Volledig scherm
Minister Stef Blok van Veiligheid en Justitie in de Tweede Kamer. © ANP

Geheime MH17-stukken blijven geheim

Minister Stef Blok (Veiligheid) maakt geheime stukken over de aanslag op de MH17 alsnog niet openbaar.

Dat heeft Blok vanmiddag per brief aan de Tweede Kamer laten weten.

Het gaat om stukken die duidelijkheid zouden kunnen geven over de vraag waarom de MH17 over het deel van Oekraïne vloog waar op dat moment een burgeroorlog gaande was. 

Toen de MH17 op 17 juli 2014 werd neergehaald boven het oosten van Oekraïne, waarbij alle 298 inzittenden omkwamen, waren er immers signalen dat het luchtruim boven het land onveilig was.

Blok vindt het toch ‘niet passend’ om gespreksverslagen openbaar te maken waarin risico's in het luchtruim werden besproken, in 2013. ,,Omdat deze werkafspraken informeel, op ambtelijk niveau tussen medewerkers zijn gemaakt.’’

Het gaat om werkafspraken tussen de terreurcoördinator NCTV, het ministerie van Buitenlandse Zaken en de AIVD in 2013. Het is altijd schimmig gebleven hoeveel die partijen wisten over het gevaar in Oekraïne. Bij die werkafspraken werd besloten om informatie over gevaarlijke gebieden  te delen met luchtvaartmaatschappijen. Maar een waarschuwing over Oekraïne kwam er nooit. Volgens Blok wist niemand dat burgervliegtuigen gevaar liepen.

Volledig scherm
Wrakstukken van de MH17. © AFP

De minister overwoog de afspraken van destijds te openbaren op verzoek van CDA en D66, maar ziet er dus toch vanaf. Ze waren te algemeen en gingen niet over specifieke gebieden, vindt Blok. De afspraken ‘werden gemaakt om de informatie-uitwisseling tussen de NCTV, BZ en de AIVD optimaal te laten verlopen’, stelt hij slechts. Bij de werkafspraken waren ‘luchtvaartmaatschappijen geen partij’ zegt hij daarnaast.

Tweede Kamerleden hebben de afspraken alleen op voorwaarde van vertrouwelijkheid mogen inzien.

Kamerleden Sjoerd Sjoerdsma (D66) en Pieter Omtzigt (CDA) wilden deze toch openbaar hebben. ,,Dan kan de discussie worden gevoerd of de luchtvaartmaatschappijen en de overheid genoeg hebben gedaan om risicogebieden te mijden,’’ zei Omtzigt eerder.

Blok volhardt erin dat openbaarmaking ‘het werk van de geheime diensten’ zou kunnen schaden. ,,Als we dit openbaar maken zegt dat iets over wat de diensten weten en doen en dat zouden andere staten en terroristen met applaus ontvangen,’’ zei hij eerder.

Quote

Als we dit openbaar maken zouden terroris­ten dat met applaus ontvangen

Stef Blok

Hij schrijft nu wel dat na het neerhalen van de MH17 de informele werkafspraken uit 2013 zijn ‘geactualiseerd, uitgebreid en formeel vastgelegd’ in een convenant. Nederlandse luchtvaartmaatschappijen zouden nu eerder en beter betrokken moeten worden bij het inschatten van gevaren in het luchtruim.

Lang was overigens onduidelijk dat er afspraken lagen tussen de overheid en luchtvaartmaatschappijen. Pas begin 2016 hoorde de Tweede Kamer ervan. In het omvangrijke MH17-rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) is ook niets te vinden over de afspraken tussen overheidsdiensten en vliegmaatschappijen.