Volledig scherm
Mark Rutte © EPA

Liever bonje met de PvdA dan met de rest

AnalyseAl die jaren wist Mark Rutte zijn coalitie met de PvdA bijeen te houden met compromissen, maar of het vandaag wéér lukt is zeer de vraag. Op het ministerie van Financiën wacht een laatste, waarschijnlijk kribbig overleg over lerarensalarissen.

Het zint de premier niets dat de PvdA-voorman de ‘nucleaire optie’ koos. Asscher kondigde immers aan dat zijn partij uit het demissionaire kabinet stapt, als het niet lukt om samen met de VVD een salarisverhoging te regelen in de begroting die morgen voor advies naar de Raad van State moet.

Het brengt Rutte in een gordiaanse knoop, ook gistermiddag was er vergeefs crisisoverleg. Want natuurlijk wil hij de rit –zij het demissionair- met de PvdA uitzitten. Een breuk schaadt het aanzien van de politiek. Het kan de formatie vertragen. Maar Rutte zit vast.

Om juffen en meesters van een hoger loon te verzekeren, zijn immers meer partijen nodig. De begroting voor volgend jaar moet door de beide Kamers, en daar zijn VVD en PvdA hun meerderheid kwijt. Logisch is het dus om–zoals de PvdA ook wil- steun te vergaren van de formerende partijen CDA, D66 en ChristenUnie. Maar die willen nu nog geen 270 miljoen euro toezeggen aan leraren, omdat er voor hún wensen immers ook nog geen geld is gereserveerd in de formatie.

Investering

Het is simpel. Er ligt een portemonnee op de formatietafel waar de VVD nu alvast geld uit wil halen. 

Onder druk van de PvdA misschien, maar toch. Daar zitten ze bij CDA, D66 en ChristenUnie niet op te wachten. Zeker niet omdat de investeringsruimte van Rutte-III verre van onuitputtelijk is en de salarisverhoging ingrijpt in begrotingen van komende jaren.

Wanneer Asscher het erop aan laat komen, verkiest de VVD bonje met de PvdA boven ruzie met CDA, D66 en ChristenUnie. De relatie met de PvdA was goed, maar zit in blessuretijd. Liever ruzie met je aanstaande ex dan met je verloofde.

Intentie

Als er donderdagavond nog steeds geen akkoord is, zal Asscher zijn woorden moeten verzilveren en naar de Koning moeten voor ontslag. Het schept de vreemde situatie dat de VVD dan een één-partijregering vormt. Verder merkt de gemiddelde Nederlander daar niets van, overigens. De VVD-ministers bestieren dan ‘gewoon’ even álle departementen tot de formatie klaar is.

Toch hebben Rutte en Asscher nog een klein ventieltje in handen om de spanning te doen ontsnappen. Er kán een begroting gemaakt worden met een summiere intentieverklaring over salarisverhoging –zonder bedragen. Dan kan er tot de begrotingsbehandeling in oktober nog aan een akkoord worden gewerkt. Het zou echter Asschers dreigementen van opstappen ongeloofwaardig maken. 

Nu hij oppositie moet gaan voeren, is een loos dreigement een slecht begin om kiezers terug te winnen.