Volledig scherm
Probleemjongeren en mensen met psychische stoornissen krijgen straks betere hulp in hun gemeente © Getty Images/iStockphoto

Kabinet sluit deal met gemeenten over betere zorg voor jongeren en psychische patiënten

VoorjaarsnotaHet kabinet is er, na lang en intensief onderhandelen, in geslaagd afspraken te maken met de gemeenten over een extra zak geld om de lokale problemen in de jeugdhulp en geestelijke gezondheidszorg aan te pakken. 

De komende jaren stelt het kabinet in totaal ruim 1 miljard euro extra ter beschikking om de zorg door de gemeenten te verbeteren, is vanmiddag bekendgemaakt.  Voor kwetsbare jeugdigen gaat het in 2019 om 420 miljoen euro. In 2020 en 2021 is er 300 miljoen beschikbaar. 

Voor mensen met psychische problemen komt dit jaar 50 miljoen euro vrij en in de komende drie jaren loopt dat bedrag op tot 95 miljoen op vaste basis. Daarnaast is er vanaf 2020 jaarlijks 20 miljoen beschikbaar voor gemeenten, omdat ze vanaf dan een rol krijgen bij het verplicht behandelen in de thuisomgeving van verwarde inwoners.  

Wethouders, vakbonden en gemeentekoepel VNG hebben al meermaals gepleit voor extra geld. Uit onderzoek blijkt dat steeds meer jongeren in Nederland jeugdhulp krijgen en veel lokale overheden met financiële tekorten kampen sinds 2015. Minister De Jonge (Volksgezondheid): ,,Het is goed dat kinderen en gezinnen die hulp en ondersteuning nodig hebben eerder in beeld zijn. En zo betere en passende hulp krijgen. Tegelijkertijd stelt dit gemeenten voor flinke uitdagingen. Daarom komt het kabinet deze gemeenten tegemoet.”

Meedoen in de maatschappij

Bij de geestelijke gezondheidszorg is het de bedoeling van het kabinet om mensen met psychische aandoeningen zoveel mogelijk laten meedoen in de maatschappij. Dat gaat vaak beter in de eigen woonomgeving dan in een instelling. Het uitgangspunt is: zo zelfstandig mogelijk, maar met de hulp en begeleiding die nodig is. En dat kost geld.

Staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid): ,,Met deze financiële impuls krijgen gemeenten nu ook de ruimte om de gezamenlijke ambitie op het gebied van zogeheten ambulantisering - minder zorg in instellingen en meer zorg en ondersteuning thuis - waar te maken.”

De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft ook inhoudelijke afspraken gemaakt met de minister om de jeugdzorg te verbeteren. Die vindt dat meer geld alleen niet automatisch leidt tot betere hulp. Ook in de regie, sturing en samenwerking aan de kant van gemeenten is veel ruimte voor verbetering, aldus de bewindsman. De afspraken gaan onder andere over het terugdringen van vermijdbare uitgaven en welke zorg op landelijk, regionaal of lokaal niveau wordt ingekocht.

Nieuw onderzoek in 2020

De komende jaren wordt de aanpak van de gemeenten gevolgd. In 2020 is er een nieuw onderzoek aangekondigd. Die uitkomsten zijn volgens het kabinet ‘zwaarwegend’ en kunnen vervolgens worden meegenomen bij de formatie van een nieuw kabinet. Het is namelijk nog te vroeg om vast te stellen of de toename van het aantal jongeren in de jeugdzorg en de bijbehorende uitgaven tijdelijk of blijvend van aard zijn.

Enkele weken terug lekte nog uit dat het kabinet in de Voorjaarsnota maar 350 miljoen wilde reserveren voor de jeugdzorg en in de drie jaar daarna steeds 190 miljoen euro. De gemeenten vonden dat veel te weinig en plaatsten in deze krant een open brief. Daarin dreigden ze met het afstoten van de lokale jeugdhulp en geestelijke gezondheidszorg als het kabinet niet over de brug zou komen met 490 miljoen euro op jaarbasis. Het huidige resultaat is niet zo hoog, maar is acceptabel voor de gemeenten.    

Reactie VNG

Volgens VNG-voorzitter Jan van Zanen geeft de beloofde zak geld ‘gemeenten, zeker in het eerste jaar, wat lucht’. Van Zanen: ,,Het kabinet zegt hier echter geen structureel karakter aan te kunnen geven. Dat is zeer teleurstellend.”

Wel komt er dus een onderzoek naar terugkerende compensatie. Ook mogen gemeenten straks een meerjarendekking in de begroting opnemen voor de uitgaven aan jeugdhulp. ,,De druk om op andere voorzieningen te bezuinigen wordt hiermee verlicht”, aldus Van Zanen.

Volgens de VNG gaat het kabinet verder de doelstelling voor minder ggz-zorg in instellingen en meer zorg en ondersteuning thuis verlagen, zodat gemeenten financieel rond kunnen komen. ,,Niet alleen wordt zo de druk op de wijken door instroom van kwetsbare mensen verminderd, ook worden gemeenten in staat gesteld ondersteuning te bieden aan cliënten die met begeleiding gaan wonen.”

Quote

Het is goed dat kinderen en gezinnen die hulp en ondersteu­ning nodig hebben eerder in beeld zijn. En zo betere en passende hulp krijgen. Tegelijker­tijd stelt dit gemeenten voor flinke uitdagin­gen

Minister De Jonge (Volksgezondheid)
Volledig scherm
Een kaartje gebaseerd op CBS-cijfers over de jeugdhulp in Nederland. © CBS