Rutte maant Europa tijdens speech in Straatsburg: 'Maak keuzes'

VIDEOEuropa moet keuzes maken en als wereldspeler duidelijke doelen stellen voor de toekomst. Premier Mark Rutte zei dat vanmorgen in een toespraak tot het Europees Parlement in Straatsburg. Rutte is de zevende regeringsleider dit jaar die met de 751 leden van het parlement in debat gaat.

De veranderde veiligheidsomgeving van Europa en de gewijzigde relaties met zelfs een belangrijke partner en bondgenoot als Amerika maken het voor Europa meer dan ooit nodig om een front te vormen, aldus de Nederlandse premier. Hij haalde, zoals al eerder, de huifkarrentreinen uit de films met John Wayne aan. Als zij naar het westen trokken en er dreigde gevaar, dan vormden ze een cirkel om zich beter te kunnen verdedigen. ,,Jammer genoeg komt er nu door de brexit een gat in de cirkel.''

In zijn rede erkende Rutte dat zijn eigen denken over Europa een ontwikkeling heeft doorgemaakt. Eerst was het weinig meer dan economische samenwerking, inmiddels heeft hij meer oog voor wat de ruim zestig jaar oude samenwerking ook betekent voor veiligheid, stabiliteit, het overeind houden van de rechtsstaat. Wat hem daartoe bracht maakte Rutte niet duidelijk, wel sprak hij meteen daarna over de steun die Nederland van EU-partners kreeg na de ramp met de MH17 en recenter, met de beschuldigingen aan het adres van Rusland over de rol van dat land in die tragedie.

Veel van wat Rutte daarna zei klinkt wie hem vaker over Europa hoort bekend in de oren: een deal is een deal, discussies over meer of minder Europa zijn tijdverlies omdat het beter kan gaan over waar Europa toegevoegde waarde kan leveren, en heel belangrijk is nu de voltooiing van de interne markt.

Goed ontvangen

Volledig scherm
Frans Timmermans © EPA

De speech van Rutte viel goed in het parlement, hij werd beloond met een niet plichtmatig, ovationeel applaus, zoals ook EP-voorzitter Tajani opmerkte. Daarna kreeg Frans Timmermans – stand-in voor commissievoorzitter Juncker – het woord. Tajani en Timmermans bleken hoge verwachtingen te hebben van de Nederlander, in de Europese raad van staats- en regeringsleiders invloedrijk, onder meer omdat hij er inmiddels één van de vier langstzittenden is.

De Duitse fractieleider van de sociaal-democraten Udo Bullmann vroeg Rutte tegen die achtergrond het voortouw te nemen in belangrijke hervormingen in Europa, het vertrouwen dat coalitiegenote Merkel daar nog voor zorgt is blijkbaar niet groot. Namens de conservatieve ECR riep vice-fractieleider en ChristenUnie-parlementariër Peter van Dalen Rutte op de ‘constructieve oppositierol’ over te nemen die de Britten altijd hebben vervuld tegenover de dominante Frans/Duitse as. Britten maken nu nog het hoofdbestanddeel uit van zijn fractie, maar die zijn eind maart volgend jaar vertrokken. Timmermans, Bullmann en nog anderen riepen Rutte ook op om alles in het werk te stellen opdat de Europese raad eind deze maand alsnog akkoorden vindt over een nieuw Europees asielbeleid. Van levensbelang voor Europa, aldus Timmermans, want het is de migratie die de EU aan de rand van de afgrond heeft gebracht.

Kritiek

Zoals te verwachten was mocht Rutte ook kritiek incasseren, onder meer voor de zuinige opstelling van Nederland als het gaat om de meerjarenbegroting, en over de gewraakte status van ons land als belastingparadijs. Bullmann haalde er opnieuw Ruttes huifkarren bij. Rutte wil minder water, minder hooi en minder paarden, maar wil tegelijkertijd dat de karavaan harder gaat. ,,Hoeveel zouden er op die manier in Californië zijn geraakt?'' EVP-fractieleider Manfred Weber en liberaal fractieleider Guy Verhofstadt braken een lans voor beperking van het vetorecht op bijvoorbeeld het Europese buitenlands beleid. Dat betekent dat één lidstaat niet langer besluiten kan tegenhouden.       

In zijn antwoorden aan Timmermans en de fractieleiders zei Rutte niet erg optimistisch te zijn dat de EU-top eind deze maand echt knopen kan doorhakken over migratie. De meningsverschillen over een verplichte spreiding van asielzoekers over heel Europa op momenten dat Zuid-Europese landen van aankomst onder de voet worden gelopen zijn nog te groot.

Brexit

Duidelijk was Rutte over de Europese meerjarenbegroting 2021/2027, de eerste zonder Britten. Nederland wil die niet alleen bevriezen, maar ook moderniseren. Zeventig procent (landbouw en regiosteun) gaat nu nog naar prioriteiten van de vorige eeuw, aldus Rutte. Hij nam ook ferm afstand van de eis van het parlement om de begroting over zeven jaar met 300 miljard op te trekken. ,,Als u wilt dat de extremisten grote verkiezingswinst boeken, ga dan vooral door op die weg.''

In het vervolg van zijn antwoord gaf Rutte ook aan dat Nederland als één man achter Timmermans en de rest van de Commissie staat als het erom gaat de rechtsstaat in Polen overeind te houden. Op de vragen over belastingontduiking antwoordde hij dat Nederland al bezig is brievenbusmaatschappijen aan te pakken.

Rutte is voorlopig nog niet weg uit Straatsburg. Na de fractieleiders meldden zich 70 andere parlementsleden voor een één-minuutvraag.

Volledig scherm
Premier Rutte tijdens zijn speech © REUTERS