Volledig scherm
Minister Grapperhaus van Justitie en Veiligheid na afloop van de wekelijkse ministerraad. © ANP

Geklungel met cijfers: registratie criminele bendes schiet tekort

De registratie van criminele bendes is niet op orde. Dat is op te maken uit een onderzoek in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid.

De jacht op zogenoemde criminele samenwerkingsverbanden is sinds 2012 speerpunt van politie en justitie. Het viel echter op dat het aantal celstraffen achterbleef bij het aantal groepen dat de recherche opspoorde.

Uit een onderzoek dat minister Ferd Grapperhaus (Veiligheid) nu openbaar heeft gemaakt, blijkt niet het aantal opgelegde celstraffen het probleem, maar de gebrekkige registratie van criminele groepen. Juist het huidige kabinet trekt vele miljoenen uit om de bendes te bestrijden.

Dubbeltellingen

De verschillende onderdelen van politie en Openbaar Ministerie blijken verschillende definities te hanteren. Weliswaar zijn veel problemen nu goeddeels verholpen door een landelijke registratie, maar er worden ook politieonderzoeken meegeteld die nog niet de ‘vereiste fasen hadden doorlopen’. Bovendien ziet het Openbaar Ministerie nog steeds ‘onderlinge verschillen bij wat wel of niet wordt geïnterpreteerd als (…) onderzoek.’ Ook was er sprake van ‘dubbeltellingen’, omdat ‘dezelfde (lopende) onderzoeken in meerdere jaren kunnen worden meegeteld in de jaarlijkse verantwoordingsrapportages’. 

Daardoor ‘lijkt dus op den duur ook sprake van een zekere mate van over-rapportage’, schrijven de onderzoekers. Tussen 2009 en 2014 steeg in de registraties het aantal aangepakte criminele groepen met zo’n 113 procent van 531 naar 1130. In werkelijkheid was de toename dus ‘minder’, meldt de studie.

Schimmig

Wat de politie-onderzoeken nu precies hebben opgeleverd, blijft ook enigszins schimmig. Het aantal opgelegde celstraffen neemt dus niet gelijkmatig toe met het aantal onderzoeken, maar dat komt volgens het Openbaar Ministerie ook doordat de nadruk is komen te liggen op het afpakken van crimineel geld. Wat daarbij aan boetes wordt uitgedeeld, komt echter ook weer ‘niet of onvolledig in de registratie terecht’. Het aantal opgelegde taakstraffen wordt ‘niet systematisch’ gerapporteerd. ,,Het ene jaar wel, het andere jaar niet.’’

Verdachten

Uit het onderzoek blijkt verder dat er ‘geen betrouwbare, consistente landelijke registratie’ is van verdachten die bij criminele groepen actief bleken te zijn. Sommige teams voeren alle verdachten in bij het systeem, anderen alleen hoofdverdachten.

Minister Grapperhaus wil nog niet op het rapport reageren. Hij wil er eerst over praten met betrokkenen, maar verwacht vóór de zomer erover in gesprek te kunnen met de Tweede Kamer.