Volledig scherm
Wouter Koolmees.

Maar minister Koolmees, wat heeft u dan te bieden?

Interview CNV-voorzitterDe nieuwe minister van Sociale Zaken Wouter Koolmees (D66) wil een polderakkoord over de arbeidsmarkt sluiten. Maar dan moet wel de versoepeling van de ontslagregels van tafel, waarschuwt CNV-voorzitter Maurice Limmen. ,,Geld in kas voor actie hebben we nog steeds.”

Quote

Mogen we meedenken of alleen binnen de lijntjes kleuren?

Volledig scherm
CNV-voorzitter Maurice Limmen. © Marnix Schmidt

Met twee coalitiepartijen die een C in de naam dragen, had de christelijke vakbond CNV hoge verwachtingen van het regeerakkoord. Maar over het eindresultaat is voorzitter Maurice Limmen niet erg te spreken. ,,Het totaalbeeld voor de arbeidsmarkt is helaas negatief”, oordeelt hij. Hebben CDA en ChristenUnie hun werkende achterban in de steek gelaten? Limmen kijkt ongemakkelijk, maar blijft diplomatiek. ,,Natuurlijk delen we een oorsprong, maar ik wil hier niet elkaar de maat nemen.”

Bent u dan teleurgesteld als CDA-lid?
,,Ik zit hier namens het CNV. Ieder heeft zijn eigen verantwoordelijkheid.”

Van de 55 pagina’s tekst die het regeerakkoord telt, gaan er maar liefst 9 alleen over de arbeidsmarkt, sociale zekerheid en pensioenen. Het zijn bij uitstek de terreinen waarover de polder traditiegetrouw een partijtje meeblaast. En of het nu over ontslagrecht, ww, tijdelijke contracten of zzp’ers gaat, overal in het regeerakkoord stelt het kabinet plechtig uit te zien naar samenwerking met de sociale partners.

Dat moet u deugd doen.
,,De vraag is hoe wij die uitgestoken hand naar de polder moeten begrijpen. Mogen we meedenken of alleen binnen de lijntjes kleuren?”

Quote

In mijn ogen betekent een sociaal akkoord dat er nog te praten valt, dat er afspraken die in het regeerak­koord staan op de helling kunnen gaan

Minister Koolmees wil een sociaal akkoord sluiten met vakbonden en werkgeversorganisaties. Heeft u hem al gesproken?
,,We hebben telefonisch contact gehad. Dat heb ik gewaardeerd.”

Koolmees is van D66. Die partij is doorgaans geen fan van de vakbond.
,,Wij rekenen alle bewindslieden af op hun plannen, niet op het lidmaatschap van een partij. Dat hij streeft naar een sociaal akkoord kun je zien als een uitgestoken hand, maar roept tegelijkertijd vragen op. In mijn ogen betekent een sociaal akkoord dat er nog te praten valt, dat er afspraken die in het regeerakkoord staan op de helling kunnen gaan.”

Wat moet als eerste op de helling?
,,Dit kabinet wil toestaan dat werkgevers mensen mogen ontslaan op meerdere gronden die op zichzelf niet doorslaggevend zijn. Die mogen dus op een hoopje worden geveegd, terwijl er nu altijd één duidelijke reden voor ontslag moet zijn. Tegelijkertijd zouden deze mensen nog maar een half maandsalaris per gewerkt jaar mee krijgen. Dat vind ik niet juist. Een kantonrechter moet recht kunnen doen aan de situatie. Dat kan ontslag betekenen, maar dan moet ook de portemonnee worden getrokken.”

U vreest willekeur?
,,Nu kan het idee ontstaan dat een baas sowieso van je af kan als hij maar bereid is om een halve maand salaris per gewerkt jaar te dokken. Nou, ik kan u vertellen dat mensen daar behoorlijk zenuwachtig van worden.”

Quote

Over de uitholling van de vaste baan wordt vaak gezegd: het kan niet anders, het is een natuurwet. Dat is lariekoek!

Dit kabinet wil ook weer meer tijdelijke contracten toestaan, omdat werkgevers anders geen mensen in vaste dienst durven te nemen.
,,Ik ben daar niet van overtuigd. Werkgevers redeneren: als we iemand langer tijdelijk in dienst mogen houden, is die werknemer tenminste aan het werk. Wij zeggen: mag die werknemer dan ook enige zekerheid aan dat werk ontlenen?”

Nou, zo komt dat sociaal akkoord er dus nooit.
,,Een aantal aanzetten is helemaal niet zo verkeerd. Werkgevers gaan hogere premies betalen als zij flexwerkers in dienst nemen en ook tijdelijke krachten krijgen recht op een transitievergoeding. Maar wij maken ons ook grote zorgen over oudere werklozen. Die komen gewoon niet aan de slag. Het kabinet legt het probleem op het bordje van de sociale partners. Maar het is juist de overheid die meer verantwoordelijkheid moet nemen. De verhoging van de AOW-leeftijd gaat veel te snel. Mensen kunnen die niet bijbenen.”

Tegelijkertijd moet u erkennen dat de koopkracht van middeninkomens stijgt. Daar zijn uw leden vast blij mee.
,,Jazeker. Dat vind ik ook positief. Maar als je de positie van de middenklasse echt sterker wilt maken, dan moet je ook zorgen dat zij weer voor zichzelf op kan komen. Over de uitholling van de vaste baan wordt vaak gezegd: het kan niet anders, het is een natuurwet. Dat is lariekoek! We hebben deze situatie zelf gecreëerd. We zijn niet voor niets Europees kampioen flexwerk. Het is een keuze: gaan we verder met de veramerikanisering van de maatschappij, of stellen we de polder in ere waarbij werknemers niet naar de pijpen van hun bazen hoeven te dansen?”

Ofwel u vindt dat vakbonden meer macht moeten krijgen. Verrassend…
,,Dat is ook zo. Het is voor vakbonden makkelijker om voor mensen op te komen als ze zeker zijn van hun contract. Het gaat om herstel van de balans in de polder: ja, het duurt soms even, maar uiteindelijk is er draagvlak en kunnen we verder. Een conflictmodel dient uiteindelijk niemand, ook de werkgevers niet.”

Grote broer FNV kiest nu al de kant van de linkse oppositie. U zit in een lastige positie, met bondgenoten in het kabinet.
,,Nee, dat is niet zo. Wij kunnen daardoor juist heel belangrijk zijn. Het is een sleutelpositie. Als we één ding hebben geleerd de afgelopen jaren is dat je voor hervormingen op de arbeidsmarkt draagvlak, draagvlak en nog eens draagvlak nodig hebt.”

De vorige keer dat VVD, CDA en D66 een kabinet vormden, stond er 300.000 man te protesteren op het Museumplein.
,,Ja, daar was ik bij. Een mooie herinnering.”

Ik bedoel: de voortekenen zijn niet bepaald gunstig.
,,Maar toen stond niet in het regeerakkoord dat het vaste contract weer leidend moet zijn. Dat is nu wel het geval. We delen dus een ambitie.”

Zijn de bondskassen gevuld?
,,Ja hoor. Geld in kas voor actie hebben we nog steeds.”