Volledig scherm
Een tuinder rijdt door zijn perenboomgaard en spuit gewasbeschermingsmiddel op de peren die rijp zijn voor de oogst. © Hollandse Hoogte / Flip Franssen

Lidstaten zoeken naar compromis over landbouwgif glyfosaat

Boeren in bijna heel Europa mogen waarschijnlijk nog vijf jaar langer het omstreden landbouwgif glyfosaat blijven gebruiken. Specialisten van de 28 lidstaten kwamen vanmorgen nog niet tot een besluit, maar verlengingen met drie of tien jaar lijken van de baan.

Europa worstelt al twee jaar met de vraag of het wel veilig is om gebruik van de onkruidverdelger Roundup nog langer toe te staan. Volgens de één is het onschadelijk, volgens de ander kankerverwekkend. Het actieve bestanddeel glyfosaat zit inmiddels via de bodem en het oppervlaktewater in tal van voedingsmiddelen, zoals brood en zuivelproducten. Vorig jaar werd het ook aangetroffen in de urine van 48 Europarlementariërs. Een score van 100 procent, want precies zoveel hadden hun plas laten onderzoeken. 

De wetenschap is ernstig verdeeld. Twee Europese agentschappen, voor voedselveiligheid en van chemische stoffen, zien geen grote gevaren, de Wereldgezondheidsorganisatie noemt het product ‘waarschijnlijk kankerverwekkend’. Bij proeven op muizen en ratten traden bij de dieren tumoren op. 

De Europese Commissie bleef varen op haar eigen agentschappen en wilde aanvankelijk de half december aflopende toelating vervangen door een nieuwe van tien jaar, maar nadat het Europees Parlement gisteren met 355 tegen 204 stemmen koos voor een ‘uitfasering’ in vijf jaar, bond Brussel in. 

Volledig scherm
Flessen Roundup © EPA

Verlenging

Het nieuwe Commissievoorstel gaat uit van een ‘verlenging’ (dus geen uitfasering) met vijf tot zeven jaar. Frankrijk, eerder helemaal tegen verlenging, opteerde voor drie, maar dat stootte op bezwaren van Spanje, Polen en Groot-Brittannië. Ook Duitsland, Italië en Oostenrijk staan op de rem. 

Volgens waarnemers wordt nu common ground opgebouwd naar vijf jaar verlenging. Voor een rechtsgeldig besluit is een gekwalificeerde meerderheid nodig, ofwel 55 procent van de lidstaten die samen 65 procent van de Europese bevolking vertegenwoordigen. In november volgt een nieuwe poging om die te vinden.

Lobby

Het Europese besluitvormingsproces is omgeven met een zelden geziene lobby, zowel voor als tegen. De Amerikaanse landbouwtechreus Monsanto is er veel aan gelegen zijn paradepaardje, dat goed zou zijn voor een jaaromzet van 4 à 5 miljard, in de markt te houden. Het gaat om de meest verkochte onkruidverdelger ter wereld. 

NGO’s beschuldigen er Monsanto van geleerden te ‘kopen’ en wetenschappelijke studies naar zijn hand te zetten. Dat bleek uit rechtszaken in Amerika, waar Monsanto zich moet verdedigen tegen boeren die gezondheidsschade opliepen. In Brussel genoot Monsanto de twijfelachtige eer om als eerste zijn toegangspassen voor het parlement te moeten inleveren. Dat gebeurde nadat het bedrijf weigerde zich op een parlementaire hoorzitting te verantwoorden. Geen verantwoording, dan ook geen lobby, besloot het parlement.