Volledig scherm
© Getty Images/iStockphoto

'Politiek zette onafhankelijk onderzoeksinstituut onder druk'

updatePolitici en ambtenaren hebben jarenlang invloed uitgeoefend op het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum (WODC). De onafhankelijkheid van dit instituut, een belangrijk adviesorgaan bij besluitvormingis hierdoor ernstig aangetast. Dat concludeert Nieuwsuur na een uitgebreid onderzoek. 'Dit had niet zo mogen gebeuren', zegt minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie & Veiligheid).

Rapporten van het WODC gelden als gezaghebbend. Volgens het protocol moet het niet mogelijk zijn dat een minister of zijn beleidsmedewerkers zich met deze onderzoeken bemoeien.

Quote

Wij kunnen met wat we nu hebben niet instemmen

Topambtenaar Justitie aan WODC-onderzoekers

Nu blijkt echter dat er vanuit de politiek jarenlang onderzoeken zou hebben beïnvloed om uitkomsten te krijgen die het eigen gelijk van ministers en topambtenaren zouden moeten bewijzen. Belangrijke besluiten, zoals over het coffeeshopbeleid in Nederland, zouden zijn beïnvloed door politieke sturing op WODC-onderzoeken. Volgens het WODC viel de overlast van drugstoerisme mee, maar dat kwam het ministerie zo slecht uit dat de conclusies werden aangepast. ,,Wij kunnen met wat we nu hebben niet instemmen'', stelt een topambtenaar van het ministerie van Justitie in een mail aan de WODC-onderzoekers.

Ook het toezicht op die onderzoeken zou onder politieke druk staan: de wetenschappelijke begeleidingscommissies zouden niet altijd zo objectief zijn als zou moeten.

Beïnvloeding

Quote

Dit gaat alle perken te buiten

Jan Brouwer, hoogleraar Algemene Rechtswetenschap

Nieuwsuur beschikt over interne stukken en e-mails die diverse vormen van beïnvloeding bewijzen. Van directe invloed van het ministerie op onderzoeksrapporten op vraagstelling en onderzoeksmethoden, tot het woordelijk redigeren van teksten en zelfs het achteraf herschrijven van conclusies.

,,
Dit gaat alle perken te buiten'', zegt hoogleraar Algemene Rechtswetenschap Jan Brouwer tegen Nieuwsuur. ,,Hier worden gewoon conclusies drastisch herschreven.''

'Doodzonde'

Tweede Kamerleden reageren geschrokken op de berichtgeving en vragen om uitleg van minister Ferdinand Grapperhaus (Justitie en Veiligheid). SP-Kamerlid Michiel van Nispen spreekt van 'een enorme doodzonde'. Volgens hem heeft het met 'onafhankelijke wetenschap helemaal niets te maken, dus ik voel mij echt bedrogen'.

Maarten Groothuizen (D66) wijst erop dat de rapporten van het WODC alleen waarde hebben als het echt om objectief onderzoek gaat. ,,Als het wordt voorgekookt door het ministerie, dan hebben we daar als Kamer niets aan.''

CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg zegt dat zij vragen heeft over de integriteit, als de berichtgeving door Nieuwsuur klopt. Stieneke van der Graaf (ChristenUnie): ,,Het is een kwalijke zaak als het ministerie zich heeft bemoeid met de uitkomsten van het wetenschappelijk onderzoek.'' Attje Kuiken (PvdA) wil snel uitleg van de minister.

'Had niet zo gemoeten'

,,Dit had niet zo mogen gebeuren'', reageert minister Grapperhaus in Nieuwsuur. ,,Het beleid moet los staan van wetenschappelijke onderzoekers. Als de politiek wil dat het WODC iets onderzoekt, dan moet het beleid zich hier niet mee inlaten.''