Volledig scherm
Gert-Jan Segers (CU) en Alexander Pechtold (D66) © ANP

Pechtold en Segers hebben hun knopen geteld met 'voltooid leven'-deal

AnalyseDe kans dat de formatie tussen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie nog mislukt, is een stuk kleiner geworden nu een van de meest principiële hobbels is genomen. In mei waren de verschillen op dit terrein van de medisch-ethische kwesties tussen D66-leider Alexander Pechtold en zijn ChristenUnie-collega Gert-Jan Segers nog zó groot, dat de eerste de deur na één gesprek al dicht smeet.

Maar dat was toen. Inmiddels ligt er een compromis op tafel.

Op het terrein van ‘voltooid leven’ gaat een nieuw kabinet geen verdere stappen zetten. De euthanasiewet wordt niet uitgebreid en er komt vooralsnog geen nieuwe wet die het mogelijk maakt dat oudere mensen die levensmoe zijn kunnen worden geholpen om op een ‘waardige manier’ uit het leven te stappen. Tijdens de verkiezingscampagne was dat nog een springend punt voor Pechtold. Zijn partijgenoot Pia Dijkstra had al een initiatiefwetsvoorstel aangekondigd om dat mogelijk te maken. In verschillende verkiezingsdebatten riep Pechtold zijn christelijke collega’s op die wet niet te blokkeren.

Formeel gebeurt dat straks ook niet. Maar Pechtold heeft wel een voor zijn partij gevoelig compromis moeten slikken. Afgesproken is dat het nieuwe kabinet eerst bekijkt of mensen die levensmoe zijn binnen de huidige euthanasiewet beter kunnen worden geholpen. Ook wordt eerst nader onderzoek gedaan naar een voorstel van de ChristenUnie of ouderen die niet meer verder willen, kunnen worden geholpen om hun leven weer zin te geven. Pas na de uitkomsten van dat onderzoek en na ‘ommekomst van een brede discussie’ zal het nieuwe kabinet bezien wat te doen en kan Dijkstra besluiten haar initiatiefwet alsnog in te dienen, zo staat het in het voorlopige akkoord dat is gesloten.

Haalbaarheid

Pechtold lijkt zijn knopen te hebben geteld. Want ook al was dit een voor hem zeer belangrijk punt, de politieke haalbaarheid van zijn wens is sinds de verkiezingen van 15 maart wel veranderd. Voor die tijd leek er nog een meerderheid in de Tweede Kamer voor verruiming van de euthanasiewet. Maar inmiddels is dat maar zeer de vraag. Alleen D66 GroenLinks en 50Plus zijn volledig voor. VVD en PvdA zijn intern verdeeld, SP, CDA, ChristenUnie, SGP sowieso tegen. En de PVV neigt ook naar tegen. Denk, Partij voor de Dieren en Forum voor Democratie weten het nog niet.

Bovendien is maar zeer de vraag of principiële scherpslijperij wel nodig was. Een commissie onder leiding van D66-senator Paul Schnabel heeft al aangegeven dat een wetswijziging niet nodig is om mensen die nu tussen wal en schip vallen toch te kunnen helpen. De Nederlandse Vereniging voor Vrijwillig Levenseinde (NVVE) is in een eerste reactie dan ook helemaal niet ontevreden met dit compromis.

Embryowet

Tegelijk heeft ook de ChristenUnie moeten slikken. De partij was altijd mordicus tegen verruiming van de wet die onderzoek op embryo’s mogelijk maakt. Wetenschappelijk is het al mogelijk om bij een embryo bepaalde genen te verwijderen, waarna het wordt teruggeplaatst in de baarmoeder, maar dat mag nog niet in Nederland. Ook mogen ouders straks vaker het geslacht van hun ongeboren kind laten bepalen wanneer er erfelijke ziektes als borstkanker in de familie voorkomen.

Segers heeft zich er bij neergelegd dat er een ruime Kamermeerderheid is voor verruiming van de wet. En net als bij Pechtold speelt ook bij hem pragmatisme mee: sommige ouders gaan al naar het buitenland voor zo’n behandeling.