Volledig scherm
Vluchtelingenkinderen vermaken zich met speelgoed van niks. © Shaan R. Ali Photography

Vluchtelingenkinderen helpen doe je vanuit je hart

Ze begrijpt best dat compassiemoeheid kan optreden, want soms is het best veel wat ons aan leed wordt voorgeschoteld. Zelf heeft Hélène van Oudheusden daar geen last van. Het helpen van vluchtelingenkinderen, kan ze onmogelijk nog loslaten, zeker na haar ervaringen op Lesbos. De oud-Roosendaalse coacht vluchtelingenkinderen en leraren die kinderen met een vluchtelingenachtergrond in de klas hebben. Haar jongste boek schreef ze in het Engels om maar zo veel mogelijk docenten handvatten te bieden deze kwetsbare kinderen goed te laten landen, waar dan ook ter wereld.

Praat met ons, in plaats van alleen kennis over te dragen

Vertel ons iets over je eigen leven, dan kunnen wij gemakkelijker iets vertellen over het onze

Ik vind het heerlijk als jullie mijn naam goed uitspreken, dat voelt als thuis

Zomaar een paar adviezen van vluchtelingkinderen aan hun leraren, uit het boek Teaching Refugee Children. Een handboek voor iedereen die met deze doelgroep werkt, vol met informatie, links naar tv-programma’s en praktische oefeningen om gevluchte kinderen een kans op een nieuw leven te geven. ,,Uiteindelijk komt het neer op lesgeven vanuit respect, compassie, vertrouwen en verbinding. Die universele waarden zijn voor ieder mens belangrijk.”

Volledig scherm
Oud-Roosendaalse Hélène van Oudheusden voor schreef een boek over lesgeven aan vluchtelingenkinderen. Ze was zelf hulpverlener op Lesbos. © Pix4profs/Peter Braakmann

Hélène van Oudheusden werkt en handelt vooral vanuit haar gevoel, stapte heel bewust over van commerciële functies naar de wereld van coaching. Vanuit passie voor alles wat met Griekenland te maken heeft, coacht ze op Lesbos en is er ook in het voorjaar van 2015, wanneer de vluchtelingenstroom begint aan te zwellen van Syriërs die het eiland vanuit Turkije willen bereiken.

,,Ik zat in een piepklein haventje toen ik babygehuil hoorde. Er gingen mensen met dekens rennen, van die zilverkleurige foliedekens. Mijn adrenaline schoot omhoog. Ik dacht ‘o jee, een vluchtelingenboot en ik weet niet of ik aankan wat er in die boot is’. Er was geen opvang, behalve enkele locals, zoals een restauranthouder die noodopvang coördineerde.”

Luiers

Hélène komt in een groepje vrijwilligers terecht en doet waarin ze – als voormalig sponsormanager van RTL tv-programma’s - goed is: vrijwilligers trainen, fondsen werven en publiciteit vragen. ,,Je doet wat je denkt dat nodig is, ik had vrij snel 20.000 euro bij elkaar en dan koop je luiers en zo. De achterbak van je auto is wat vluchtelingen nodig hebben. Anderen verlenen medische hulp, iedereen kan wel wat. Ik heb er veel van geleerd. Doordat instanties niet snel konden schakelen, mag jij je talenten inzetten voor andere mensen. Het was voor de Grieken niet gemakkelijk. Er kwamen 750.000 vluchtelingen aan op Lesbos, dat zelf 85.000 bewoners had. Nu zitten er in Griekenland nog meer dan 60.000 mensen min of meer vast, te wachten op hun asielprocedure.”

Volledig scherm
Een jongetje net aangekomen op Lesbos, met folie in zijn schoenen, tegen de kou. © Hélène van Oudheusden

Het meest raken haar de gezinnen en vaders die met babytjes op de arm lopen. ,,Vanaf de rotskust of stranden waar ze aan land kwamen moesten ze in de hitte naar een politiebureau lopen, soms wel 70 kilometer het binnenland in. En dan moest je zeggen ‘ik mag u geen lift geven, want dan werk ik mee aan mensensmokkel’. Dat vond ik enorm genant. Veel mensen kwamen in Moria terecht, in een kamp dat al snel overvol en verschrikkelijk smerig was. Niet bepaald het paradijs wat ze dachten aan te treffen toen ze aan de overkant in Turkije in de bootjes stapten.”

Flexibel

Haar beeld van wat vluchtelingenkinderen meemaken, kreeg een andere dimensie door haar ervaringen in Lesbos. ,,Ze maken veel mee, zien veel. Mensen die overlijden onderweg, onhygiënische toestanden. Sommige bootjes staan vol urine en uitwerpselen. Maar tegelijkertijd zijn kinderen ook flexibel en weten ze zich snel aan te passen. Ze spelen met niks, met de dingen die ze om zich heen vinden. Dat vond ik ontroerend om te zien. Hoe graag ze naar school willen en  willen leren.”

Volledig scherm
Omslag van het boek van Hélène van Oudheusden. © Hélène van Oudheusden

Niet alle kinderen met een vluchtgeschiedenis zijn getraumatiseerd, zegt Hélène, maar veel kinderen hebben het wel zwaar. ,,Vluchtelingenkinderen zijn in de klas vaak snel afgeleid, kunnen soms agressief reageren en ruzie maken. Ze voelen zich vaak niet gezien en kunnen niet echt kind zijn door de omstandigheden waarin ze opgroeien, los van de vluchtervaring, door bijvoorbeeld onzekerheid over de asielprocedure, armoede of psychische problemen van de ouders. Wat me aangrijpt is hoe ze op school dan toch opletten, terwijl ze bijvoorbeeld al met hun moeder mee naar de dokter zijn geweest om te vertalen en thuis van alles gedaan hebben.”

Quote

Als je uitgaat van menselijke waarden, respect en veiligheid, ga je voorbij de grenzen van politiek, religie en geld.

Hélène van Oudheusden, Onderwijscoach en personal trainer

Wanneer je uitgaat van respect, beland je niet in politieke discussies, zegt ze. ,,Iedereen wil namelijk respect. Stel: een leerkracht ergert zich aan het feit dat een leerlinge hem geen hand geeft en niet aankijkt. Dan helpt het enorm wanneer je weet dat zo'n meisje thuis leert dat dat juist respectvol gedrag naar volwassenen is. En dan kun je ook kijken naar andere vormen om respect voor elkaar uit te drukken, bijvoorbeeld je hand op je hart leggen. Als je uitgaat van centrale menselijke waarden, respect en veiligheid, ga je voorbij de grenzen van politiek, religie en geld en maak je gemakkelijk contact. Dat is mijn missie. Vanuit mijn hart.”

Hart

Leraren hebben ook allemaal een hart voor kinderen want om die reden zijn ze immers het onderwijs in gegaan. ,,Alleen, ze hebben het allemaal druk en hebben niet altijd tijd om extra aandacht aan een kind of een ouder te geven. Maar misverstanden onder het tapijt vegen lost niks op. Daarom ondersteun ik leerkrachten, ouders en kinderen juist graag om zich uit te spreken en er samen mee aan de slag te gaan. Daar krijg je nieuwe energie van.”

Volledig scherm
Hélène zette een aantal lerarenreizen naar Lesbos op touw. Hier is ze met een groep in de haven van Molyvos. ‘Wie op het strand of op de rotsen heeft gestaan weet wat vluchtelingkinderen mee hebben gemaakt'. © Marja Letteboer - Peskens