Volledig scherm
Premier Mark Rutte en zijn kabinet in Vak K tijdens de voortzetting van de Algemene Politieke Beschouwingen vorig jaar. © ANP

Welke politicus durft onze bewindslieden meer loon te geven?

Ingehuurde specialisten bij de overheid strijken regelmatig meer geld op dan een bewindspersoon. Je zou kunnen zeggen dat deze experts te veel verdienen. Of worden de ministers van ons land te slecht beloond, gezien alle verantwoordelijkheid die ze hebben?

Quote

De voorzitter van een voetbal­club krijgt ook minder dan zijn spits

Hoogleraar Teun Dekker

Het is vaak gehoorde borrelpraat buiten de Haagse kaasstolp: onze toppolitici zijn graaiers. Maar in het bedrijfsleven wordt veel meer geld binnengeharkt en in vergelijking met andere landen zitten onze ministers slechts in de middenmoot qua beloning. Zo vangen de president en de premier van Singapore miljoenen, omdat hun loon is gekoppeld aan dat van grootverdieners in de markt.

Volgens hoogleraar Teun Dekker (Maastricht) is het daarnaast niet raar dat ingehuurde experts meer verdienen dan een minister. Dekker deed internationaal onderzoek naar de beloning van publieke topbestuurders. ,,Minister zijn is een totaal ander beroep dan ICT-specialist. De voorzitter van een voetbalclub krijgt ook minder dan zijn spits en de platenbaas vangt bij lange na niet wat de artiest opstrijkt.”

De hoogleraar ziet als grootste probleem dat de politiek over haar eigen beloning gaat. Die van ministers is vastgelegd in een wet en daarmee beslist het parlement uiteindelijk wat toppolitici verdienen. In 2017 is dat 181.000 euro. ,,Het intrigerende is dat niemand zijn eigen salarisverhoging op zijn geweten wil hebben. Dan word je weggezet als graaier. En hoe moet je eigenlijk de exacte hoogte van de beloning bepalen?”

Moeizame discussie

Quote

Sterker nog, de kloof tussen ministers en hoge ambtenaren en de markt is alleen maar groter geworden

Kees van Lede

De moeizame discussie over de beloning van onze bewindslieden loopt al sinds in 2004. Toen constateerde een commissie onder leiding van de inmiddels overleden Hans Dijkstal dat ministers een salarisachterstand van ongeveer 30 procent hadden ten opzichte van de markt. Tijd voor reparatie, aldus Dijkstal destijds. Daarnaast zou de zwaarte van het ambt van minister een extra inhaalslag rechtvaardigen van 20 procent, eventueel stukje bij beetje.

Het is er uiteindelijk niet van gekomen, ziet Kees van Lede. Deze topman in de zakenwereld en voormalig voorzitter van de werkgeversorganisatie VNO zat ook in de commissie Dijkstal. ,,We zijn nu dertien jaar verder en die inhaalslag heeft nooit plaatsgevonden. Sterker nog, de kloof tussen ministers en hoge ambtenaren en de markt is alleen maar groter geworden.”

Waarom is dat eigenlijk een knelpunt? Van Lede stelt: ,,De baas van het spul moet het meest verdienen, zo werkt het ook bij bedrijven. Daarnaast gaan we slordig om met ons publieke talent, de overheid is gewoon een slechte werkgever. Als er dan incidenten zijn met politici die als graaien worden bestempeld, is dat dan niet deels te wijten aan te lage beloningen?”

Topbestuurder Van Lede snapt echter ook wel dat de slager niet zijn eigen vlees moet keuren. ,,Stel daarom een onafhankelijke commissie in en laat die eens in de zoveel jaar rapporteren over de positie van de salariëring in de publieke sector ten opzichte van de markt. Dan liggen de feiten op tafel en kunnen we daar wat mee. Dan wordt het debat niet langer gepolitiseerd.”

Trukendoos

Volgens voormalig minister Gerd Leers, die onder meer adviseur is bij een bedrijf dat ex-politici begeleidt bij hun verdere loopbaan, rent de politiek toch achter de feiten aan als het salaris van ministers wordt verhoogd. ,,Er wordt ook dan wel weer een trukendoos opengegooid om mensen met specifieke kennis alsnog hoger te belonen. Dat voorkom je nooit.”

Leers denkt, in tegenstelling tot Van Lede, sowieso niet dat extra salaris meer mensen zal trekken richting het Haagse. ,,Probleem is dat de positie van politici de laatste decennia is uitgehold. De samenleving is gepolariseerd en je geloofwaardigheid kan zo te grabbel worden gegooid in de media. Dus terwijl je 24/7 keihard werkt, krijg je bakken kritiek over je heen. Dat afbreukrisico is gewoon hartstikke hoog, daar verandert een mooi loon niets aan.”

Quote

Terwijl je 24/7 keihard werkt, krijg je bakken kritiek over je heen. Dat afbreukri­si­co is gewoon hartstikke hoog

Voormalig minister Gerd Leers