Volledig scherm
© anp

Steeds minder leerlingen: veel scholen bedreigd met sluiting

Middelbare scholen staan de komende jaren voor een grote uitdaging: het aantal leerlingen loopt fors terug. Dit jaar zijn er bijna 10.000 leerlingen minder in het voortgezet onderwijs dan vorig jaar, in 2030 zijn dat er zelfs ruim 113.000 minder. Als scholen niets doen, dreigen faillissementen. 

Liefst 82 procent van de schoolbesturen in het voortgezet onderwijs krijgt te maken met krimp. Dat schrijft onderwijsminister Arie Slob vandaag in een brief aan de Tweede Kamer. De afgelopen jaren hadden scholen vooral te maken met groei. Als scholen niets doen, kunnen bepaalde opleidingen verdwijnen of gaan scholen zelfs failliet. Het vmbo kampt met de meeste krimp.

Volgens minister voor Onderwijs Arie Slob schieten veel scholen die te maken krijgen met krimp 'helaas' nog te vaak in de reflex van onderlinge concurrentie. Scholen gaan zo actief mogelijk werven in de hoop voldoende leerlingen binnen te krijgen. ,,Maar op de lange termijn is dat niet houdbaar'', betoogt Slob. ,,Het geld wordt dan besteed aan concurrentie, terwijl het juist keihard nodig is voor goed onderwijs aan een slinkende groep kinderen.''

Gigantische verschillen

Van alle provincies krijgt Drenthe met 21,8 procent minder leerlingen de hardste klap. ,,Die provincie krijgt het heel zwaar'', licht een woordvoerder van Slob toe. ,,Leerlingen in Drenthe krijgen voor sommige kleine vakken videolessen, omdat ze anders te ver moeten reizen.'' In Friesland neemt het aantal scholieren af met gemiddeld 21,1 procent. Limburg staat met min 19,6 procent scholieren op plek drie.

De gemiddelde daling van het aantal leerlingen in Groningen gaat nog, met 17,9 procent. Maar het aantal middelbare scholieren in het noorden van die provincie neemt schrikbarend af: min 30,4 procent. In Noord-Groningen is nu al niet één gymnasium meer over, sluiting ligt ook op de loer voor andere schoolsoorten.  Zuid-Holland staat er met een gemiddelde afname van 2,6 procent vrij goed voor. Maar ook daar scoren bepaalde schoolsoorten extreem slecht. Zo neemt het aantal leerlingen dat leerwegondersteunend onderwijs volgt af met maar liefst een kwart.

Klik op de kaart om te zien hoe hard het aantal scholieren per schoolsoort daalt in jouw regio. Lees door onder de kaart.

onderwijskrimp

'Onwennig'

Volledig scherm
Minister Arie Slob roept scholen op tot nauwere samenwerking, ook al voelt dat in het begin 'onwennig'. © ANP
Quote

Samenwer­ken voelt in het begin misschien wat onwennig, maar we hebben gezien dat dit de beste aanpak is

Arie Slob

Minister Slob roept alle schoolbesturen op om waar mogelijk de samenwerking aan te gaan om te zorgen voor een goed en dekkend onderwijsaanbod in de regio. ,,Samenwerken voelt in het begin misschien wat onwennig, maar we hebben in het primair onderwijs gezien dat dit de beste aanpak is. Een school hoeft ook zeker niet de eigen kleur te verliezen door samen te werken. Maar het is van groot maatschappelijk belang dat iedereen ook over de muren van de eigen school kijkt.''

Volgens Slob is samenwerken de enige optie om leerlingen de komende jaren goed en gevarieerd onderwijs te blijven bieden. ,,Alleen als iedereen de handen ineen slaat, kunnen we ervoor zorgen dat kinderen overal in Nederland op een redelijke afstand van hun huis naar een school kunnen die bij hen past'', benadrukt de minister. ,,Nu is er nog géén sprake van verschraling van het onderwijsaanbod en dat moeten we in de toekomst ook voorkomen.''

100 miljoen euro

De minister gaat zelf ook aan de slag om het scholen makkelijker te maken om met de leerlingendaling om te gaan. Het kabinet investeert structureel 100 miljoen euro in het technisch vmbo, dat door de hoge kosten van dit soort onderwijs het meest onder druk staat.

Fuseren wordt vanaf komend schooljaar makkelijker, omdat het kabinet in augustus voor het primair en voortgezet onderwijs de fusieregels afschaft. Schoolbesturen die samenwerken, kunnen op kosten van het ministerie gebruikmaken van ondersteuning. 

Ook het mbo krijgt de komende jaren te maken met krimp. Daar gaat het om een daling van 14 procent in 2032. Dat zijn bijna 70.000 studenten minder. Dit komt ook doordat studenten vaker hoger instromen. De krimp in het primair onderwijs is al een aantal jaren gaande.