Volledig scherm
Staatssecretaris Barbara Visser van Defensie. © ANP

Staatssecretaris Visser over radar Herwijnen: ‘Nieuwe radar moet snel, de huidige kan uitvallen’

Een nieuwe militaire radartoren voor het bewaken van het luchtruim móet er komen en snel, omdat de huidige in Nieuw-Milligen ‘as we speak kan uitvallen’. Dat zegt staatssecretaris Barbara Visser van Defensie. De veertig jaar oude radartoren in Nieuw-Milligen is volgens haar ‘ver over de datum’, zegt ze tegen de Tweede Kamer. Of hij dan in Herwijnen komt? Er wordt nog eens naar andere locaties gekeken, belooft ze.

West Betuwe wil niet dat de toren in Herwijnen komt, maar vooralsnog trekt Defensie het plan om hem aan de Broekgraaf neer te zetten niet terug. Wel wordt er naar alternatieve locaties gekeken en wordt er veel meer openheid gegeven aan inwoners, zo belooft de bewindsvrouw aan leden van de Tweede Kamer. 

De SP, PvdA, ChristenUnie, CDA, D66, GroenLinks en de VVD in de Tweede Kamer uitten woensdagmiddag kritiek op het ministerie van Defensie als het gaat om het militaire radarstation in Herwijnen. Met name het feit dat Defensie een ‘paardenmiddel’  - een rijkscoördinatieregeling - gebruikt om hem tegen de zin van de gemeente West Betuwe neer te zetten, stuit Kamerleden tegen de borst. Ook vinden ze dat het ministerie te soepel omgaat met de milieuregels. ‘Niemand staat boven de wet, ook het ministerie van Defensie niet’, zegt Isabelle Diks (GroenLinks).

De partijen willen dat staatssecretaris Barbara Visser van Defensie veel duidelijker uitlegt wat de gezondheidsrisico's op lange termijn zijn voor omwonenden, mocht de radartoren er toch komen. Zeker gezien er al een radarstation (van het KNMI) staat in Herwijnen. Visser belooft dat er een onderzoek komt naar de effecten van die opgetelde straling.

Verder willen de Kamerleden weten of er actief gezocht is naar alternatieve locaties en zoja, waarom de toren dan tóch aan de Broekgraaf in Herwijnen moet komen. Visser belooft daar meer duidelijkheid over te scheppen. In Nieuw-Milligen, op de plek van de huidige radar, kan hij in ieder geval echt niet, stelt ze. Dan staat hij in een kuil en moet hij zestig meter verhoogd worden. Dat zou onmogelijk zijn en geen optimale dekking bieden. 

Volledig scherm
De plek waar de radartoren zou moeten komen, aan de Broekgraaf in Herwijnen. © Cor de Kock

Schimmigheid

Visser erkent ook dat de communicatie van Defensie naar inwoners toe verkeerd is geweest. ,,Ja, er hadden dingen anders moeten gaan, absoluut",  antwoordt zij op vragen over de ‘schimmigheid’ van Defensie. Zo moesten inwoners hun mobieltje inleveren bij een voorlichtingsbijeenkomst. Ook wanneer ze een rapport in wilden zien, moest hun mobiel even weg, zodat ze de pagina's niet fotografeerden. Achteraf bleek dat dat rapport gewoon openbaar mocht zijn. 

John Kerstens (PvdA) wijt dat aan de ‘cultuur bij Defensie’: ,,Alles wordt door Defensie gezien als een strijd die je moet winnen, waarbij soms alles geoorloofd is. Van dingen verzwijgen tot regelrechte leugens. En niet luisteren naar de mensen in wier achtertuin dit ding komt te staan. Het meest tekenende voorbeeld vind ik nog de mist over onder welke milieucategorie de radartoren valt. Milieucategorie 6. Te vergelijken met een kerncentrale.”

Ook Sadet Karabulut (SP), die net als Kerstens met inwoners in Herwijnen heeft gepraat, is niet te spreken over de gang van zaken. ,,Defensie voert de strijd alleen maar op en heeft het zwaarste middel uit de kast gehaald: een rijksinpassingsplan en rijkscoördinatieregeling. Defensie wil de lokale democratie overrulen.” 

Volledig scherm
Kamerlid Sadet Karabulut (SP). Afgelopen maandag was ze nog in Herwijnen om met bezorgde inwoners te praten. © ANP

Staatssecretaris Visser laat weten intern vragen te  hebben gesteld over de gang van zaken en het ‘geheim’ houden van informatie die gewoon openbaar mocht zijn. ,,Wat mij betreft geldt: alle stukken gaan openbaar, tenzij het niet anders kan.” Ze had ook graag gezien dat al die informatie op een toegankelijke website was gezet. Dat is niet gebeurd, maar gaat alsnog gebeuren, belooft ze. 

Landsbelang

Verder benadrukt ze dat het nieuwe radarstation er echt moet komen. In het landsbelang. ,,Het proces had vele malen beter gekund en daar trek ik lessen uit. Dat betekent niet dat ik het veiligheidsbelang terzijde schuif, want de huidige radars (in Wier, waar al een nieuwe wordt gebouwd en Nieuw-Milligen, red.) zijn ver over datum. Ik kan daar niet voor instaan. Tegelijkertijd zijn er terechte vragen over het waarborgen van de gezondheid van inwoners van Herwijnen.”

Uiteindelijk moeten de Eerste Kamer en de Tweede Kamer besluiten of Defensie de radartoren in Herwijnen mag neerzetten. Wanneer dat besluit valt, is nog niet duidelijk.

Elke ochtend up-to-date met het laatste nieuws uit Herwijnen en omstreken? Schrijf je hier in!

Rivierenland