Volledig scherm
Kajsa Ollongren, Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties © ANP

Minister wacht opnieuw pittig debat over afschaffen referendum

De Tweede Kamer debatteert vanavond opnieuw met D66-minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken over het kabinetsvoornemen het raadgevend referendum af te schaffen. Een extra toelichting van de Raad van State moet duidelijkheid geven over het ‘juridische moeras’ rond de intrekkingswet. Ook binnen de D66-gelederen klinkt kritiek over het afschieten van een van de kroonjuwelen.

Quote

Als de Tweede en Eerste Kamer deze wet goedkeuren dan bestaat op dat moment de referendum­wet niet meer

Minister Ollongren
Volledig scherm
Ronald van Raak (SP) tijdens debat met minister Ollongren © ANP

Het kabinet wil in navolging van het bindend referendum ook het raadgevend referendum afschaffen, omdat het ‘verkeerde verwachtingen’ gewekt zou hebben bij de burger. ,,Kiezers rekenen erop dat er iets wordt gedaan met de uitspraak, terwijl een negatieve uitslag alleen maar vraagt aan het kabinet om een besluit te heroverwegen”, aldus verantwoordelijk minister Ollongren tijdens het eerste deel van het debat vorige week. Het raadgevend referendum heeft volgens haar de kloof tussen burger en politiek dan ook niet verkleind.

Criticasters proberen de afschaffing tegen te houden door over het voorstel zelf een volksraadpleging te houden, maar dat weet Ollongren via een juridisch achterdeurtje tegen te houden. Ze noemt het ‘gezond verstand’ dat er geen referendum gehouden kan worden over de afschaffing van het referendum. De intrekkingswet zou volgens haar ook in staatsrechtelijke zin stand houden. ,,Als de Tweede en Eerste Kamer deze wet goedkeuren dan bestaat op dat moment de referendumwet niet meer", aldus de bewindsvrouw.

De oppositie is daar niet van overtuigd en vond na het nodige over een Kamermeerderheid bereid het debat een week te schorsen zodat de Raad van State extra juridische uitleg kon geven over het voorstel. ,,Wij zijn allemaal maar simpele volksvertegenwoordigers, en ik ben bang dat dit voorstel juridisch geen stand houdt. Dat wil ik graag van tevoren weten", aldus SP-Kamerlid Ronald van Raak, de initiatiefnemer van het debat.

Een groot deel van de oppositie fileerde vorige week het kabinetsvoornemen. Zo zou het veel te vroeg zijn om te concluderen dat het raadgevend referendum niet werkt. ,,Allemaal omdat burgers zich in het Oekraïne-referendum één keer tegen het regeringsbeleid hebben uitgesproken”, stelt Van Raak, die het een ‘dikke vinger naar de bevolking' noemt.

Bekijk de inbreng van Van Raak tijdens de start van het debat vorige week:

SP on Twitter

'Het probleem is niet het #referendum. Het probleem is politici die bang zijn voor het volk.' Het kabinet wil het referendum weer afschaffen. SP-Kamerlid Ronald van Raak ging het debat aan voor het behoud van het democratisch recht: https://t.co/BfMkQrjC27

Achterban

Ondertussen neemt ook de kritiek binnen de D66-gelederen toe, omdat de partij wel erg gemakkelijk een van zijn kroonjuwelen de nek omdraait. Oud-partijleider Jan Terlouw haalde tijdens een bijeenkomst in Middelburg fel uit naar zijn partij. ,,In de eerste beginselen van D66 stond 'een fundamentele democratisering van de samenleving; een van de middelen: een referendum, als je tenminste eenvoudige, begrijpelijke vragen kunt stellen”, aldus Terlouw. ,,Nou ik weet er een: 'Bent u voor of tegen het afschaffen van het referendum?' Simpeler kan het toch niet. Maar nee hoor, die vraag gaat niet gesteld worden. Vind ik ernstig.”

'Oer-conservatief'

Quote

Pas het aan, schaf het niet af. Of kom met iets beters. Maar ook dat ligt er nu niet

Boris van der Ham, oud-Kamerlid D66

Ook voormalig Kamerlid Boris van der Ham, in 2005 mede-initiatiefnemer van het raadgevend referendum, hekelt de wijze waarop meegewerkt wordt aan de afschaffing, en hij is naar eigen zeggen niet de enige binnen de partij. ,,Als D66 nou had gezegd: ‘Tja, dit hebben we verloren in de onderhandeling’, dan was dat helder geweest. Nu leek zowel minister Ollongren als de D66-kamerfractie argumenten te gebruiken die je eerder van oer-conservatieve partijen als CDA en VVD zou verwachten.” 

De argumenten om de wet af te schaffen, zoals verwarring over de kiesdrempel, zijn volgens Van der Ham eenvoudig op te lossen via wetswijzigingen. ,,Finale argument is: mensen zouden het niet-bindende element van het referendum niet begrijpen. Wat een onderschatting van de kiezer”, aldus de oud-politicus, die net als de oppositie vindt dat het referendum veel te snel wordt afgeschoten. ,,Alsof je na 1 referendum kan concluderen dat het helemaal afgeschaft moet worden. Pas het aan, schaf het niet af. Of kom met iets beters. Maar ook dat ligt er nu niet.”

Volg het debat vanavond live via ons liveblog.