Volledig scherm
Minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken. © ANP

Kabinet: Extra voorzichtig met sleepwet

Minister Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken) zegt dat het kabinet extra toezicht gaat houden op zogenoemde 'sleepwet'. In een brief aan de Tweede Kamer schrijft ze vandaag dat zij meer oog gaat houden voor de privacyaspecten van de nieuwe wet die gaat regelen wat onze veiligheidsdiensten AIVD en MIVD mogen doen.

Op de zogenoemde sleepwet, die begin 2018 in werking treedt, is veel kritiek. Hoewel de wet in Eerste en Tweede Kamer is aangenomen, zeggen tegenstanders dat de inlichtingendiensten te veel ruimte krijgen om grote groepen mensen af te luisteren of hun e-mailverkeer te monitoren. Ook kan door de wet veel meer informatie worden uitgewisseld met diensten in andere landen.

Toetsing

Quote

Als blijkt dat er extra waarborgen moeten worden opgenomen, dan zal het kabinet voorstel­len indienen

Minister Ollongren

Ollongren schrijft dat zij en minister Ank Bijleveld (CDA, Defensie) zogenaamde wegingsnotities zullen opstellen. Aan de hand daarvan kan de toezichthouder van diensten op de ‘internationale samenwerking’ betere ‘toetsing uitvoeren’.

Ook haalt Ollongren de evaluatie van de wet naar voren: die zal over twee jaar worden uitgevoerd door een onafhankelijke commissie. ,,Als uit de evaluatie blijkt dat er extra waarborgen in de wet moeten worden opgenomen, dan zal het kabinet daarvoor voorstellen indienen,’’ schrijft Ollongren. ,,De commissie zal bestaan uit deskundigen op het gebied van privacy, veiligheid en techniek. Zij krijgen toegang tot alle gegevens, ook staatsgeheimen, en hun rapport zal openbaar zijn.’’

De maatregelen van de minister zijn overduidelijk bedoeld om criticasters tegemoet te komen. Zo komt er in maart een raadgevend referendum over, na ijverige handtekeningenacties van privacywaakhonden.

Volgens hen gaat Nederland met de wet de bekritiseerde Amerikaanse geheime dienst NSA achterna.

Met de Wiv (Wet op de inlichtingen en veiligheidsdiensten) mogen onze inlichtingendiensten straks op grotere schaal datastromen via de kabel onderzoeken, zoals telefonie, internet, e-mail en sociale media. De AIVD mocht al gericht een verdachte hacken, maar de diensten kunnen vanaf nu ook specifieke gebieden, bijvoorbeeld een wijk, enige tijd monitoren als een verdachte daar is. Of de familie van een verdachte, net als een bepaalde wifi-hotspot of een provider van mobiele telefonie in een gebied. Dat aftappen moet wel een noodzakelijk doel dienen en binnen proporties zijn.

Jihadisten

Volledig scherm
Voormalig minister Plasterk . © ANP

Volgens het kabinet kan de wet helpen bij het in kaart brengen van netwerken van jihadisten. Er is straks simpelweg meer informatie die naast elkaar gelegd kan worden, zodat er verbanden kunnen worden ontdekt. Dat het een ‘sleepwet’ is, wees vorig minister van Binnenlands Zaken Ronald Plasterk altijd van de hand.

Opvallend is wel dat de AIVD informatie veel langer gaat bewaren - drie jaar - dan collega-diensten in het buitenland.

Ook toezicht op de nieuwe bevoegdheden is een heet hangijzer. Het kabinet wilde dit eerst niet, maar besloot na kritiek toch akkoord te gaan met het plan taps eerst vóóraf te laten voorleggen aan een onafhankelijke toetsingscommissie de kabeltaps vooraf moet toetsen. In deze commissie zitten twee rechters en een inhoudelijke deskundige, maar omdat deze nog niet gevonden zijn, is de invoering van de wet nog uitgesteld. Waarschijnlijk tot 1 mei.