Volledig scherm
© Ruben Oppenheimer

Is verhoging van de zorgpremie en eigen risico echt zo erg?

Stijgende medische kostenWe mopperen ons suf als blijkt dat de zorgpremie en het eigen risico stijgen. Maar we willen wel de beste zorg als we zelf oud of ziek worden. Dat schuurt. Zes ietwat ongemakkelijke vragen en antwoorden zetten alles weer in perspectief.

Een paar tientjes per maand extra, stellen we ons niet een beetje aan?

Maar ook als het gaat om medische kosten hebben we het niet zo slecht. Na het eigen risico van 385 euro betaalt de verzekeraar alle kosten, ook voor geneesmiddelen. In andere landen zoals België en Groot-Brittannië betaalt de burger meer zelf aan medicatie, benadrukt Schrijvers. Voor de huisarts en verloskundige zorg zijn we bovendien helemaal niets kwijt.

We betalen nu gemiddeld 1.290 euro per jaar aan premie voor de basisverzekering. Daar komen het eigen risico bij én eigen bijdragen aan langdurige zorg (hulpmiddelen/thuiszorg): opgeteld gemiddeld jaarlijks 400 euro per persoon, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Plus belastingen en premies die van je loon afgaan betalen we in totaal 5.000 euro per persoon.

5.000 euro per verzekerde per jaar! Naar wie gaat al dat geld?

Grotendeels naar ouderen. Zij maken niet alleen kosten in het ziekenhuis (gebroken heup, dementie, reuma), maar krijgen hulp aan huis én gaan op een gegeven moment het verpleeghuis in. Overigens betalen ze voor dat laatste - mits ze eigen inkomsten hebben - behoorlijk wat zelf, tot wel 2.000 per maand, benadrukt de Utrechtse emeritus-hoogleraar Schrijvers.

De laatste loodjes zijn het duurst. Moeten we niet een jaartje eerder sterven?

Eén jaar is niet genoeg in dat geval. De hoogste zorgkosten worden in de laatste levensjáren gemaakt, benadrukt Schrijvers. ,,Economen zeggen wel: de goedkoopste patiënt is een dode patiënt. Het is waar, maar absoluut niet humaan en die kant willen we helemaal niet op met z'n allen." We willen juist ouder worden en dat lukt ook aardig door betere behandelingen, de levensverwachting loopt enorm op.

Zijn vrouwen duurder dan mannen?

Ja. Ten eerste omdat ze ouder worden, stelt Lany Slobbe van het RIVM. Van de 95-plussers is 80 procent vrouw. Boven de 75 jaar kosten mensen al 10.000 euro per jaar, een 95-plusser komt op 50.000 (man) en 60.000 (vrouw) uit. Slobbe: ,,Omdat vrouwen langer leven, blijven ze vaak alleen achter en komen dan dus eerder in een verpleeghuis terecht."

Welke ziekte kost ons het meest? Kanker zeker?

Nee, de behandeling van kanker per patiënt is zeker duur, tot wel tonnen per jaar aan medicatie. Maar - zo benadrukken het RIVM en Schrijvers - er zijn relatief weinig patiënten die kanker krijgen. Van de 95 miljard aan totale zorgkosten gaat 21 miljard naar psychische stoornissen. Verstandelijke beperkingen als down kosten het meest, gevolgd door dementie. Beide aandoeningen hebben intensieve zorg nodig.

Overigens verwacht het RIVM wel dat de kosten voor kanker steeds meer op zullen lopen door nieuwe behandelmethoden, in vier jaar tijd stegen ze al van 4,8 miljard naar 5,4 miljard in 2015 (voorlopige cijfers).

Moeten mensen met een ongezonde levensstijl niet meer betalen?

Ja, vindt Schrijvers, maar niet via de premie. ,,Accijnzen op ongezonde dingen als frisdrank zijn beter, omdat je zo ziekten kunt voorkomen. Frankrijk doet dat al."

Overigens vallen de kosten van ongezond gedrag wel mee, blijkt uit onderzoek van het RIVM. Hoewel er flinke bedragen omgaan in aandoeningen die door roken (longkanker, COPD) en overgewicht (diabetes, hart-en vaatziekten) worden veroorzaakt, gaat het slechts om enkele miljarden op de 95 miljard. Bovendien: het bevorderen van gezond leven zorgt op termijn voor méér zorgkosten. Wie ouder wordt, krijgt te maken met ouderdomsaandoeningen die relatief heel duur zijn zoals dementie, aldus Slobbe van het RIVM.