Volledig scherm
Minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken). © ANP

Minister Blok op het matje over steun aan 'jihadisten in Syrië'

Weer moet buitenlandminister Stef Blok opheldering geven aan de Tweede Kamer. Nu over de Nederlandse goederen die terecht zijn gekomen bij een Syrische gewapende groepering die door het Openbaar Ministerie als terroristisch is bestempeld.

Groepen in Syrië die oppositie voeren tegen de regering van Bashar al-Assad kregen tussen voorjaar 2015 en voorjaar 2018 voor 25 miljoen euro aan goederen. Afzender: de Nederlandse regering, die de gewapende strijd wilde steunen – overigens zonder zelf wapens te sturen. Welke groepen steun kregen, bleef geheim ‘uit veiligheidsoverwegingen’, schreef minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken in juli aan de Tweede Kamer.

Nieuwsuur en Trouw onthulden gisteren dat een van de groepen die Nederlandse steun ontving Jabhat al-Shamiya is. De groep kreeg pick-uptrucks, satelliettelefoons, uniformen, matrassen, rugzakken, camera’s en laptops. De strijders waren er dolblij mee, laten ze aan de twee Nederlandse media weten.

Jabhat al-Shamiya is volgens het Openbaar Ministerie (OM) salafistisch, jihadistisch en een ‘criminele organisatie met een terroristisch oogmerk’. Volgende maand vervolgt het OM een Nederlander die zich bij Jabhat al-Shamiya heeft aangesloten. Dat uitgerekend deze groepering via Nederlands belastinggeld steun kreeg, brengt het kabinet ernstig in verlegenheid. Keer op keer lieten ministers van Buitenlandse Zaken en voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking de Tweede Kamer weten dat louter ‘gematigde groepen’ werden gesteund.

Staatsgeheim

Quote

Schrikba­rend! Hoe heeft dit kunnen gebeuren na alle waarschu­win­gen van de Kamer?

Sjoerd Sjoerdsma, D66

De geschrokken Kamer eist opheldering van verantwoordelijk minister Blok, die zich waarschijnlijk nog deze week zal moeten verantwoorden. Veel partijen vreesden in 2015 al dat de Nederlandse steun bij de verkeerde partijen terecht zou komen; de ChristenUnie probeerde die steun per motie nog tevergeefs stop te zetten. De Kamer zal vandaag een brief vragen en een debat. Nieuwsuur speculeert al over een parlementaire enquête om de onderste steen boven te krijgen.

Want wat het voor de Tweede Kamer lastig maakt de regering te controleren op dit onderwerp, is dat veel informatie over de Nederlandse steun tot staatsgeheim is verklaard. Overdrachtsbewijzen van goederen die geleverd zijn, kunnen niet worden ingezien. De evaluatie die het kabinet liet uitvoeren over de periode eind 2016-begin 2017 is geheim, net als wie die evaluatie heeft uitgevoerd.

Wel werden Kamerleden in januari vertrouwelijk geïnformeerd over groepen waaraan de steun werd stopgezet, inclusief het hoe en waarom. Dit najaar zou Blok de Kamer eveneens vertrouwelijk inlichten over een tweede doorlichting van de auditdienst van het Rijk zelf. Opvallend was dat Blok en minister Sigrid Kaag voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking afgelopen voorjaar al bekendmaakten alle steun aan gewapende Syrische oppositie te staken. De risico’s werden toen ‘te groot’, stelde het ministerie. Afgelopen vrijdag werd plots álle steun aan Syrische groepen stopgezet, kort nadat Nieuwsuur en Trouw hun bevindingen hadden voorgelegd.

Screening

Het CDA vroeg al vaker om opheldering. In antwoorden op Kamervragen van het CDA schreef minister Blok in juli dat ons land 22 bewegingen heeft gesteund. Die werden geselecteerd uit 70 door de Verenigde Staten gescreende groeperingen. Op die bewegingen liet Nederland vervolgens een eigen screening los, met criteria ‘om samenwerking met extremistische groepen uit te sluiten, om zeker te stellen dat groepen een inclusieve politieke oplossing nastreven en om te garanderen dat groepen gecommitteerd zijn aan de naleving van het humanitair oorlogsrecht’.

Die check blijkt nu niet waterdicht. Evenmin als Bloks antwoord op de vraag of er ooit voertuigen in handen zijn gevallen van extremistische groepen: ,,Voor zover bekend is dit niet het geval.” Alle goederen, aldus Blok, zijn ‘tijdig bij de juiste groepen’ terechtgekomen.

  1. Kinderen adviseren: ‘Open Oudertelefoon, ouders willen ook dingen kwijt’

    Kinderen adviseren: ‘Open Oudertele­foon, ouders willen ook dingen kwijt’

    De Nationale Raad van Kinderen heeft zojuist minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid, Welzijn en Sport geadviseerd over het taboe rond kindermishandeling. Gemiddeld zit in elke klas van dertig kinderen één kind dat te maken heeft met kindermishandeling of verwaarlozing. De 10- tot 14-jarigen adviseren vandaag op Wereld Kinderdag de vicepremier: ,,Open voor ouders een Oudertelefoon, want volwassenen willen ook dingen kwijt.’’