Volledig scherm
Han Busker (FNV) © ANP

Pensioen: wie wil als eerste weer praten?

Na jarenlang praten liepen de onderhandelingen over een nieuw pensioenstelselstuk. Boze blikken over en weer, maar alle partijen vinden dat er nu wél iets moet gebeuren. Hoe nu verder? ,,Partijen moeten de strijdbijl begraven."

Volledig scherm
Hans de Boer (VNO-NCW) © ANP

Woedend beende LTO-voorzitter Marc Calon de zaal uit toen dinsdag duidelijk werd dat er geen nieuw pensioenakkoord kwam. Werkgeversvoorman Hans de Boer was juist 'verdrietig' over het mislukken van het overleg en minister van Sociale Zaken Wouter Koolmees had zelfs een dag later nog last van een 'katerig gevoel'. Bij de bonden overheerste teleurstelling.

,,Niemand zit voor zijn lol nachtenlang te onderhandelen. Dus als het dan mislukt, is de teleurstelling groot'', vatte een betrokkene de emotionele ontlading samen. Een begrijpelijke reactie, maar de vraag is: hoe nu verder?

Over die vraag lopen de meningen uiteen, maar veel betrokkenen wijzen naar de overheid. ,,Minister Koolmees moet het initiatief nemen'', vindt Peter Borgdorff, directeur van PFZW, het op één na grootste pensioenfonds van Nederland. ,,Koolmees moet de sociale partners uitnodigen om verder te praten over zaken waar ze het wel over eens zijn, zoals het nieuwe pensioencontract.''

Strijdbijl

Nu zijn er alleen maar verliezers, meent Borgdorff. ,,Pak de urgente problemen aan. Dan hebben we het over het voorkomen van kortingen, sneller kunnen verhogen van de pensioenen en compensatie voor het afschaffen van de doorsneepremie. Nu is het nieuwe pensioencontract gekoppeld aan de hogere AOW-leeftijd en de vraag of zzp'ers al dan niet verplicht pensioen moeten opbouwen. Koppel dat los, maak het probleem kleiner in plaats van groter.''

Een oproep die Corien Wortmann, voorzitter van pensioenfonds ABP, van harte onderschrijft. ,,Er ligt een panklaar advies over het nieuw pensioencontract. Daar zijn de partijen het in grote lijnen over eens. Bij de uitwerking kunnen de pensioenfondsen een rol spelen. Wij kunnen doorrekenen hoe de verschillende voorstellen voor de deelnemers uitpakken. Dan kunnen ze daarover besluiten nemen. Partijen moeten de strijdbijl begraven en hun verantwoordelijkheid nemen. Als de discussie maar doorgaat, neemt het vertrouwen in het stelsel alleen maar verder af.''

Werkgeversvoorman Hans de Boer kijkt naar Den Haag. ,,De bal ligt op dit moment bij de politiek.'' De Boer wijst er op dat er een compleet pakket op tafel lag. ,,Ik vermoed dat de Tweede Kamer nu gaat shoppen in wat er allemaal over tafel is gekomen. De politiek gaat er dus mee vandoor. Hoe dat uitpakt moeten we afwachten.''

Een snelle hervatting van de onderhandelingen met de vakbeweging ziet De Boer niet gebeuren. Daarvoor moet het vertrouwen eerst hersteld worden. De werk- geversvoorman hoopt toch op een voortrekkersrol van Koolmees, in wie hij 'alle vertrouwen heeft'.

Hoog spel

Ook andere betrokkenen wijzen nadrukkelijk naar de D66-bewindsman. Die laat zich echter niet in zijn kaarten kijken. Wel maakte hij duidelijk weinig trek te hebben het zelf te regelen. ,,Natuurlijk kan ik wetten maken. Maar het is geld van de werkgevers en werknemers.'' Dus moeten zij met oplossingen komen, vindt Koolmees.

De bonden kregen direct het verwijt te hoog spel te hebben gespeeld, waardoor het overleg mislukte en de werkenden nu zeker weten dat de pensioenen jarenlang niet zullen worden verhoogd, en mogelijk zelfs worden verlaagd. Maar de bonden hebben de deur naar nieuw overleg nog steeds open staan.

Voor zinnige gesprekken is herstel van het onderlinge vertrouwen essentieel. Dat vertrouwen staat of valt volgens FNV-onderhandelaar Tuur Elzinga met concrete toezeggingen over de AOW-leeftijd en de zzp-pensioenen. ,,Eerder gaan wij niet springen'', zei hij daarover tegen Nieuwsuur. ,,De verantwoordelijkheid ligt bij de politiek.''

Volledig scherm
Minister Koolmees © ANP

Snelle oplossing

De kans dat de Tweede Kamer het probleem gaat oplossen is nihil. De coalitiepartijen willen wel. Ze vinden dat het kabinet een meer dan fatsoenlijke toezegging heeft gedaan. ,,Wij sluiten niks uit. Pensioenen zijn niet van het kabinet, maar uiteindelijk moet er wel iets gebeuren'', zegt Eppo Bruins van de ChristenUnie. Beter dan nu wordt het niet waarschuwen de regeringspartijen. ,,Het kabinet is verder gegaan dan kan'', zegt een Kamerlid van de coalitie.

Het probleem is de Eerste Kamer. Daar heeft de coalitie nu een meerderheid van één zetel. De verwachting is dat ze die meerderheid kwijt is na de Statenverkiezingen van maart. ,,De enige kans op een snelle oplossing is als de bonden op hun schreden terugkeren en alsnog akkoord gaan met de voorstellen'', zegt een lid van de coalitie.

Dinsdagavond liep het pensioenoverleg stuk. Bekijk hier de beelden: