Volledig scherm
De gewraakte spotprent © Ruben L. Oppenheimer

Minister en NVJ pal achter Nederlandse cartoonist

Als Turkije een rechtsverzoek bij Nederland zou indienen om de vrijheid van meningsuiting van kunstenaars en cartoonisten in te perken, dan verzet de regering zich daar als één blok tegen. Dat zegt minister Ferdinand Grapperhaus van Justitie en Veiligheid vanmiddag in de Kamer. Van uitlevering van een Nederlandse cartoonist kan in zo'n geval geen sprake zijn.

Quote

Vrijheid van meningsui­ting staat hier zeer hoog aangeschre­ven

Grapperhaus reageerde vanmiddag op vragen van VVD-Kamerlid Sven Koopmans over het nieuws dat de Nederlandse Cartoonist Ruben. L. Oppenheimer door Twitter is verzocht een spotprent van Erdogan, die hij al in april tekende, te verwijderen. Daarbij werd verwezen naar een gerechtelijke uitspraak van een Turkse rechtbank, die de afbeelding als 'belediging van Erdogan' ziet. Oppenheimer plaatste de spotprent online met als bijschrift: 'Erdogan is GEEN geitenneuker'.

De bewindsman benadrukt wel dat hij er in dit geval niet over gaat. ,,Twitter is een  Amerikaans bedrijf en zal via de Amerikaanse autoriteiten moeten worden benaderd. Het is dus eigenlijk niet aan mij om zo'n opdracht van de Turkse rechtbank te beoordelen."

Toch voelt de minister zich genoodzaakt zich uit te spreken over de kwestie ,,Wij voeren verzoeken die indruisen tegen de vrijheid van meningsuiting niet uit. Van uitlevering van een Nederlandse cartoonist kan geen sprake zijn." Mocht er toch een rechtsverzoek komen, dan wordt dat met behulp van de Nederlandse wet bekeken. ,,En vrijheid van meningsuiting staat hier zeer hoog aangeschreven", aldus Grapperhaus, die de kwestie ook zal gaan bespreken met de minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra. De Kamer ziet het liefst dat Zijlstra de Turkse autoriteiten aanspreekt over de zaak.

Niet buigen
Ook de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) benadrukt de vrijheid van meningsuiting en dringt er bij Twitter op aan geen gehoor te geven aan het Turkse verzoek. ,,We hopen en gaan ervan uit dat Twitter de rug recht houdt en het recht laat prevaleren boven dit verzoek van Turkije'', aldus Thomas Bruning, algemeen-secretaris van de journalistenvakbond.

Ruben L. Oppenheimer on Twitter

Christmas came early this year! En wel in de vorm van een gerechtelijk bevel namens mijn Grote Geitenneukende Vriend Erdogan. Zou toch eigenlijk wel lollig zijn om me te laten bijstaan door Theo Hiddema. Wordt vervolgd...

Mager

Quote

Ik zie het liefst dat Grapper­haus of zijn collega Zijlstra protest aantekent tegen deze gang van zaken

Oppenheimer is blij met de steun, maar vindt tegelijkertijd dat Grapperhaus niet ver genoeg gaat. ,,Ik had heel erg het idee dat de minister geen haarbreed meer wilde zeggen dan dat hij moest zeggen. Hij heeft juridisch netjes binnen de kaders geantwoord”, aldus de cartoonist, die grinnikend opmerkt dat hij graag een retweet van de cartoon door de bewindsman had gezien. ,,Ik zie het liefst dat Grapperhaus of zijn collega Zijlstra protest aantekent tegen deze gang van zaken. Er is maar heel mager diplomatiek contact tussen Nederland en Turkije, en dat heeft ook een reden natuurlijk.”

Ondanks dat de kwestie formeel tussen Turkije en Twitter speelt, ervaart Oppenheimer naar eigen zeggen wel de gevolgen. ,,Ik krijg op dit moment alle Erdogan-trollen achter me aan”, aldus de cartoonist, die niet in details wil treden. ,,De autoriteiten houden zich daar mee bezig.” Oppenheimer vindt dat hier wel degelijk een taak van de minister ligt. ,,Hij moet in de gaten houden of Erdogans volgelingen door opruiing vanuit Istanboel en Ankara dingen doen waar het Openbaar Ministerie mee aan de slag moet.”

Oppenheimer, die desalniettemin ‘van links naar rechts’ steunbetuigingen heeft gekregen van de politiek, benadrukt dat er vaker conflicten zijn met Turkije. ,,Het gaat niet om een akkefietje met Albanië of Tajikistan. Het gaat om een land waarmee Nederland en Europa al langer mee in de clinch ligt. Ik zou het van ballen vinden getuigen als de politiek niet alleen in tijden van verkiezingen stevig optreedt, maar ook wanneer er net een nieuw kabinet geformeerd is."

Dat de cartoonist vandaag opnieuw een cartoon wijdt aan de zaak, moet niet gezien worden als een persoonlijk statement. ,,Het is heel simpel: dit was het belangrijkste nieuws van gisteren. Ik kijk daar heel sec naar.” 

Uit de Kom on Twitter

De winnaar staat morgen in de krant. #Erdogan

Vervolging

Aanleiding voor de prent was Erdogans aangifte tegen de Duitse komiek Jan Böhmermann, die hem in een satirisch programma onder meer een geitenneuker had genoemd. Het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken eiste de vervolging van de satiricus, maar het Duitse Openbaar Ministerie besloot Böhmermann niet te vervolgen omdat de beledigingen in het gedicht volgens haar onder 'artistieke vrijheid' vielen. 

Oppenheimer is niet van plan de cartoon te verwijderen, liet hij gisteravond al aan deze redactie weten. ,,Ik doe voorlopig niets. Ik heb mijn licht opgestoken bij de Nederlandse Vereniging van Journalisten, waarvan ik lid ben. Die zegt dat ik geen actie hoef te ondernemen tot er een aangetekende brief op de mat valt. Voor de zekerheid heb ik in Den Haag nagevraagd of Nederland een uitleveringsverdrag heeft met Turkije. Dat blijkt er te zijn, maar geldt niet voor lichte zaken zoals spotprenten."

Volledig scherm
Jan Böhmermann tijdens het voorlezen van het lastergedicht over Erdogan © Archiefbeeld ZDF