Leuk plan, met de trein naar Stockholm - maar dat gaat niet zonder slag of stoot

podcastHet vliegtuig pakken om een klimaatactiviste te interviewen, dat kan natuurlijk niet. Dus besloot onze verslaggever Annemieke van Dongen om helemaal met de trein naar Stockholm te reizen. Dat ging niet zonder slag of stoot, zoals je hier kunt horen in deze podcast. 

Meent de NS dit echt? Dat een treinreis naar Stockholm bijna een etmaal zou duren, was wel te verwachten. En die vijf overstappen onderweg verbazen me ook niet echt. Maar die laatste overstap, donderdagnacht van 00.06 uur tot 04.04 uur op station Malmö? Vier uur wachten op een koud station? Midden in de nacht?! Als dat echt de enige optie is, zoals de online reisplanner van NS Internationaal aangeeft, blijf ik wel thuis.

Het leek zo’n goed plan: met de trein naar Zweden. De krant wil dat ik daar Greta Thunberg opzoek, het meisje dat al sinds de zomer staakt voor het klimaat. Even op en neer naar Stockholm vliegen voor een interview met een 16-jarige activiste wiens boodschap juist is dat we níét in een vliegtuig moeten stappen: dat voelt tegenstrijdig. Bovendien houd ik niet van vliegen. Die halve ontkleedpartijen voor de security. Het urenlange wachten op de luchthaven. En dan heb ik het nog niet eens over de vliegschaamte, waar ik steeds meer last van krijg naarmate ik me als journalist meer in klimaatverandering verdiep.

Tekst loopt door onder de informatieblokjes

Volledig scherm
© ADR

Internationale trein

Volledig scherm
Papieren tickets voor de reis © Annemiek van Dongen

Nee, dan de internationale trein. Geen bagagechecks, geen rijen om te boarden. Je kunt koffie halen, je benen strekken. En je ziet nog eens wat van Europa. Is er een relaxtere manier om te reizen? En dat ook nog eens op groene stroom in plaats van kerosine.

Googelend of er echt geen alternatieven zijn voor een halve vriesnacht doorbrengen op een Zuid-Zweeds station, stuit ik op Treinreiswinkel.nl. Dé specialist in treinreizen, lees ik op die website. Ik stuur een mailtje. Dat ben ik al bijna vergeten als ik twee dagen later een offerte in m’n mailbox vind. Kijk eens aan. Er blijkt ook een nachttrein te rijden tussen Malmö en Stockholm!

Die arriveert ’s ochtends vroeg in Stockholm, kan ik meteen door voor het interview. Ik antwoord dat ik de reis graag wil boeken.

,,Dat maken wij graag voor u in orde. Een deel van de kaartjes is echter niet als e-ticket uit te geven’’, mailt Jan van de Treinreiswinkel terug. ,,Bent u in de gelegenheid om langs te komen bij een van onze winkels in Leiden of Amsterdam?’’

Papieren kaartjes

Volledig scherm
Trein 1: van Rotterdam naar Utrecht © Annemiek van Dongen

En zo sta ik twee dagen voor vertrek naar Zweden op een perron in Rotterdam te wachten op een vertraagde intercity naar Leiden om daar mijn papieren treintickets op te halen. Het is 2019, maar om een kaartje voor de nachttrein naar Stockholm te bemachtigen moet je met de trein.

De Treinreiswinkel blijkt een reisbureau. ,,Wij hebben toegang tot boekingssystemen van spoorwegmaatschappijen waar de NS niet mee samenwerkt’’, vertelt een medewerkster. ,,Daarom kunnen wij langere en verdere treinreizen plannen.’’

Ze legt uit dat mijn trein bij Puttgarden op een boot rijdt die de oversteek tussen Duitsland en Denemarken maakt. En dat voor mij een bedje is gereserveerd in een zespersoonscoupé voor vrouwen.

Donderdag  06.20 uur

Opgetogen stap ik twee dagen later in de nog vrijwel lege forenzentrein van 06.20 uur naar Utrecht. Met een goed boek op zak, een verzameling podcasts gedownload op mijn telefoon en een tas vol proviand. In tegenstelling tot bij vliegen, wat toch vooral een manier is om zo snel mogelijk op de plek van bestemming te komen, heb ik nu echt zin in de reis zelf. In de ICE is het heerlijk stil. Er klinkt alleen zacht getik op laptops. Veel te snel arriveren we in Duisburg, waar ik een uur en een kwartier op de trein naar Hamburg moet wachten. Maar met een kop koffie en een warm kaneelbroodje in een Bäckerei in de stationshal vliegt die tijd voorbij.

Volledig scherm
Station Duisburg © Annemiek van Dongen

09.46 uur

Aangekomen op het tochtige perron, zie ik dat volgende trein een kwartier vertraging heeft. Die loopt op. Na 20 minuten kleumen arriveert eindelijk de trein naar Hamburg. Waar ik volgens het reisschema 14 minuten overstaptijd heb. Ik maak me niet direct zorgen. Op een rit van 3,5 uur zal hij die paar minuten toch wel weer inlopen? De conductrice die ik ernaar vraag, zegt dat ze de trein naar Kopenhagen zullen verzoeken te wachten. Gerustgesteld zet ik een podcast op. Ik neem me voor om lekker naar buiten te staren, maar het landschap is zo saai - velden, windmolens - dat ik in de warme coupé al snel wegdommel. Koffie halen dan maar? Helaas: een restauratiewagon blijkt in deze ordinaire intercity niet aanwezig.

De trein mindert vaart. Aan de kranen te zien naderen we Hamburg Hauptbahnhof.

Volledig scherm
Station Hamburg Hauptbahnhof © Annemiek van Dongen

13.30 uur

Nog 2 minuten, dan vertrekt de internationale trein naar Kopenhagen. Dat wordt spannend. De omroepstem helpt me uit de droom: ‘leider’, de aansluiting naar Kopenhagen gaan we niet meer halen. Aan het gezucht te horen ben ik niet de enige passagier met Scandinavië als bestemming.

Wat nu? De volgende trein naar Kopenhagen vertrekt over anderhalf uur, vertelt een stationsmedewerker. ,,Nein, die gaat niet op de boot. Dit is een andere route, over land naar Denemarken en dan via de bruggen.’’ Hij pakt mijn tickets, drukt er stempels op en stuurt me door naar een volgend loket. Dat ‘andere loket’ doet denken aan een postkantoor uit de tijd dat er nog geen e-mail was. Ik moet een nummertje trekken en na een kwartier wachten mag ik me melden bij een van de zeventien loketjes. Minuten later rolt er een stapeltje nieuwe reserveringen uit de printer. Met een nieuw reisschema: inclusief extra overstap in het Deense Fredericia.

Het is al donker als we de Deense grens passeren. Bij Padborg entert een groepje bewapende marechaussees de trein om de paspoorten van alle passagiers te controleren in wat wel de kleinste internationale trein van Europa moet zijn: achter de locomotief hangen maar twee wagonnetjes.

Volledig scherm
Grens tussen Duitsland en Denemarken © Annemiek van Dongen

18.21 uur

In Fredericia stapt zo’n beetje de hele trein over op de aansluiting naar Kopenhagen: een reguliere forenzentrein. Ik krijg trek, maar zie op m’n nieuwe schema dat ik ook in de Deense hoofdstad geen tijd heb om te eten. Ik scheur een zak worteltjes open en begin te kauwen. De Deense zakenman naast me kijkt geïrriteerd op van zijn laptop. We rijden over de Grote Beltbrug tussen de eilanden Funen en Seeland. Dat moet spectaculair zijn, maar in het aardedonker is er niks van te zien.

20.08 uur

Volledig scherm
Malmö © Annemiek van Dongen

Op station Kopenhagen heb ik net genoeg tijd om even naar de wc te gaan. Daar wil ik mijn lege waterfles vullen, maar er komt alleen warm water uit de kraan. Niet drinkbaar, staat bovendien op een sticker. Bij een kiosk tel ik 20 Deense kronen neer voor een plastic flesje.

Een lokale stoptrein tuft ten slotte in een halfuur van Kopenhagen, over de 16 kilometer lange Øresundbrug, naar Zweden.

21.06 uur

Op het grensstation volgt de tweede paspoortcontrole. Twee ministationnetjes later arriveer ik, 15 uur na vertrek uit Rotterdam, eindelijk in Malmö. Eindelijk eten.

Maar dat valt tegen. Het is pas 21.10 uur, maar op station Malmö zijn bijna alle horecagelegenheden al dicht. Alleen de Subway en de Burger King zijn nog open. Ik wil iets warms. Dan maar een hamburger. Met een lange dag achter de rug en nog een nacht in de trein voor de boeg, kan de CO2-belasting van dat stuk vlees me even niks meer schelen.

22.32 uur

Volledig scherm
Stockholm © Annemiek van Dongen

Daar staat-ie dan, de nachttrein. Naar dit deel van de reis heb ik het meeste uitgekeken. Het begint goed. Een conductrice checkt mijn reservering op haar passagierslijst, een vriendelijke man met pet begeleidt me naar de coupé. Daar staat een oudere Zweedse dame te wachten. We mogen elk een bed uitkiezen, zegt de petman, want slechts twee van de vier bedden zijn gereserveerd. Ik kies het middelste bed links, zij dat rechtsboven.

De trein zet zich in beweging. Veel mensen zullen dit gehobbel heerlijk vinden, maar mij houdt het wakker. De trein stopt vaak, remt, trekt weer op. De uren tikken weg. Ik denk aan mijn interview. Ik moet slapen nu, morgen scherp zijn.

Vrijdag 05.55 uur

Als de trein station Stockholm binnenrijdt, heb ik niet meer dan een halfuur geslapen, geloof ik.

De Zweedse heeft ook amper een oog dichtgedaan, bekent ze als we onze spullen pakken. We merken op dat niemand ons heeft gewekt. Is de intercom kapot? Als we uitstappen, blijkt de trein al leeg. Ook op het perron is geen personeel te zien. We nemen afscheid. Zij gaat de metro in, ik loop naar buiten.

Het is nog aardedonker, de sneeuw jaagt over de lege straten. Ik voel me gebroken. Nog twee uur tot mijn afspraak. Maar hé, ik sta wel in het centrum van Stockholm. Heb ik toch mooi 185 kilo CO2 mee uitgespaard.

Volledig scherm
© 160219 MAPS4NEWS

Vliegen: sneller én goedkoper

Terug toch maar het vliegtuig genomen (laat het Greta Thunberg niet horen…)

Een stuk sneller: waar de totale treinreis meer dan 23 uur in beslag nam, kostte de reis van Stockholm-Centrum naar Rotterdam (trein-vliegtuig-trein) nog geen 5,5 uur. Goedkoper was het ook. Althans, via een U-bocht. De (enkele) treinreis kostte 212,35 euro. Dat is inclusief een bed in de nachttrein (à 58 euro) en 9,50 reserveringskosten bij Treinreiswinkel.nl. Een vliegretour Stockholm was in de week voor vertrek te boeken voor 141 euro.

Vreemd genoeg kostte een enkele vliegreis bijna drie keer zo veel. Het bleek veel goedkoper om een retourtje Stockholm-Amsterdam te boeken. Waar dat op slaat? We hebben het de KLM herhaaldelijk gevraagd, maar de luchtvaartmaatschappij geeft geen reactie.

En kan de treinreis niet wat sneller? Nee, helaas, zegt woordvoerder Hessel Koster van de NS. ,,Op afstanden van meer dan 700 kilometer kunnen we de concurrentie met het vliegtuig niet aan. Stockholm is geen alledaagse treinbestemming zoals Parijs, Londen en Berlijn.’’