Volledig scherm
Foto ter illustratie. © anp

Preventieakkoord markeert ‘einde van een tijdperk’

We moeten minder gaan drinken, roken en vet eten. Vanmiddag heeft het kabinet het Nationaal Preventieakkoord gepresenteerd om ongezond gedrag terug te dringen. Verschillende partijen noemen het nu al ‘het einde van een tijdperk’.

Quote

Wij houden onvermin­derd vast aan onze ambitie om sigaretten zo snel mogelijk te vervangen door minder schadelij­ke, rookloze alternatie­ven

Woordvoerder Philip Morris

Onder andere de Nederlandse Brouwers ondertekenden het akkoord, dat staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid, CU) afgelopen maanden bij elkaar heeft gepolderd met werkgevers, winkeliers, de tabakslobby, gezondheidsorganisaties en tal van andere stakeholders.

De brouwers, waaronder  biergiganten Heineken en AB Inbev, zijn voor het terugdringen van overmatig alcoholgebruik en laten weten ‘samen met de overige akkoordpartijen in te zetten op doelgroepen waar nog relatief veel overmatig alcoholgebruik voorkomt.’ Een van de manieren waarop ze dat willen bereiken is het populairder maken van alcoholvrij bier onder studenten en bij sportverenigingen. 

Cees-Jan Adema, directeur van Nederlandse Brouwers: ,,Wij willen blijven bijdragen aan het nog gezonder maken van Nederland. De brouwers in Nederland zijn trots op hun bieren en willen om die reden dat er alleen bewust van wordt genoten.’’ Ook Stichting Verantwoordelijke Alcoholconsumptie (STIVA) steunt de keuze om problematisch alcoholgebruik samen aan te pakken.

Minder schadelijk roken

Sigarettenfabrikant Philip Morris Holland zegt de doelstellingen te steunen om het aantal rokers in Nederland sneller terug te dringen en tot een rookvrije generatie te komen.

Maar de tabaksproducent mist in het Preventieakkoord maatregelen om rokers te laten overstappen naar genotsmiddelen die minder schadelijk zouden zijn, zoals e-sigaretten. Die worden volgens het bedrijf veel te veel over één kam geschoren. ,,Wij houden onverminderd vast aan onze ambitie om sigaretten zo snel mogelijk te vervangen door minder schadelijke, rookloze alternatieven. Ook in Nederland willen wij een duidelijk signaal afgeven dat het tijdperk van de traditionele sigaret wat ons betreft ten einde komt.’’

Eerder vandaag, nog voor de presentatie van het Preventieakkoord, reageerden ook werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB Nederland al kritisch op de antirookmaatregelen in het akkoord. En de belangenclub van sigarettenboeren vreest voor het bestaan van zijn leden en stelt dat de sociale cohesie in wijken wegvalt als tabakszaken verdwijnen. Dit nu die ook andere taken als post- en pakketjespunt verzorgen.

Verder lezen na de foto

Volledig scherm
We moeten minder vet gaan eten, wil het kabinet. © Lex van Lieshout/ANP

Verstandig boodschappen doen

Het CBL, de brancheorganisatie voor supermarkten en foodservicebedrijven en medeondertekenaar van het Preventieakkoord, gaat zich naar eigen zeggen inzetten om de klanten verstandiger aankopen te laten doen. ,,En in 2020 is alle tabak uit het zicht verdwenen bij supermarkten’’, kondigt het aan.

,,We gaan ook meer communiceren over producten uit de Schijf van Vijf om de consument te verleiden gezondere producten te kopen. Ook zetten we extra stappen in het beperken van kindermarketing en maken wij met de overheid de afspraak dat er snel een nieuw voedselkeuzelogo komt’’, belooft de organisatie.

Quote

Het akkoord staat vol met vrijblij­ven­de en weinig ambitieuze voornemens

Transitiecoalitie Voedsel

De Transitiecoalitie Voedsel kijkt kritisch naar het Preventieakkoord. Het zou te vrijblijvend zijn. ,,Het akkoord staat vol met vrijblijvende en weinig ambitieuze voornemens. Waar recente maatregelen in het Verenigd Koninkrijk binnen een jaar tot ruim 35 procent minder suiker in frisdranken hebben geleid, wordt in het Preventieakkoord zeven jaar de tijd genomen om tot een reductie van 30 procent te komen. Supermarkten ontlopen in het akkoord nagenoeg elke harde afspraak.”

,,De schappen liggen vol met ongezonde en niet-duurzame producten die met veel marketinggeweld worden gepromoot. Waar is de ambitie dat elke supermarkt binnen enkele jaren alleen nog reclame maakt voor gezonde en verantwoorde producten?” aldus de Transitiecoalitie, die leden vermeldt variërend van de Vegetarische Slager tot de Triodos Bank.

Definitieve afspraken preventieakkoord:

Ambities roken

Huidige situatie: 23,1 procent volwassenen rookt, 8 procent jongeren rookt, 9 procent zwangere vrouwen rookt

Ambitie voor 2020: Minder dan 20 procent volwassenen rookt, minder dan 5 procent zwangere vrouwen rookt

Ambitie voor 2040: Minder dan 5 procent volwassenen rookt, geen enkele jongere of zwangere vrouw rookt meer

Per 2020 worden rookwaren bij supermarkten uit het zicht gehaald en per 2021 bij andere verkooppunten. Ook is reclame in en aan de voorgevel van verkooppunten vanaf 2021 niet meer toegestaan.

De accijns op tabak wordt verhoogd tot 10 euro in 2023 met een eerste verhoging van de prijs van een pakje sigaretten met 1 euro in 2020. Om substitutie (overstappen naar alternatieve producten, red.) te beperken zal ook voor andere producten zoals shag, volumetabak en heatsticks een in absolute zin gelijke accijnsverhoging plaatsvinden.

Rookwaren worden vanaf 2020 verpakt in neutrale verpakkingen. Voor sigaretten geldt dit vanaf 2020. Voor sigaren en e-sigaretten zal dit in 2022 ingaan.

In 2020 zijn alle schoolterreinen, kinderopvanglocaties en kinderboerderijen rookvrij. In 2025 zijn alle speeltuinen en sportverenigingen rookvrij.

Rookruimten in de horeca, de (semi-) publieke sector en in openbare gebouwen worden uiterlijk juli 2022 gesloten. Sluiting van rookruimten in het bedrijfsleven is in 2023 gerealiseerd.

In 2020 doet 50 procent van de rokers een serieuze stoppoging en minstens 20 procent maakt daarbij gebruik van effectieve zorg (zonder financiële drempels voor eerstelijnszorg programma’s). In 2020 krijgen alle zwangere vrouwen die roken een stopadvies van de verloskundig zorgverlener.

Campagnes om de sociale niet-roken norm en het draagvlak voor maatregelen te versterken.

In 2030 is de gehele zorg rookvrij (instellingen voor verslavingszorg in 2020, ziekenhuizen en GGZ in 2025). In 2020 zijn ten minste tien van de top 100 grootste bedrijven in Nederland op weg naar een Rookvrije Generatie. De ambitie is dat in 2040 alle organisaties rookvrij zijn.

Ambities overgewicht

Huidige situatie: 48,7 procent volwassenen met overgewicht, 13,5 procent van de jongeren heeft overgewicht

Ambitie voor 2040: Minder dan 38 procent volwassenen met overgewicht, minder dan 9,1 procent van de jongeren heeft overgewicht

Meer watertappunten op publieke plekken en in scholen. Frisdrankproducenten stoppen met verkoop suikerhoudende frisdranken op middelbare scholen. Campagnes die bijdragen aan normverandering en bewustwording van problematisch drinkgedrag en hoger kennisniveau over schadelijkheid van gebruik van alcohol.

Het gebruik van licensed media characters (zoals Dora the Explorer, red) gericht op kinderen onder de 13 jaar op productverpakkingen en uitstallingen wordt ingeperkt op basis van voedingskundige criteria. Supermarkten zullen daarnaast het gebruik van branded characters (zoals de M&M-mannetjes, red.) op verpakkingen van kinderproducten inperken op basis van de criteria van de Wereldgezondheidsorganisatie.

Gezond aanbod in bedrijfsrestaurants bij de rijksoverheid (2021), in de catering (2022) en in ziekenhuizen (2030).

In 2020 is 50 procent van alle schoolkantines gezond. In 2020 ondersteuning om lokaal gezonde schoolpleinen te realiseren in minimaal 200 gemeenten en scholen.

Sport- en beweegaanbieders zetten zich in en worden lokaal ondersteund om hun aanbod passender te maken voor mensen die inactief zijn.

In het Akkoord Verbetering Productsamenstelling zullen aanvullende afspraken worden gemaakt om branchebreed 5 procent extra suiker uit suikerhoudende zuivelproducten te halen, bovenop bestaande afspraken, en wordt de huidige afspraak van 15 procent minder verkochte calorieën voor A-merk frisdranken, verscherpt naar 25 procent in 2020 en 30 procent in 2025.

In 2020 is in 35 gemeenten een sluitende keten voor kinderen met obesitas. In 2030 is er voor elk kind, gezin en elke volwassene waarbij gewichtsproblematiek wordt gesignaleerd een passend aanbod om tot gezonde gedragsverandering te komen.

Per 1 januari 2019 wordt het uitvoeren van de gecombineerde leefstijl interventie voor volwassenen met overgewicht en een verhoogd gezondheidsrisico of obesitas vergoed vanuit het basispakket.

In 2020 zijn de helft van alle gemeenten actief bezig om jongeren op gezond gewicht te houden en wordt voor 2 miljoen kinderen de leefomgeving gezonder.

Ambities problematisch alcoholgebruik

Huidige situatie: 9,2 procent van de volwassenen drinkt teveel, 8,9 procent van de zwangere vrouwen drinkt teveel

Ambitie voor 2040: 5 procent of minder van de volwassenen drinkt teveel, minder dan 4 procent van de zwangere vrouwen drinkt teveel

Campagnes die bijdragen aan normverandering en bewustwording van problematisch drinkgedrag en hoger kennisniveau over schadelijkheid van gebruik van alcohol.

Vóór 2021 komen alcoholverstrekkers en industrie met oplossingen om bereik en beïnvloeding van jongeren door alcoholuitingen naar redelijkheid te beperken. Alcoholmerken kopen op sociale media geen alcoholmarketing in op profielen die jonger zijn dan 18 jaar.

In alle steden met hoger onderwijs zijn in 2021 integrale plannen ’Studie & Alcoholpreventie’ in uitvoering.

Stijgende naleving van de leeftijdsgrens bij verstrekking van alcohol (voor thuisconsumptie, consumptie ter plaatse en onlineverkoop) naar 100 procent in 2030.

Verbetering aanbod zorgprofessionals met betrekking tot zwangeren, inclusief updaten en implementatie van de online interventie ‘Alcoholvrij Zwanger’.

In 2020 is er een keten van (online) interventies en zijn er per doelgroep zorgpaden ontwikkeld en op lokaal niveau geïmplementeerd; Er komt meer aandacht voor vroege signalering.

In de Drank- en Horecawet wordt het stunten met prijzen van alcoholhoudende producten verder gereguleerd. Het toegestane percentage korting op de reguliere prijs wordt beperkt tot maximaal 25 procent.