Volledig scherm
Joodse en andere religieuze huwelijken kennen hun eigen regels. © ID 1030474 © Eric Limon | Dreamstime

Ook moslima moet initiatief tot scheiding kunnen nemen

CDA en GroenLinks willen dat religieuze huwelijken kunnen worden ontbonden als één van de partners dat wil. Nu kan dat nog niet en dat brengt onder meer moslims en orthodoxe joden in de problemen.

Bij een burgerlijk huwelijk kan één van de twee partners een breuk forceren, maar bij religieuze echtverbintenissen kan dat niet. Hoewel die huwelijken geen wettelijke status hebben, zou dit vooral binnen het jodendom en de islam voor problemen zorgen. Als bijvoorbeeld een moslima haar man verlaat en een nieuwe relatie krijgt, is ze volgens islamitisch recht een overspelige vrouw. Dit kan ervoor zorgen dat ze wordt verstoten door familie, of zelfs eerwraak uitlokken. 

Ook is het voor Iraanse vrouwen moeilijker om naar hun land van herkomst te reizen, want dat kan niet zonder toestemming van hun echtgenoot. Voor moslimmannen geldt dat allemaal niet: zij kunnen door driemaal ‘ik verstoot u’ te zeggen het huwelijk ontbinden, volgens de zogenoemde Arabische Talaq-formule. Bovendien mogen mannen binnen de islam meerdere vrouwen hebben. Binnen het jodendom kan één partner wel een scheiding aanvragen, maar dat moet dan ín Israël.

Onaanvaardbaar

GroenLinks-Kamerlid Kathalijne Buitenweg vindt het onaanvaardbaar dat ‘dit nog een probleem is’. ,,Het is een mensenrecht om zelf te beslissen met wie je wilt trouwen. Omgekeerd betekent dit dat je dan ook vrij moet zijn om te kunnen scheiden.''

Op welke schaal deze problemen spelen, is onbekend. Vorige week nog oordeelde het gerechtshof in zo’n kwestie, nadat een vrouw via de rechter onder haar islamitische huwelijk probeerde uit te komen. Zij wilde al dik zes jaar scheiden, maar de man weigerde dat. De vrouw overwoog naar een shariarechtbank in Engeland te gaan, maar zag daar vanaf. 

Het Haagse hof oordeelde uiteindelijk dat een Nederlandse rechter niet over zulke religieuze huwelijken gaat, maar dat de man wel ‘onrechtmatig’ handelt tegen haar. Het hof dwong hem het huwelijk te ontbinden. Het hof vindt dat de vrouw wordt ‘belemmerd’ doordat haar sociale omgeving haar ‘als gehuwd zal blijven beschouwen zonder een echtscheiding naar islamitisch recht’. ,,Dit alleen is al in ernstige mate een beperking van de vrouw in haar verdere levensmogelijkheden.’’

Specifieke gevallen

Buitenweg: ,,Deze uitspraak geldt alleen voor dit specifieke geval, maar ik wil dat alle mannen en vrouwen die willen scheiden dat kunnen bereiken. Ze hebben dan een formele uitspraak van hun scheiding.’’

CDA en GroenLinks zullen de minister van Justitie en Veiligheid vandaag vragen om dit wettelijk te regelen. Volgens CDA-Tweede Kamerlid Madeleine van Toorenburg is in het Wetboek van Strafrecht al wel een verbod op huwelijksdwang geregeld, maar vindt via die weg geen vervolging plaats.  Al was het maar omdat de vrouw die wil scheiden niet wil dat haar man achter tralies belandt. ,,Een aanvullende maatregel is hard nodig.”