Premier Rutte en minister Bruins voor Medische Zorg staan de pers te woord na afloop van het crisisoverleg over de verspreiding van het coronavirus
Volledig scherm
Premier Rutte en minister Bruins voor Medische Zorg staan de pers te woord na afloop van het crisisoverleg over de verspreiding van het coronavirus © ANP

Kabinet volgt netjes het crisishandboek bij corona: géén paniek zaaien

De meeste mensen hebben er vertrouwen in dat het kabinet de juiste maatregelen neemt om het coronavirus te bestrijden. De overheid denkt dan ook goed na over hoe ze over de crisis communiceert.

Premier Mark Rutte kiest zijn woorden zorgvuldig als het gaat om het coronavirus. ,,We kunnen geen garanties geven’’, zei hij deze week na een ingelaste crisisvergadering. Het kabinet doet er alles aan om het virus in te dammen, sprak hij. En er wordt gewerkt aan ‘scenario’s’ voor het geval de uitbraak groter wordt. Punt.

De communicatieadviseurs van het kabinet hebben de bewindspersonen ingeprent niet openlijk te speculeren over toekomstige maatregelen waarvan niet vaststaat of die wel nodig zijn. Tijdens het crisisoverleg zijn noodscenario’s wel degelijk tot in detail besproken, vertelt een aanwezige. ,,Maar dat wordt niet gedeeld met het publiek om paniek te voorkomen. We willen in samenspraak met de experts steeds díe maatregelen kunnen nemen die op dit moment passend zijn. En niet omdat bange burgers daarom schreeuwen.’’

Controle

Quote

Bruins’ taak is: rustig blijven, de adviezen van het RIVM volgen en verder open zijn over wat er aan het hand is

communicatiestrateeg coalitie

Het gezicht naar buiten in de crisis is zorgminister Bruno Bruins. ,,Bruins’ taak is: rustig blijven, de adviezen van het RIVM volgen en verder open zijn over wat er aan het hand is’’, zegt een communicatiestrateeg van de coalitie. ,,Geen grote dingen beloven. Eerlijk zeggen dat het virus niet onder controle is. En daarna uitleggen wat we doen om te proberen de uitbraak in te dammen.’’

De manier waarop de bewindslieden communiceren over het virus verschilt nogal met die van bijvoorbeeld de Amerikaanse regering. President Trump zegt gewoon dat alles onder controle is in een poging eventuele paniek te bezweren.

Maar zo’n aanpak werkt hier niet. Nederlanders hebben doorgaans meer vertrouwen in een politicus die geen grote beloftes doet, maar wel laat zien dat hij of zij zijn/haar best doet. Als iemand veel belooft, kan hij of zij snel rekenen op achterdocht.

Crisisbestrijding

Er wordt in Den Haag met enige regelmaat geoefend op crisiscommunicatie. Daarbij hoort: laat zien dat je er bovenop zit. Maandag werden journalisten getipt dat de volgende dag de zogeheten Ministeriële Commissie Crisisbeheersing (MCCb) bijeen zou komen. Zo’n bijeenkomst vindt alleen plaats als er maatregelen genomen moeten worden ‘in een situatie waarbij de nationale veiligheid in het geding kan zijn, of in een andere situatie die een grote uitwerking op de maatschappij heeft of kan hebben’, aldus het handboek crisisbestrijding.

De situatie rond het covid-19 is (nog) geen nationale crisis, maar het kabinet laat wel zien dat het is voorbereid op wat eventueel komen gaat.

Lees ook: hoe herken je de symptomen en wat kun je doen om besmetting te voorkomen?

Quote

Wij zijn helemaal klaar met het slappe beleid van dit kabinet

Chris Jansen, PVV

Een tweede les die in de praktijk wordt gebracht, is dat de politiek niet op eigen houtje maatregelen moet afkondigen, maar af moet gaan op de deskundigen van het RIVM.

Zo kondigde het kabinet deze week pas een negatief reisadvies aan voor Noord-Italië nadat de virologen dat hadden geadviseerd. Dat maakt het beleid wel makkelijk ontvankelijk voor kritiek. Terwijl in Italië alle scholen dicht zijn en in Zwitserland de voetbalcompetitie werd stilgelegd, leek het alsof ons kabinet op de handen zat. ,,Wij zijn helemaal klaar met het slappe beleid van dit kabinet’’, fulmineerde PVV-Kamerlid Chris Jansen dinsdag nog.

Geruststellen

Quote

Mensen hebben vooral behoefte aan informatie

Gijs Rademaker, EenVandaag Opiniepanel

Maar de aanpak is vooralsnog wel succesvol. Althans, waar het gaat om het geruststellen van het publiek. Dat blijkt uit een peiling van onderzoeksbureau Markteffect in opdracht van deze site. Ruim driekwart van de ondervraagden geeft aan vertrouwen te hebben in de aanpak van RIVM en kabinet.

Uit een peiling van tv-programma EenVandaag blijkt zelfs dat dat vertrouwen is gestegen de laatste week. Vorige week, toen er alleen nog in het buitenland besmettingen waren, maakte 44 procent van de ondervraagden zich zorgen. Afgelopen maandag was dat nog maar 30 procent.

Het verschil? Minister Bruins is sinds ruim een week niet weg te slaan uit de media. Gaf vorige week 57 procent van de Nederlanders aan vertrouwen te hebben in de overheid, deze week was dat gestegen naar 62 procent.

,,Mensen die we ondervragen, geven aan dat ze vooral behoefte hebben aan informatie’’, zegt opiniepeiler Gijs Rademaker. ,,Het virus kwam steeds dichterbij en mensen vroegen zich af: wat moeten we doen als het hier is? Nadat RIVM en Bruins actiever begonnen te communiceren over waar ze mee bezig waren en informatie gaven over waarom wij geen grenzen sluiten maar wel goed onze handen moesten wassen, gaf dat rust.’’

Bekijk hier onze video's over het coronavirus: