Staatssecretaris Harbers: Nederland neemt eenmalig zes vluchtelingen over van Sea-Watch

VIDEONederland neemt zes vluchtelingen over van hulporganisatie Sea-Watch, die al bijna twintig dagen met een schip met 32 migranten bij Malta voor kust ligt. Dat zei staatssecretaris Mark Harbers (Migratie) vanmiddag tijdens een ingelaste persconferentie. Eenmalig, waarschuwt hij. ,,Nederland werkt in vervolg niet meer mee.’’

Quote

Ons signaal aan Sea-Watch is: laat dit de laatste keer zijn geweest

Staatssecretaris Harbers
Volledig scherm
Mark Harbers © EPA

Harbers betreurt de beslissing, omdat hij een langdurige oplossing wil en geen ‘ad hoc-besluit’. Hij laat er geen enkele twijfel over bestaan dat dit de eerst en laatste keer is dat Nederland zwicht voor de noodkreet van de hulporganisatie. ,,Deze mensen gaan ook weer in procedure. We hebben ditmaal uit humanitaire overwegingen meegedaan, maar dat is de laatste keer geweest.’’ De EU heeft er al eerder voor gezorgd dat hulporganisaties niet meer op grote schaal op zee gammele bootjes te hulp schiet. Harbers benadrukt dat Sea-Watch ‘op eigen houtje’ heeft gehandeld. ,,Ons signaal aan hen is: laat dit de laatste keer zijn geweest. De volgende keer zullen ze waarschijnlijk nog veel langer ronddobberen.’’

Volgens Harbers kan het niet langer zo doorgaan. Hij wil dat er snel opvang wordt geboden aan de randen van Europa. De zes vluchtingen worden opgenomen in de asielprocedure. ,,Dan zal moeten blijken of ze ook daadwerkelijk recht hebben op verblijf.’’ Wordt dat afgewezen, dan worden ze alsnog teruggestuurd. ,,Er zitten kansrijke, minder kansrijke en volstrekt kansarme nationaliteiten bij’’, aldus Harbers. 

De premier van Malta, Joseph Muscat, maakte vanmiddag bekend dat Nederland en zeven andere landen samen vluchtelingen opnemen van Sea-Watch 3, de boot met 32 migranten die onder Nederlandse vlag bij Malta voor de kust ligt. Ook Duitsland, Frankrijk, Portugal, Ierland, Italië, Roemenië en Luxemburg nemen vluchtelingen op. Ook de 17 migranten op een ander hulpschip, de Albrecht Penck, worden opgevangen.

Het schip van hulporganisatie Sea-Watch, dat onder Nederlandse vlag vaart, mocht de afgelopen achttien dagen nergens in Europa aanmeren, omdat de landen het oneens waren over de opvang en verdeling van de groep.  De migranten waren voor kerst gered uit de Middellandse Zee. De laatste dagen lag het schip voor de kust van Malta. Sea-Watch gaat ervan uit dat het schip in de loop van vandaag daar mag aanleggen. 

Ad hoc

Volledig scherm
De Sea-Watch 3 © EPA

De Europese Commissie heeft de acht lidstaten verzocht een aantal migranten op te nemen. ,,Aan de tijd die dat geduurd heeft, zie je al hoe ingewikkeld dat is’’, zegt Harbers. 

In totaal Duitsland verwacht zo'n 60 migranten op te nemen, waaronder een aantal van de 200 migranten die al eerder aankwamen op Malta. Nederland doet daar niet aan mee. Ook de Duitse minister van Binnenlandse Zaken Steve Alter benadrukt dat het om een ‘ad hoc-oplossing’ gaat. Hij benadrukt dat er nog altijd gestreefd wordt naar een ‘langdurige en houdbare’ oplossing. 

De situatie op Sea-Watch 3 is nijpend. Rond de jaarwisseling belandde het schip al in een storm, waardoor veel opvarenden zeeziek werden. ,,We moeten onmiddellijk een veilige haven in en onze gasten ontschepen’’, klonk de noodkreet van de bemanning begin deze maand.

,,Eindelijk komt er een einde aan deze drie slopende weken. Maar het is schandalig dat het zo lang heeft geduurd’’, laat een woordvoerder van Sea-Watch weten. De Europese oplossing komt voor de migranten net op tijd: morgen dreigt er opnieuw een flinke storm. 

Waarom wilde niemand dit schip toelaten?
Italië sloot haar havens omdat het land niet langer hét aankomstland van Europa wil zijn. In 2017 kwamen er 119.00 migranten aan land. De meesten van hen stapten aan de Libische kust aan boord van een (gammel) bootje, werden ergens op zee opgepikt en naar Italië gevaren. De Italiaanse minister Salvini noemde de ngo’s die daarbij betrokken waren ‘een veerdienst van de smokkelaars’. ‘De Italiaanse havens zijn dicht, we hebben al genoeg nepvluchtelingen opgenomen’. Dit jaar kwamen er dan ook veel minder mensen aan in Italië: zo’n 23.000. Malta liet in de dagen voor oud en nieuw nog 249 migranten aan land, die waren opgepikt door schepen van de eigen, Maltese kustwacht. Net zoals Italië wel migranten opneemt die worden opgepikt door de eigen kustwacht. De Sea Watch mocht niet aanmeren. De landen zijn er beducht voor dat alle NGO-schepen straks naar hen toe komen.

Krijgen we nog meer van dit soort patstellingen op zee?
Ongetwijfeld. Ondanks alle EU-programma’s om te voorkomen dat Afrikanen de overtocht wagen, wachten er in Libië nog steeds duizenden mensen op hun kans. En Sea-Watch is niet van plan te stoppen. ,,We hadden er angst voor dat dit zou gebeuren, maar kustland moeten volgens internationale regels een veilige haven bieden en we willen toch in een samenleving terecht komen waarin de overheid haar eigen regels niet naleeft?”, aldus een woordvoerder. 

Het aantal boten dat wordt aangetroffen op dit deel van de Middellandse Zee, is wel fors gedaald en daarmee ook het aantal mensen voor wie redding te laat komt en die verdrinken. De trend van de afgelopen maanden is dat steeds meer mensen Europa proberen te bereiken vanuit Marokko. Ze proberen van daaruit de korte overtocht naar Spanje te wagen. Dat lukte in 2018 ruim 55.000 mensen.