Volledig scherm
De saamhorigheid na de winst van het Nederlands vrouwenelftal is een van de tekenen dat het goed gaat met het land © ANP

Nederlanders klaar met doemdenken

Voor het eerst sinds 10 jaar zijn er in Nederland meer optimisten dan pessimisten. Bijna de helft van de Nederlanders denkt dat het met ons land de goede kant op gaat. Eind vorig jaar was dan nog 37 procent. Daarbij hebben mensen hebben meer vertrouwen in de politiek, de economie en de rechtspraak.

Dat blijkt uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), dat vandaag verschijnt, waarin ieder kwartaal wordt gekeken hoe het met Nederland gaat.

Nederlands vrouwenelftal

Onderzoekers stellen dat positieveilingen hun gevoel vooral baseren op de economische wind mee, maar ook de saamhorigheid na de winst van het Nederlands vrouwenelftal wordt genoemd als teken dat het goed gaat met het land. De 38 procent van de ondervraagden die meent dat het met Nederland de verkeerde kant op gaat, geeft daarvoor vooral sociale of culturele argumenten zoals de kloof tussen rijk en arm, immigratie en integratie en normen en waarden.

Een verklaring voor het afscheid van het doemdenken kan het SCP niet geven. De onderzoekers vermoeden een ‘collectieve omslag in de publieke opinie’; een ‘erkenning dat het eigenlijk best goed of in ieder geval niet zo slecht gaat’. Bij de aanhangers van politieke partijen staan VVD’ers op 1 als het gaat om optimisme en PVV’ers op 1 als het gaat om pessimisme. Mannen zijn over het algemeen positiever dan vrouwen.

Dat wil niet zeggen dat Nederlanders nu zorgeloos door het leven gaan. Er zijn weliswaar minder zorgen over de economie, maar meer over armoede. 12 procent van de mensen die het SCP bevroeg, noemt het spontaan als punt van zorg. Mogelijk komt dat doordat er in januari nieuwe cijfers over langdurige armoede bekend werden. Ook noemt het SCP de stijging van het vertrouwen in de rechtspraak (vorig kwartaal gaf 62 procent van de ondervraagden een voldoende, nu 71 procent) ‘opvallend’. Van een specifieke aanleiding of uitspraak is volgens de onderzoekers echter geen sprake.

Datsja

De datsja-affaire rond de afgetreden minister Halbe Zijlstra heeft het vertrouwen in de regering (57 procent geeft politiek Den Haag een voldoende) niet negatief beïnvloed. Onderzoekers vroegen er de ondervraagden specifiek naar. De één zag er de onbetrouwbaarheid van de politiek in, de ander het zelfcorrigerend vermogen. ,,Niemand was geschokt”, schrijven de onderzoekers. ,,Men was hooguit verwonderd over zoveel domheid.”

Hoewel het raadgevend referendum wordt afgeschaft, ziet het SCP nog steeds een meerderheid voor een correctief bindend referendum. Wel zien ze dat de steun bij hoogopgeleiden daarvoor daalt. Er is sowieso een kloof als het gaat om directe democratie. Zo vinden lageropgeleiden en aanhangers van SP, PVV en Forum voor Democratie vaker dat burgers meer zouden moeten kunnen meebeslissen over belangrijke politieke kwesties. Hogeropgeleiden en kiezers die op D66, GroenLinks en VVD stemmen, vinden dat juist minder vaak.