Volledig scherm
© REUTERS

VVD opnieuw de grootste, PvdA lijdt historische nederlaag

De VVD is wederom de grote winnaar van de Tweede Kamerverkiezingen geworden. De partij van lijsttrekker Mark Rutte verliest ten opzichte van 2012 weliswaar 8 zetels, maar eindigt toch op eenzame hoogte met 33 zetels. Coalitiegenoot PvdA lijdt het grootste verlies uit de geschiedenis van de partij: van 38 zetels in 2012 naar nu slechts 9 zetels. 

De uitslag is nog niet definitief. Verscheidene gemeenten, waaronder Amsterdam, Den Haag en Utrecht, stellen donderdag of vrijdag pas met een uitkomst te komen. De steden gaven na sluiting van de stembureaus uitslagen door gebaseerd op respectievelijk 87, 80 en 90 procent van de stemmen. Er zijn nog acht restzetels te behalen.

Tientallen andere gemeenten hadden rond 04.15 nog geen einduitslag aangeleverd, meldt de Verkiezingsdienst van persbureau ANP die de uitslagen bundelt. Bij voorgaande verkiezingen gaf het ANP standaard een definitieve prognose. ,,De huidige voorlopige prognose geeft een prima beeld, maar we willen dat onze definitieve prognose overeenkomt met de uitslag zoals die wordt vastgesteld door de Kiesraad'', aldus Mark Westerhoff van ANP. ,,Het ligt aan de resterende gemeenten wanneer we de definitieve prognose kunnen geven. Dat zou best pas vrijdag kunnen zijn.''

Nek-aan-nekrace

Wel is VVD al zeker weten de grootste. Achter die partij is het een nek-aan-nekrace tussen de PVV, het CDA en D66. De partij van lijsttrekker Geert Wilders blijft op basis van de huidige cijfers de concurrentie nipt voor en behaalt 20 zetels, 5 meer dan bij de vorige verkiezingen. Ook CDA (+6, 'een grote overwinning') en D66 (+7, 'een historische overwinning') stijgen flink ten opzichte van 2012. Wilders noemt zijn partij 'één van de winnaars'. ,,Het zijn niet de dertig zetels waarop ik had gehoopt, maar Rutte is nog niet van mij af."

GroenLinks is de partij die de grootste progressie lijkt te boeken: van 4 naar 14 zetels. Dat is de beste verkiezingsuitslag in de historie van GroenLinks. De partij van Jesse Klaver heeft daarmee zoals het er nu voorstaat dezelfde opbrengst als de SP, dat ten opzichte van 2012 1 zetel verliest en dus niet weet te profiteren van de hoge opkomst en het verlies van de PvdA.

De PvdA eindigt op behoorlijke afstand van de concurrentie op links. Lijsttrekker Lodewijk Asscher blijft aan als leider van de partij, maar sprak van een 'bittere avond' en een 'ongelooflijk teleurstellende uitslag'. 

Succes was er wel voor de Partij van de Dieren en 50Plus, die na 2 zetels in 2012 nu respectievelijk op 5 en 4 zetels lijken te komen. ChristenUnie (5) en de SGP (3) blijven even groot. Nieuwkomer DENK verovert 3 zetels en Forum voor Democratie komt uit het niets op 2.

Coalitie

Om een coalitie te vormen met een meerderheid in de Tweede Kamer zijn vier partijen nodig. Het zou voor het eerst in 40 jaar zijn dat de regering zoveel partijen kent.

De laatste keer dat er meer dan drie partijen in een coalitie stapten, was na de verkiezingen van 1972. Na een half jaar formeren ontstond toen de regering-Den Uyl (1973-77), die zelfs vijf partijen telde: PvdA (43 zetels), Katholieke Volkspartij (27), Antirevolutionaire Partij (14), Politieke Partij Radikalen (7) en D66 (6).

Klik hier om de mogelijke coalities te zien, lees hier het liveblog van de verkiezingsdag en -nacht nog eens terug en bekijk hieronder de uitslagen in jouw gemeente.