Volledig scherm
Alexander Pechtold poseert voor de twee Rembrandt-portretten Maerten Soolmans en Oopjen Coppit © ANP

Pechtold gaat onderzoeken of Nederlandse kunstexport deugt

Voormalig D66-leider Alexander Pechtold gaat met een vierkoppige commissie onderzoeken of waardevol cultureel erfgoed in Nederlands particulier bezit voldoende wordt beschermd. 

Minister Ingrid van Engelshoven (Cultuur, D66) heeft de Raad voor Cultuur opdracht gegeven de commissie samen te stellen. Over een half jaar moet deze commissie, met daarin de oud-leider van D66, uitsluitsel geven.

Het wordt niet hardop gezegd, maar aanleiding voor het onderzoek is de omstreden verkoop van kunst door prinses Christina. Daarmee bracht de prinses niet alleen de Haagse politiek in verlegenheid, maar ook de koninklijke familie. 

Belangwekkende kunst

Haar zus prinses Beatrix is beschermvrouwe van de Vereniging Rembrandt, die Nederlandse musea steunt bij aankopen van belangwekkende kunst. Soms dreigen werken naar het buitenland te verdwijnen. Museum-directeur Sjarel Ex van Boymans van Beuningen was woedend dat hij geen kans kreeg het te kopen.

De oude prinses (72) cashte flink met een krijttekening van Peter Paul Rubens, waarvoor zij Nederlandse musea passeerde. Bij veilinghuis Sotheby’s in New York kreeg ze er 6,1 miljoen euro voor. Ze verkocht ook werken van twaalf andere oude meesters. In totaal ving Christina 8 miljoen euro. Dat was veel meer dan van te voren was getaxeerd.

Regels aanpassen

De verkoop door Christina viel op geen enkele manier tegen te houden. De Erfgoedwet, die sinds 16 juli van kracht is, heeft onder meer als doel te voorkomen dat bijzondere voorwerpen en verzamelingen in particulier bezit verloren gaan voor Nederland. De commissie-Pechtold gaat nu kijken of de regels voor roerend erfgoed moeten worden aangepast. Ook beziet de commissie de regels rond exportvergunningen.

De samenstelling van de commissie is interessant. Pechtold is kunsthistoricus en republikein. Ander commissielid Fusien Bijl de Vroe, voorzitter van de Vereniging Rembrandt, zei in Nieuwsuur: ,,De stukken die worden geveild in New York zijn ooit aangekocht door koning Willem II. Ze zijn na zijn dood verkocht maar ook weer teruggekocht en toen in Nederland gebleven. Alleen daarom al zouden ze in Nederland moeten blijven.” Later gaf ze aan dat de prijs was opgedreven vanwege de commotie.

Ook Lennaert Booij, die ooit in de race was voor het partijvoorzitterschap van de PvdA, zit in de commissie. Hoogleraar staats- en bestuursrecht Tom Barkhuijsen completeert de groep experts.

Quote

Het wordt niet hardop gezegd, maar aanleiding voor het onderzoek is de omstreden verkoop van kunst door prinses Christina