Staatstoezicht: Breng gasproductie met bijna helft terug

Omwille van de veiligheid van de Groningers moet de gaswinning uit het Groningenveld terug naar 12 miljard kubieke meter per jaar. Dat stelt het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) in een zwaarwegend advies aan minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat. De Gasunie waarschuwt echter dat er minimaal 14 miljard kuub nodig is. 

Quote

Er is een forse ingreep noodzake­lijk om naar verwach­ting aan de veilig­heids­norm te voldoen en de kans op schade sterk te verlagen

Theodor Kockelkoren, inspecteur-generaal der Mijnen
Volledig scherm
Een woning in de provincie Groningen met schade door een aardbeving

Dit jaar mag gaswinningsbedrijf NAM nog 21,6 miljard kuub oppompen uit het Groningenveld. In het regeerakkoord is afgesproken dat die hoeveelheid deze kabinetsperiode moet worden teruggebracht tot maximaal 20 miljard. Volgens de SodM moet de productie echter nog verder omlaag om gevaarlijke situaties door aardbevingen als gevolg van mijnbouw te beperken.

,,Er is een forse ingreep noodzakelijk om naar verwachting aan de veiligheidsnorm te voldoen en de kans op schade sterk te verlagen", aldus inspecteur-generaal der Mijnen Theodor Kockelkoren, die benadrukt dat er geen absolute garanties kunnen worden gegeven. ,,De onzekerheden bij deze inschatting zijn groot, wij zijn daarom aan de veilige kant gaan zitten." De SodM verwacht dat er met 12 miljard kubieke meter per jaar met 90 procent zekerheid aan de veiligheidsnorm kan worden voldaan. 

De toezichthouder adviseert daarnaast meteen een aantal winlocaties te sluiten: Ten Post, Overschild, De Paauwen, 't Zand en Leermens, de zogenoemde Loppersumclusters. Wiebes heeft inmiddels laten weten daar gehoor aan te geven

Te veel 

De vraag is nu of Wiebes het advies van de SodM helemaal overneemt. De toezichthouder let namelijk alleen op de veiligheid en laat buiten beschouwing hoeveel gas huizen en bedrijven minimaal nodig hebben om warm te kunnen blijven. Dit getal, dat ook wel de leveringszekerheid wordt genoemd, wordt vastgesteld door Gasunie Transport Services (GTS). Dat bedrijf heeft de wettelijke taak dat Nederland niet in de kou komt te zitten en gaat daarvoor contracten aan.

Volgens de Gasunie is er in een mild jaar zeker 14 miljard kuub nodig om te kunnen voldoen aan de vraag. Als er sprake is van een extreem koud jaar - zoals 1996 - dan loopt die vraag zelfs op naar 27 miljard kuub per jaar. 
De gaswinning kan volgens het bedrijf dus per direct nauwelijks worden teruggeschroefd. Ook dit jaar kan aan de 21 miljard kuub die het kabinet aanhoudt niet veel veranderen, stelt de Gasunie. Tussen 19,5 miljard en 21 miljard kuub zou zeker nodig zijn. 

Of de gaswinning inderdaad kan worden verlaagd naar 12 miljard kuub is dan ook maar zeer de vraag, stelt Wiebes. 'De huidige behoefte is bijna dubbel zo hoog', aldus de bewindsman in een brief aan de Kamer. 'Het belang van de veiligheid van de Groningers staat voor mij niet ter discussie. Tegelijk is het ook duidelijk dat we niet zomaar iedereen van het gas kunnen afschakelen.' Wiebes gaat bekijken wat er mogelijk is en hoe snel dat kan gebeuren. Over twee maanden weet hij meer en nog eens twee maanden later volgt een besluit.

'Glashelder' 

Belangenorganisatie Milieudefensie noemt het advies 'glashelder'. ,,Het is nu zaak dat de regering dit advies wèl opvolgt. Het is beschamend dat we zó lang hebben toegelaten dat Groningen de prijs betaalt voor onze gasverslaving. Wij vertrouwen erop dat het kabinet én de politiek hun belofte waarmaken en dit rapport nu niet weer naast zich neerleggen. Nederland moet nu zonder morren aan de slag met de omschakeling naar duurzame warmte."

Susan Top, Groninger Gasberaad: ,,Minister Wiebes staat nu voor een duivels dilemma: stelt hij de veiligheid van de Groningers of de leveringszekerheid voorop? De Gasunie stelt dat er minimaal 14 miljard kuub aardgas moet worden gewonnen om aan de leveringszekerheid te voldoen en dat is 2 miljard kuub meer dan het advies van SodM. Uiteindelijk is het natuurlijk verbijsterend dat het zover is gekomen. We zijn echt op een punt beland dat Wiebes niet anders kan dan naar de veiligheid te kijken. Er ligt een helder en expliciet advies, laat hem dat overnemen."

Zeerijp

Wiebes had de SodM om spoedadvies gevraagd na de relatief zware aardbeving in Zeerijp op 8 januari van dit jaar. Die was met een sterkte van 3,4 op de schaal van Richter de zwaarste sinds de beving in Huizinge (3,6) in 2012.

Wiebes kondigde toen al aan dat de gaswinning maximaal moet worden verminderd en dat hij bereid is verder te gaan dan het regeerakkoord bepaalt, ongeacht de gevolgen voor de schatkist.