Volledig scherm
In juli bood onderhandelaar Ed Nijpels (rechts) de eerste hoofdlijnen van het Klimaatakkoord al aan Minister Wiebes aan. Maar over de details van de plannen worden de partijen het maar niet eens. © ANP

Na negen maanden polderen is klimaatakkoord nog altijd ver weg

In Polen draaft het halve kabinet op bij de Klimaattop, maar de onderhandelingen over een Nederlands klimaatakkoord lijken in een impasse beland. De plannen voor minder CO2-uitstoot die nu op tafel liggen, zijn voor natuur- en milieuorganisaties volstrekt onvoldoende, waarschuwen ze alvast. ,,Dit gaan wij niet ondertekenen.’’

Na negen maanden polderen moet over dik twee weken, vlak voor kerst, het resultaat worden gepresenteerd: het veelbesproken klimaatakkoord dat de CO2 uitstoot in 2030 bijna moet halveren, volgens afspraken waar de overheid, het bedrijfsleven én talloze maatschappelijke organisaties achter staan. Maar of dat gaat lukken, is onzeker. De partijen staan nog mijlenver uit elkaar.

Gele hesjes

Het grootste struikelblok blijft: wie betaalt de rekening? Daarover zijn de partijen het verre van eens. Volgens de vier natuur- en milieuorganisaties die mee-onderhandelen aan de klimaattafels van Klimaatminister Wiebes, is er nog een gat van 1 tot 2 miljard euro te dichten. Dat geld is onder andere nodig voor de overgang van fossiele brandstoffen naar elektriciteit, om huizen van het gaf af te krijgen en ze beter te isoleren. Een te groot deel van de rekening dreigt nu bij huishoudens terecht te komen, stelt directeur Donald Pols van Milieudefensie. ,,Zij zitten niet aan tafel. En wie niet aan tafel zit, is meestal de pineut. Dat vinden wij oneerlijk. Onder druk van de gele hesjes heeft Frankrijk zijn klimaatagenda (brandstof zwaarder belasten, red.) deels moeten terugdraaien. Laten wij zorgen dat we onze klimaatplannen vanaf het begin zo vormgeven dat dat niet hoeft.’’

Quote

Burgers zitten niet aan tafel. En wie niet aan tafel zit, is meestal de pineut.

Donald Pols, Milieudefensie

Milieudefensie, Natuur en Milieu, Greenpeace en de  de Natuur- en Milieufederaties willen dat het bedrijfsleven, dat wel aan tafel zit, een groter deel van de rekening betaalt. Zo moet er een ‘kolenfonds’ komen voor mensen wiens baan op de tocht staat door de energietransitie en voor ‘vergeten huishoudens’ die niet genoeg geld kunnen lenen voor duurzame maatregelen.

Koolstoftax

De slimste manier om de uitstoot van broeikasgassen snel omlaag te komen, is volgens de organisaties het invoeren van een heffing op CO2. Ook Nederlandse economen en De Nederlandsche Bank zijn het daarover eens: zo'n belasting stimuleert bedrijven om hun uitstoot snel te verlagen. Maar de overheid wil daar niet aan, zegt directeur Annie van de Pas van de Natuur- en Milieufederaties. ,,Opvallend genoeg is het vaak het kabinet zelf dat op de rem trapt. Daar heerst een enorme angst om vervuiling te gaan beprijzen. Zo lang vervuilen financieel blijft lonen, verandert er niets.’’

Die discussie blokkeert niet alleen een akkoord met de industrie. Ook aan de tafel die over vervoer gaat, zijn de onderhandelaars het niet eens. De meeste partijen vinden dat de invoering van rekeningrijden noodzakelijk is voor een schoon vervoerssysteem, maar het kabinet ziet dat niet zitten. Ook zijn extra investeringen in het ov en fietsen nodig, zegt directeur Marjolein Demmers van Natuur en Milieu. ,,Anders staan we straks alsnog allemaal vast in onze elektrische auto.’’

‘Boterzacht’

De plannen om het vervoer, de energievoorziening en de industrie te verduurzamen, leunen volgens de natuur- en milieuclubs veel te zwaar op biobrandstoffen. Er is te weinig biomassa beschikbaar en het is vaak niet duurzaam, zegt Demmers. ,,Biomassa sloopt onze natuur en voedselvoorziening, als we er niet héél zorgvuldig mee omgaan.’’

Quote

Zo lang vervuilen financieel blijft lonen, verandert er niets

Annie van de Pas, Natuur- en Milieufederaties

De partijen zijn het wel eens over ambitieuze doelen om veel meer windmolens te bouwen. Maar de manier waarop, zorgt voor onenigheid. Het plan is om regio's te laten bepalen waar windmolens op land komen, en hoeveel. Maar dat plan is ‘boterzacht’ , zegt Van de Pas. ,,Het is goed om dit niet aan afzonderlijke gemeenten over te laten, want dan zetten ze alle windmolens op hun gemeentegrens. Maar dan moeten we wel harde afspraken maken met de regio's, die verder gaan dan een ‘inspanningsverplichting’.’’

Er er sinds de zomer, toen polder-voorzitter Ed Nijpels de eerste hoofdlijnen voor het Klimaatakkoord presenteerde, dan helemaal geen voortgang geboekt? Amper, zegt directeur Joris Thijssen van Greenpeace. ,,Concrete plannen waar we het sindsdien over eens geworden zijn, moet je helaas met een lampje zoeken.’’

De natuur- en milieuorganisaties hopen nog altijd tot een Klimaatakkoord te komen, stelden ze dinsdagmiddag op een gezamenlijke persbijeenkomst. Voor de aanpak van klimaatverandering is het twee voor twaalf, waarschuwt Thijssen. ,,Ik hoop dat Rutte niet alleen op de internationale klimaattop in Katowice roept dat hij een forse verlaging van de de CO2-uitstoot wil, maar nu teruggaat naar zijn torentje om het te regelen.’’