Volledig scherm
Minister Halbe Zijlstra van Buitenlandse Zaken © ANP

Zijlstra vreest ‘explosieve situatie’ na Jeruzalem-besluit VS

Minister Halbe Zijlstra (Buitenlandse Zaken) vreest voor een ‘buitengewoon explosieve situatie’ in het Midden-Oosten als Amerika nu president Trump Jeruzalem tot hoofdstad van Israël benoemt. Dat zei hij eerder vandaag. 

Quote

Ik heb ook aan de Amerikanen laten weten, al direct, dat wij dit onverstandig en con­tra­pro­duc­tief vinden

Halbe Zijlstra

Die stap zou ‘contraproductief’ zijn en een ondermijning van de tweestatenoplossing die Nederland als enige uitkomst van een vredesproces blijft zien, meent Zijlstra. De bewindsman verklaarde dat tegenover deze krant in de marge van een NAVO-raad in Brussel, waar hij ook de kans greep te overleggen met zijn VS-collega Tillerson.

Jeruzalem voor Amerika de hoofdstad van Israël. Uw commentaar?
,,We moeten nog even afwachten wat president Trump zo dadelijk daadwerkelijk gaat zeggen, maar als dit de boodschap is die vanmiddag wordt uitgezonden, dan vindt Nederland dat onverstandig en contraproductief.”

‘Een bom onder het vredesproces’, zeggen ze in de Arabische landen…
,,Onverstandig geeft aan dat wij niet denken dat dit een stap is die het vredesproces vooruit gaat helpen en contraproductief betekent dat de kans groot is dat het achteruit gaat. Wij zijn altijd heel helder geweest: een eindoplossing is een tweestatenoplossing, en bij een tweestatenoplossing hoort dat op dat moment Jeruzalem als verdeelde hoofdstad van Israël en de Palestijnen tot stand komt. In lijn met VN-resoluties hebben Nederland en andere landen – ook Amerika – geen ambassade in Jeruzalem, en als we nu deze eenzijdige stap gaan zetten, want dat is wat Amerika waarschijnlijk gaat doen, dan doorbreek je dat proces, en dat is onverstandig. Het vredesproces is al moeilijk genoeg. Wil je dat op een gegeven moment toch tot een succesvol einde brengen, dan moet duidelijk zijn voor alle partijen dat ze tegelijkertijd moeten gaan bewegen. Bewegingen eenzijdig, dat hebben we in het Nederlandse parlement ook al gezegd op een ander issue, helpen het proces niet.”

Volledig scherm
© EPA

Uw Turkse collega hier heeft ook gereageerd, maar zijn vicepremier nog harder: ‘Kortzichtig en volkomen geschift’. Hij zegt ook: ,,Dit stoot de regio en de wereld in een vuur zonder einde.” Dat zegt dus een land uit die regio…
,,Dat zijn stevige woorden, maar ‘onverstandig en contraproductief’ lijkt mij ook vrij helder. Ik heb ook aan de Amerikanen laten weten, al direct, dat wij dit onverstandig en contraproductief vinden. Ik heb het er gisteren ook aan de lunch met mijn collega Tillerson over gehad. De Amerikanen besluiten zelf wat ze doen, maar ze hebben in elk geval van Nederland en andere Europese landen het signaal gekregen dat wij dit buitengewoon onverstandig vinden.”

Uw voorgangers die hier kwamen spraken altijd namens de hele regering. Doet u dat ook?
,,Voor zover ik weet wel, ja.”

Het schijnt dat de ChristenUnie ook wel trek heeft in een verhuizing van de ambassade…
,,Ik ben mij er niet van bewust dat ik ChristenUnie-collega’s in het kabinet daarover heb gehoord.”

Quote

Afhankelijk van hoe het precies wordt gebracht kan dit een buitengewoon explosieve situatie met zich meebrengen

Halbe Zijlstra

Bent u bang voor navolging door andere landen?
,,Alle landen die proberen dit conflict tot een vreedzaam einde te brengen zijn zich ervan bewust dat dit een tweestatenoplossing vereist, en dat eenzijdige stappen daarin niet productief zijn. Deze stap van de Amerikanen lijkt een eenzijdige stap te zijn, en daarmee is misschien een van de twee partijen eventjes blij, maar als het tot heel veel onrust lijkt en misschien zelfs een achteruitgang in het vredesproces, dan is de eindoplossing alleen maar verder weg en dat is heel onverstandig. Wat de implicaties zijn, moeten we afwachten, daarom is ook van belang wat de president precies gaat zeggen. Gaat het over West-Jeruzalem? Gaat het misschien zelfs breder dan dat? Wij houden bijvoorbeeld ook in de gaten of we ons reisadvies moeten aanpassen, omdat niet uit te sluiten is dat dit tot stevige onrust kan leiden. Ik heb links en rechts al wat uitingen gezien in de media vanuit Nederland, ik denk dat het heel verstandig is dat wij uitstralen dat we die tweestatenoplossing willen en we eenzijdige stappen niet willen. We moeten ons ervan bewust zijn dat die tot buitengewoon grote gevolgen kunnen leiden – onrust én erger.”

Denkt u iets te moeten doen voor de Nederlanders die daar wonen?
,,Dat is waarom ik aangeef dat wij naar aanleiding van de straks uit te spreken woorden die we nog niet precies kennen, zullen afwegen of we het reisadvies moeten aanpassen. Afhankelijk van hoe het precies wordt gebracht, kan dit een buitengewoon explosieve situatie met zich meebrengen. Kijk, Jeruzalem is voor het christelijke geloof maar ook voor het moslimgeloof een heilige plaats, en daar waar het over heilige plaatsen gaat, is het explosiegevaar groot omdat het allemaal heel gevoelig ligt. Als je dan de verkeerde worden gebruikt, heb je kans dat in de hele regio onrust ontstaat. En dat zal dan ook impact hebben op de veiligheid van Nederlanders die daar wonen.”

Wordt het niet ongelooflijk lastig werken met zo’n trans-Atlantische partner?
,,Eerlijk gezegd, al mijn contacten met collega Tillerson de afgelopen twee dagen waren plezierig en constructief, maar de stap die nu gaat worden gezet is – laat ik het politiek-eufemistisch zeggen – niet heel behulpzaam.” 

CIDI: geweld dreigt door besluit Trump


De beslissing van Donald Trump om de Amerikaanse ambassade te verhuizen naar Jeruzalem, valt slecht bij het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI). ,,Niemand is hier mee gediend. Het besluit kan leiden tot geweld ,'' zegt directeur Hanna Luden. Volgens haar wil dient de president met het besluit uitsluitend zijn gelovige achterban. ,,Jeruzalem is al 70 jaar de officiële hoofdstad van Israël. Daar verandert niets aan. Trump doet ondertussen alsof hij een grote ontdekking heeft gedaan. Alsof hij opeens inziet dat Amsterdam de hoofdstad is van Nederland. Door het er zo dik bovenop te leggen dat Jeruzalem de hoofdstad is, creëert hij uitsluitend spanningen.'' De leiders in het Midden-Oosten grijpen Trumps woorden aan om de bevolking op te stoken tegen Israël, zegt Luden. ,,Leiders roepen op tot het verbreken van banden met Israël terwijl dit een Amerikaan plan is. Joodse organisaties worden in een hoek gedrukt waarin we niet willen zitten. Trump kan beter zorgen voor vrede voor de mensen die er wonen. Nu dreigt juist geweld, dat als we niet oppassen overwaait naar de rest van de wereld.’’