Volledig scherm
Terreurdreiging afgelopen augustus bij de Maassilo, waar de Amerikaanse band Allah-Las zou optreden. Het concert werd afgelast na een tip over een op handen zijnde aanslag. Het bleek loos alarm. © EPA

Actueel dreigingsbeeld voor Rotterdam: van terreur tot cybercrime

Wat zijn de bedreigingen voor Rotterdam? Wie of wat kan het openbare leven in de Maasstad ontwrichten? De politie, de gemeente en het Openbaar Ministerie brachten de potentiële dreigingen in kaart.

Radicalisering en terrorisme

Quote

De afgelopen vier jaar kwamen honderd personen in beeld die vermoedelijk geradicaliseerd zijn

Voor Rotterdam geldt, net als voor de andere grote steden, een substantieel dreigingsniveau, maar er zijn geen concrete aanwijzingen voor een terroristische aanslag. De afgelopen vier jaar kregen de politie, het OM en de gemeente honderd personen in beeld die vermoedelijk geradicaliseerd zijn. De netwerken waarvan zij deel uitmaken, zijn soms verweven met die van Den Haag en Zoetermeer. De regio telt een beperkt aantal terugkeerders: mensen die in Syrië of Irak hebben gestreden. Dat aantal neemt de komende tijd waarschijnlijk toe, nu het kalifaat uiteen valt.

Potentiële doelwitten in Rotterdam zijn grote evenementen als de Wereldhavendagen en de marathon, maar ook plekken als stations, winkel- en uitgaansgebieden, voetbalstadions en Rotterdam The Hague Airport. Economische knooppunten als de haven (terminals, Europoort, Botlekgebied) zijn ook kwetsbaar. De Wilhelminapier wordt als mogelijk doelwit genoemd, vanwege de vele forenzen en toeristen in het gebied.

Polarisatie

Volledig scherm
Honderden aanhangers van Erdogan gingen vorig jaar juli de straat op om hun steun te betuigen aan de president na de mislukte staatsgreep.

De politieke polarisatie wordt groter, zeker nu de gemeenteraadsverkiezingen van maart naderen. In Rotterdam zijn relatief veel partijen met tegengestelde standpunten op gebied van immigratie en integratie. De harde toon van politieke partijen kan doorwerken op hun achterban, vreest de politie.

In Rotterdam is ook sprake van spanningen binnen de Turkse gemeenschap. De mislukte couppoging, de grondwetswijziging en de komst van minister Kaya naar Rotterdam veroorzaakten conflicten tussen aanhangers van Gülen en Erdogan, maar ook tussen Koerden en aanhangers van Erdogan. De spanningen in Rotterdam zijn voelbaar binnen moskeeën, buurthuizen, scholen, bedrijven en zelfs families. De politie gaat er vanuit dat er in de toekomst nieuwe incidenten zullen plaatsvinden.

Verstoringen in de openbare ruimte

Volledig scherm
De mobiele eenheid in actie op de Coolsingel na de verloren kampioenswedstrijd tegen Excelsior.

Volgens de politie zijn er ongeveer vijfhonderd voetbalsupporters, voornamelijk van Feyenoord, die een risico kunnen vormen voor de openbare orde. Wat de politie zorgen baart, is het grote mobiliserende en polariserende vermogen van een aantal harde kernleden. Bij uitwedstrijden van Feyenoord ziet de politie steeds vaker (harde kern-)supporters in thuisvakken zitten, met alle risico’s van dien.

Ook ziet de politie dat de harde kern van Feyenoord zo nu en dan amateurwedstrijden bezoekt en daarbij soms de confrontatie met de tegenstander opzoekt. Kleinere clubs zijn daar qua beveiliging niet op voorbereid.

Verwarde personen

Volledig scherm
Een verwarde man veroorzaakte een gasexplosie aan de Moddermanstraat in Rotterdam-Schiebroek in februari 2015. Dertien mensen raakten gewond, de schade was enorm.

In Nederland steeg het aantal incidenten met verwarde personen vorig jaar met 14 procent, tot 75.000. Ook in Rotterdam is een toename zichtbaar en dan vooral bij de zaken waar ‘zware meervoudige problematiek’ een rol speelt. Voorbeelden uit het verleden zijn Bart van U., de Rotterdammer die voormalig minister Els Borst en zijn zus doodstak en de bewoner van de Moddermanstraat (Rotterdam-Schiebroek) die een gasexplosie veroorzaakte waarbij dertien flatbewoners gewond raakten. Andere voorbeelden van ernstig geweld door mensen met psychische stoornissen: de moord op krantenbezorgster Anita van Dijk en de man die aan de Wolphaertsbocht zijn jonge buurvrouw neerschoot en daarna zelfmoord pleegde.

Verweving onder- en bovenwereld

Hierbij gaat het om ‘gedragingen en activiteiten die de legale en beoogde werking van onze economie en maatschappij aantasten’. In Rotterdam gaat het bijvoorbeeld om schietpartijen, die soms op klaarlichte dag plaatsvinden. Bijna alle incidenten hebben met drugs te maken. Albanezen en Turken zijn vaak verantwoordelijk voor de groothandel, criminelen met een Marokkaanse achtergrond houden zich bezig met de handel in kleinere partijen.

Volledig scherm
Een speciaal team onderschepte vorig jaar maart bijna 3.000 kilo cocaïne in de Waalhaven in Rotterdam. In totaal werd er in 2016 liefst 13.000 kilo coke in beslag genomen.

Omdat opsporingsdiensten de drugssmokkel beter in beeld krijgen, passen criminele netwerken hun werkwijze aan. Zo wordt drugs, verstopt in containers, steeds vaker buiten de haven ‘uitgehaald’. Dat leidt tot de bedreiging van bijvoorbeeld vrachtwagenchauffeurs. Ook zetten criminelen zelf bedrijven op om de cocaïnehandel te faciliteren.

Bij de import van verdovende middelen zijn criminelen afhankelijk van medewerkers van overheidsdiensten (bijvoorbeeld douaniers) of bedrijven die een logistieke sleutelrol vervullen. Zo lenen medewerkers van containerterminals hun pasje soms uit aan ‘uithalers’. Ook medewerkers van inspectie-, beveiligings- en transportbedrijven worden soms door criminelen benaderd om tegen forse bedragen diensten te verlenen.

Vuurwapengeweld

De politie maakt zich grote zorgen over het gemak waarmee criminelen aan (automatische) vuurwapens kunnen komen. Veel van die wapens zijn afkomstig van Slowaakse bedrijven, die grote hoeveelheden afgedankte vuurwapens op de Europese markt dumpen. Daarnaast kunnen criminelen via het darkweb, een afgeschermd deel van internet, anoniem wapens kopen en met bitcoins afrekenen.

Volledig scherm
Op het Noordereiland werd afgelopen zomer de 42-jarige Ergin Başakçi uit Hellevoetsluis doodgeschoten.

Sinds 2013 worden jaarlijks gemiddeld 25 machinepistolen en geweren in beslag genomen. Dit soort wapens wordt onder meer gebruikt bij ripdeals. Vorig jaar waren er 85 schietincidenten in de regio, waarvan 67 in Rotterdam. Dat zijn er dertien meer dan vorig jaar. De meeste schietpartijen waren in Rotterdam-Zuid en in de binnenstad.

In tegenstelling tot de schietincidenten in Amsterdam, waar relatief veel liquidaties plaatsvinden, wordt hier volgens de politie vooral geschoten om een rivaal te intimideren, te waarschuwen of te verminken. Daar staat tegenover dat ook in Rotterdam onlangs twee Turken en een Belg werden geliquideerd.

Cybercriminaliteit

Nederlandse bedrijven worden steeds vaker aangevallen door computercriminelen. Ze versleutelen databases, back-ups en bestanden op netwerkschijven en geven die pas na betaling weer vrij. In mei van dit jaar richtte het WannaCry-ransomware wereldwijd schade aan. Een vestiging van Q-Park bij woonboulevard Alexandrium werd slachtoffer van de aanval, die vermoedelijk afkomstig was van hackers die in verband worden gebracht met de Noord-Koreaanse overheid. In juni 2017 lagen door een wereldwijde cyberaanval tientallen bedrijven stil, waaronder twee grote containerterminals in de Rotterdamse haven.

Volledig scherm
APM werd in juni zwaar getroffen door een wereldwijde ransomware aanval. De containerterminals van het bedrijf konden pas na weken weer voluit draaien.