Volledig scherm
© AD/Joyce van Belkom

Wagenziek? Gamen helpt!

op vakantieWat doe je als op weg naar het zuiden vanaf de achterbank klinkt: 'Mam, ik ben zo misselijk.' Met een raampje opendoen, kom je niet meer weg. Probeer bij wagenziekte eens een spelletje Nintendo.

Quote

Kan een ander soort auto echt zo'n verschil maken?

Annemarie Breeve

In je fantasie zit je in Zuid-Frankrijk al naast de tent aan een roseetje, de kinderen spetteren in het zwembad. Maar eerst moeten die 1.150 kilometer aan snel- en rondwegen nog onder de auto door glijden. Daar gaat het fout. Het begint met gapen en een wit snoetje. Een stemmetje klinkt: 'Ik ben zo misselijk.' Gauw het raam opendraaien voor extra frisse lucht. En in dezelfde beweging de zakjes pakken, want dit lijkt fout te gaan.

Zo heeft Evi (5) een rol van vijftig pedaalemmerzakken verbruikt toen de familie Verhoef twee jaar geleden drie weken naar en door de binnenlanden van Spanje reed. ,,Spugen hoort er zo bij", zegt moeder Steffie Verhoef. ,,Tes van 8 kan ondersteboven in de auto hangen, maar bij Evi hebben we alles al moeten proberen: speciale kauwgom, een armbandje met drukpunten, Primatourtjes. Ze lost het nu zelf op door zo veel mogelijk te slapen."

Waar fietsers of treinreizigers zelden of nooit ergens last van hebben, zo breken ritjes in de auto of bus kinderen en volwassenen vaak op. De bestuurder merkt niets, die anticipeert op bochten en verkeerslichten.

Conflict

Quote

Tes kan onderstebo­ven in de auto hangen, maar bij Evi hebben we van alles moeten proberen

Steffie Verhoef

Herman Kingma snapt dat als geen ander. Hij is hoogleraar klinische vestibulogie (evenwichtskunde) en verbonden aan het Maastricht Universitair Medisch Centrum. Hij beschouwt wagenziekte als 'een conflict' tussen de ogen en het in je oor gelegen evenwichtsorgaan. ,,Ons lichaam is gebouwd op rustige bewegingen in een stilstaande omgeving. De hersenen kunnen gedesoriënteerd raken bij snelle verplaatsing."

Vergelijk het met kijken naar een film waarin wordt gesuggereerd dat je naar voren schiet, terwijl je stoel in werkelijkheid licht naar achteren kantelt. In attracties van pretparken worden zo de zintuigen belazerd. Iets soortgelijks gebeurt tijdens een autorit: je ogen registreren de binnenkant van de wagen die niet lijkt te bewegen. Intussen vertelt het evenwichtsorgaan dat je vooruitgaat.

,,Dat orgaan voelt het verschil niet meer tussen een constante snelheid en stilstaan, maar de ogen ervaren dat wel. De één heeft sneller last van dat verschil dan een ander. Baby's zijn er meestal ongevoelig voor, omdat ze nog niet weten wat normaal is. Zodra jonge kinderen gaan lopen, ontstaat het probleem. Lang niet alle volwassenen hebben geleerd om met dit zintuigconflict om te gaan. Zodra je niet meer voelt waar de zwaartekracht is, zoals op een boot, kun je je ziek gaan voelen. De hersenen puzzelen om het oriëntatieverschil van ogen en evenwichtorgaan op te lossen. Lukt dat niet, dan valt het lichaam terug op een basale reactie: je braakt. Je wilt worden verlost van dat wat problemen veroorzaakt, net als bij vies of bedorven eten."

Ook Annemarie Breeve legt zich er inmiddels bij neer als haar 3-jarige dochter Elin weer eens groen en geel in de auto zit. Ook zij heeft van alles geprobeerd om haar van haar wagenziekte af te helpen. ,,Niets hielp. Totdat Elin meereed met mijn broer. Ik wist niet wat ik meemaakte. Kan een ander soort auto dat verschil maken?"

Slee

Volledig scherm
© AD/Joyce van Belkom

Kingma bevestigt haar vermoeden: ,,Elke wagen voelt anders aan. Veel mensen worden wagenziek in een klassieke Amerikaanse slee. Die geven vooral in bochten een zweverig gevoel, waardoor ze sneller misselijk worden. Rijd je mee in een voertuig met stugge vering, dan vermindert dit. De kunst is om een auto te vinden die de trillingen op het wegdek onderdrukt en tegelijkertijd geen zweverig gevoel geeft in de bochten en bij tempowisselingen."

Een goedkopere oplossing komt uit de spelletjeshoek: gamen. Beter dan een boek lezen, want dan zien je ogen stilstaande letters, terwijl het evenwichtsorgaan voortgang rapporteert. Kingma: ,,In lezen, een filmpje kijken of gamen kan je volledig opgaan. Maar het verschil is dat een boek en film je minder afleiden dan een interactief computerspel. Je bent dan passiever en kijkt alleen maar. De bewegende letters vallen meer op en je blijft je bewust van de bewegingen die de auto maakt. Bij een computerspel ben je met verschillende spelniveaus bezig. De hersenen zullen storende prikkels wegdrukken.''

Dat is koren op de molen van tieners en andere spelletjesfanaten. Zij kunnen nu andere goedbedoelde tips wegwuiven. Zoals: stop een watje in je oren, eet gember of olijven. Draag een ketting met een oude sleutel ter hoogte van je maag. Plak peterselie op je borst. Ook medicatie tegen wagenziekte zou ook in één klap kunnen worden vermeden. Er zijn twee soorten. De ene maakt een reiziger minder alert en dempt de gevoeligheid voor prikkels, tot aan slaperig toe (valium). De andere methode, middelen als cyclizine en scopolamine, gaan misselijkheid en braken tegen. Het bekende Primatourtje sust zowel het evenwichtssysteem als de misselijkheid. En dan zijn er ook nog pleisters in de handel met scopolamine erin. Die plak je minstens zes uur vóór de reis achter een oor.

Voor de 3-jarige Elin is dat te grof geschut. Moeder Annemarie lost het anders op: ,,De tip om haar een zakje aan te reiken, bleek een gouden. Elin moet niet het gevoel krijgen dat ze faalt als zij wagenziek wordt. Ik complimenteer haar juist dat ze er op tijd bij was.'' Ook Steffie Verhoef berust in het emmertje van Evi met de zakjes erin. ,,Maar gamen, dat wist ik niet. Dat is een mooie reden om voor vertrek een draagbare spelcomputer aan te schaffen." Over anderhalve week kunnen Tes en Evi gamen.