Volledig scherm
Voorzitter van de klimaattafels Ed Nijpels bij de presentatie van de doorrekening van de klimaatplannen. Met bij hem Laura van Geest (Centraal Planbureau), Pieter Boot (Planbureau voor de Leefomgeving) en Hans Hommaas (Planbureau voor de Leefomgeving). © PBL

Planbureaus worden te serieus genomen

commentaarVolgens het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) is er niet zo veel aan de hand. De kosten voor het isoleren en van het gas afhalen van woningen vallen weliswaar duurder uit dan vorig jaar voorspeld, maar het gaat ‘slechts om enkele procenten’. En volgens Klimaatminister Wiebes worden ramingen nu eenmaal ‘altijd aangepast’.

Die sussende woorden staan in schril contrast tot wat Ed Nijpels, de voorzitter van het klimaatberaad, vorig jaar zei. Bij de presentatie van alle plannen om Nederland de komende decennia te vergroenen, zei hij dat we eens moesten eens ophouden de cijfers van het PBL in twijfel te trekken. We moesten ze als ‘feiten gebruiken’. Maar dat is nou precies waar het mis gaat. Kabinet en Tweede Kamer baseren hun beleid op aannames van de planbureaus. Maar hun voorspellingen zitten er nogal eens naast. De toekomst is immers niet te voorspellen.

Dat geldt ook voor het gerenommeerde Centraal Planbureau dat elk jaar de economische groei en de koopkracht voorspelt. Het was toenmalig CPB-directeur Van Geest die terecht zei dat de politiek zich niet moest blindstaren op die koopkrachtcijfers. Maar dat is wel wat er altijd gebeurt. Elk jaar weer worden dure beslissingen genomen zodat de koopkrachtplaatjes er op papier voor iedereen beter uitzien, terwijl die gemiddelden helemaal niks zeggen over de werkelijkheid.

Bij de voorspellingen van het PBL gaat het eender. Dat planbureau is relatief nieuw en werkt met modellen die amper te controleren zijn. Desalniettemin worden er op basis van PBL-berekeningen grote beslissingen genomen. En dat leidt nog wel eens tot brokken. Zo viel een subsidieregel voor elektrische auto’s veel duurder uit doordat het PBL een verkeerde voorspelling had gedaan.

Het PBL geeft nu toe dat de kosten voor het vergroenen van onze huizen hoger uitvallen dan vorig jaar werd voorgespiegeld. Maar ondertussen is de hele transitie al wel door de Tweede Kamer in gang gezet. De kosten zouden voor iedereen behapbaar zijn, werd gezegd. Logisch dat veel burgers nu denken: hallo, welke verrassingen staan ons nog meer te wachten? Om het eerlijke verhaal aan de burger te kunnen vertellen, moet niet alleen het PBL de boel op orde krijgen. Politici moeten voorzichtiger zijn met het presenteren van voorspellingen als beloftes.