Volledig scherm
De Kruiser Hr. Ms. De Ruyter gezonken in 1942 bij de slag om de Javazee. © NiMH / Ministerie van Defensie

‘Indonesië gaf geen toestemming voor Nederlands onderzoek Javazee’

Nederland wilde zelf duiken op de plekken waar de verdwenen wrakken van Nederlandse oorlogsschepen in de Indonesische Javazee lagen, maar kreeg daarvoor geen toestemming van Indonesië. ‘Binnen enkele dagen’ wordt alsnog onderzoek gedaan door de Indonesische autoriteiten. Een medewerker van de Nederlandse ambassade kijkt daarbij mee.

Dat zei minister Ank Bijleveld van Defensie vanavond in een Kamerdebat. Bijleveld benadrukte dat Indonesië geen toestemming weigerde. ,,Ze hebben niet op onze verzoeken gereageerd.” Uit een briefing door ambtenaren, voorafgaand aan het debat, bleek dat er meerdere keren om toestemming is gevraagd. Inmiddels staan er bergingsexperts klaar om Indonesië te helpen, die volgens Bijleveld ‘indien nodig morgen op het vliegtuig kunnen stappen’.

De kruisers Hr. Ms. De Ruyter en Hr. Ms. Java en de torpedobootjager Hr. Ms. Kortenaer vochten bij de slag om de Javazee in 1942 mee tegen de Japanse invasie en vergingen daar met hun bemanning. Sindsdien zijn het zeemansgraven voor ruim 900 gesneuvelde Nederlandse militairen, die in internationaal recht bescherming genieten. Eind 2016 werd duidelijk dat twee van de drie scheepswrakken compleet waren verdwenen, de Kortenaer was voor 80 procent weg. De schepen bleken illegaal geruimd.

Quote

Op verschil­len­de plaatsen in Indonesië liggen nu vuilniszak­ken met botresten

CDA-Kamerlid Hanke Bruins Slot

Na onderzoek stelden de verantwoordelijk ministeries van Defensie, Buitenlandse Zaken en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap dat niet te achterhalen is wie de schepen heeft geruimd. De Tweede Kamer eiste opheldering over de voortdurende onduidelijkheid.

Volledig scherm
Minister Ank Bijleveld van Defensie. © ANP

Zo wees CDA-Kamerlid Hanke Bruins Slot op de respectloze omgang met stoffelijk overschotten: ,,Op verschillende plaatsen in Indonesië liggen nu vuilniszakken met botresten.” Verschillende partijen vroegen om repatriëring van de menselijke resten en te herbegraven in Nederland. Bijleveld beloofde een ‘eervolle herbegrafenis’. ,,We moeten wel zeker weten dat het werkelijk om onze oorlogsschepen gaat en of er werkelijk sprake is van stoffelijke resten.”

De minister wilde niet ingaan op speculatie van Kamerleden op basis van berichten in Indonesische media. ,,Dat zorgt alleen voor meer onrust bij nabestaanden. We weten veel niet zeker.”

Vraagtekens

Ook werden er vraagtekens gesteld bij de behulpzaamheid van de Indonesische regering. ,,Het klinkt allemaal als we hebben niks gehoord, niks gezien, niks geweten”, vond fractieleider Henk Krol van 50Plus, die zich net als andere collega’s niet kon voorstellen dat de berging van zulke schepen onopgemerkt is gebleven. ,,Moeten we niet harder met de vuist op tafel slaan?”

Bijleveld begreep dat gevoel, maar stelde dat er sprake is van een afhankelijkheidsrelatie. Eigenstandig onderzoek doen is volgens haar niet mogelijk. ,,Net zo min als Indonesië zelfstandig onderzoek kan doen in ons land.”

Uiterlijk in mei moet minister Bijleveld met een brief komen over de resultaten van het onderzoek dat binnenkort wordt uitgevoerd.