Volledig scherm
Staatssecretaris Menno Snel (Financiën) © ANP/Tesla

Schimmige stekkersubsidie brengt staatssecretaris Snel in het nauw

D66-staatssecretaris Menno Snel zit in zwaar weer. Strijdpunt is een omstreden rekenmodel dat de subsidiekraan openzet voor peperdure Tesla’s. Wederom is het CDA’er Pieter Omtzigt die bij een staatssecretaris van Financiën als een pitbull in de broekspijpen hangt.

Menno Snel ligt onder het parlementaire vergrootglas. En daar heeft de D66’er het zelf ook wel een beetje naar gemaakt, klinkt het bij de coalitiepartners. Want er was minder aan de hand geweest als hij nou maar gewoon ronduit toe had gegeven dat er een hoop af te dingen valt op de manier waarop de overheid de aanschaf van een elektrische auto fiscaal stimuleert. Maar juist de informatieverstrekking door de staatssecretaris roept vragen op.

De subsidiëring van e-auto’s blijkt volledig af te hangen van een rekenmodelmodel – CarbonTax geheten - waarvan de Kamer niet kan controleren hoe het in elkaar steekt. Het is namelijk in particulier bezit van consultancy-bureau Revnext. Die geheimzinnigheid zit parlementariërs, ook van de coalitie, niet lekker.

Tesla spekkoper

Maar wat Snel vooral wordt aangerekend, is dat hij de Kamer informatie heeft verstrekt die later niet bleek te kloppen. Anders dan Snel eerder suggereerde, is het CarbonTax-model nooit door TNO of het Planbureau voor de Leefomgeving gevalideerd, onthulde Follow the Money. En ook blijkt de opdracht voor de ontwikkeling van het model niet via een openbare aanbesteding te zijn gegund, zoals Snel eerder beweerde, maar onderhands verstrekt, zo blijkt uit navraag van RTL.

Wellicht nog pijnlijker: Revnext werkt ook voor Tesla, dat flink garen spint bij de fiscale subsidies. Vorig jaar was Nederland goed voor bijna 1 miljard dollar omzet. Alleen in de VS en China verkocht het bedrijf van Elon Musk meer auto’s.

(Artikel gaat verder na de foto)

Volledig scherm
Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA). © Emiel Muijderman

Snel heeft daarmee de argwaan gewekt bij de coalitiepartners en CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt in het bijzonder. Die noemt het ‘onuitlegbaar’ dat de overheid geld steekt in een ‘black box’. De 25.000 elektrische auto’s die in 2018 werden verkocht – ruim twee keer zoveel als het CarbonTax-model voorspelde – strijken de komende vijf jaar opgeteld 700 miljoen euro fiscale subsidie op. Omtzigt is nog niet vergeten hoe de overheid eerder buitensporig gul was voor ‘groene’ auto’s als de Mitsubishi Outlander, die echter vooral op benzine bleken te rijden. Ook toen moest hij vele Kamervragen stellen om de  waarheid boven tafel te krijgen.

Omtzigt vreest herhaling van dergelijke praktijken, nu blijkt dat het overgrote deel van de subsidies voor elektrische auto's vooral bij dure Tesla’s (Model S en X) en Jaguars (I-pace) terechtkomt. Zo mocht een zakelijk rijder van een peperdure Tesla S P90D (à 129.200 euro) zich tot vorig jaar in vijf jaar tijd verheugen op een fiscaal voordeel van 70.000 euro ten opzichte van een ‘gewone’ benzineauto van die prijs. Per vermeden ton CO2 gaat het in dit specifieke geval om een subsidie van tussen de 5000 en 10.000 euro, op te hoesten door automobilisten die nog wél in een ‘fossiele’ auto rijden. En dat allemaal gebaseerd op dat ene, schimmige model.

Verder lezen na cartoon

Volledig scherm
Staatssecretaris Menno Snel (Financiën) met plaaggeest Pieter Omtzigt © Nozzman

Vragenvuur

Omtzigt heeft, na vele schriftelijke vragen, een zeldzaam parlementair instrument in stelling gebracht om Snel komende week over de knie te leggen. Via het zogeheten recht van interpellatie mag hij tijdens een debat mondeling een grote hoeveelheid vragen afvuren op de staatssecretaris, die deze vervolgens ook mondeling moet beantwoorden.

Het debat is nog niet ingepland, maar ook binnen zijn eigen partij wordt erkend dat Snel een ‘pittig debat’ wacht. Voor D66 staat er bovendien meer op het spel dan een eigen bewindsman in de problemen: de partij was de afgelopen jaren zelf één van de felste pleitbezorgers van subsidiëring van elektrische auto’s. 

Ondanks scepsis bij VVD en CDA wordt in het concept-klimaatakkoord gepleit om tot en met 2030 in totaal een slordige 13 miljard euro aan fiscale subsidie te geven. Volgens TNO is CarbonTax echter niet geschikt om op zulke lange termijn betrouwbare voorspellingen te doen. Volgens Omtzigt valt bovendien simpel na te rekenen dat het model geen realistische raming geeft van de korting op de bijtelling voor elektrische leaseauto's: het bedrag van 16 miljoen euro die de schatkist  in 2030 volgens het klimaatakkoord zou mislopen loopt volgens hem eerder in de honderden miljoenen. Ergo: een megastrop dreigt terwijl Financiën beter kan en moet weten.  

Pitbull Pieter hapt weer toe

Des te bezorgder moet D66 zijn dat het juist dit CDA-Kamerlid is dat grote vraagtekens zet bij dit subsidiebeleid. De CDA’er wordt op het Binnenhof gevreesd om zijn vasthoudendheid: in het vorige kabinet bleek hij de nagel aan de doodskist van VVD-staatssecretaris Frans Weekers, die werd achtervolgd door de Bulgaarse toeslagenfraude.

(Artikel gaat verder na de foto)

Volledig scherm
Eric Wiebes liep als staatssecretaris van financiën grote reputatieschade op door een totaal verkeerd uitgepakte reorganisatie bij de Belastingdienst. © ANP

Na diens voortijdige aftreden richtte Omtzigt zijn pijlen op opvolger Eric Wiebes, wiens reputatie grote schade opliep door een totaal verkeerd uitgepakte reorganisatie bij de Belastingdienst. Vanwege de onderhandelingen over Rutte III werd Omtzigt gedwongen gas terug te nemen, waarna Wiebes met de schrik vrij kwam door minister van Economische Zaken en Klimaat te worden.

Het mocht geen wonder heten dat toenmalig D66-leider Alexander Pechtold in 2017 flink moest zoeken naar een staatssecretaris van Financiën van D66-huize. Een aantal partijgenoten bedankten vriendelijk voor de eer, waarna Pechtold via zijn secondant Wouter Koolmees uitkwam bij Snel, die net als Koolmees had gediend als ambtenaar op Financiën. Er was echter een klein probleempje: Snel zei weliswaar een trouw D66-stemmer te zijn, maar bleek geen lid van de partij. Dat werd toen alsnog snel gefikst. Nu zal moeten blijken of Snel nog steeds blij is dat hij destijds heeft toegehapt.

  1. De niet te stuiten opmars van Farmers Defence Force: ‘Ze moeten naar ons luisteren’
    PREMIUM

    De niet te stuiten opmars van Farmers Defence Force: ‘Ze moeten naar ons luisteren’

    Voor veel boeren is de geest uit de fles. Geholpen door de acties in de provincies trekken woensdag duizenden agrariërs en medestanders richting RIVM en het Binnenhof in Den Haag om weer aandacht te vragen voor het stikstofbeleid dat in hun ogen niet deugt. Aan de wieg van het protest staat Farmers Defence Force, een jonge beweging die onstuimig groeit en weigert water bij de wijn te doen. Maar er klinkt ook (interne) kritiek op de werkwijze van het nieuwe ‘boerenleger’. ,,We moeten onze hand niet overspelen.’’