Volledig scherm
Carlien van Soest in haar apotheek aan de Crooswijkseweg. © Desiree Schippers

'Hier maken we nog echt het verschil voor patiënten'

In 1917 opent de Meerburg apotheek aan de Crooswijkseweg. Een eeuw later voorziet de zaak - weliswaar met een andere naam - ruim 13.000 patiënten van medicijnen. “Hier maken we nog echt het verschil voor een patiënt.”

Er hangen drie camera’s in de Benu Apotheek aan de Crooswijkseweg: twee bij de ingang en eentje gericht op de balie. Tel daar de geplastificeerde a4’jes met gedragsregels in alle hoeken van de zaak bij op en je beseft: op deze plek, waar al honderd jaar medicijnen worden verstrekt, wordt agressief gedrag niet gewaardeerd.

Doe je dat niet, dan roept apotheker Carlien van Soest (52) of één van haar assistenten je tot de orde. Bij voorkeur in het spreekkamertje, rechts van de balie. ,,Patiënten zijn soms gefrustreerd, omdat de zorgverzekeraar een medicijn niet, of slechts deels, vergoedt,” vertelt de beherend apotheker in het hokje van twee bij twee. ,,Dan komen ze bij ons verhaal halen.”

Boze cliënt

Afgezonderd van de overige klanten belooft Van Soest een soms boze cliënt dat ze zal kijken of ze nog wat kan doen. Dan keert de rust meestal wel terug in de apotheek. Zo niet, dan kan altijd de politie nog worden gewaarschuwd.

In de 26 jaar dat Van Soest werkzaam is in de apotheek aan de Crooswijkseweg, is er echter nog nooit sprake geweest van alarmfase 1. Natuurlijk, zijn er wat hachelijke momenten geweest. Toch weet de sympathieke en integere apotheker vaak te overtuigen bij aanvaringen met mensen die in de war zijn. Met een groot inlevingsvermogen: “Die mensen zijn ziek, hè? Het zijn patiënten, die wat extra aandacht nodig hebben.”

De kans op trammelant in een apotheek in hartje Crooswijk, één van de armste wijken van het land met een sterk gemêleerde bewonerssamenstelling, ligt nu eenmaal op de loer. Dat beseft Van Soest ook: ,,Een kwart van de bevolking zit in de bijstand. Er zijn vaak schulden, er is een laag opleidingsniveau en een hoge werkeloosheid. Het medicijngebruik is daardoor hoger dan gemiddeld, en de verzekering vergoedt niet alles. Dat leidt soms tot wrijving.”

Multicultureel

Gelukkig is daar altijd Van Soest. Hoofdverantwoordelijk voor de zaak: recepten nakijkend, medicatielijsten bewakend en personeel aansturend. Ze heeft acht apothekersassistenten onder haar hoede. Een multicultureel team. ,,Wij zijn een afspiegeling van de Crooswijkse gemeenschap. Hier spreken we Nederlands en Engels, maar ook Berbers, Arabisch, Turks, Servisch en Frans. Laatst was hier een Marokkaanse vrouw met COPD. Ze begreep niet hoe ze haar inhaleerder moest gebruiken, ondanks uitleg in het ziekenhuis. Dankzij een apothekersassistente, die ook Berbers spreekt, krijgt zij weer lucht. Dat is toch prachtig? Dat is voor mij de reden waarom ik hier zo graag werk. Hier maken we nog echt het verschil voor een patiënt.”

Quote

Hier spreken we Nederlands en Engels, maar ook Berbers, Arabisch, Turks, Servisch en Frans

Carlien van Soest

Cliënten bij de Benu Apotheek in Crooswijk stellen aan de balie dan ook veel vragen over het medicijngebruik, omdat ze bijvoorbeeld de bijsluiter niet altijd begrijpen. Dat geldt ook voor een hevig proestende man van middelbare leeftijd. Zijn kortademigheid laat raden wat voor soort medicatie hij nodig heeft. Eenmaal de apotheek verlaten, steekt hij gewoon een sigaret op. “Zo gaat dat soms,” verzucht Van Soest. “Maar we kunnen roken niet verbieden.”

Arme wijk

Naast longproblemen, heeft de Benu Apotheek Crooswijk veel klanten met aandoeningen als diabetes, hart- en vaatziekten en depressies. ,,In een arme wijk als Crooswijk, waar mensen problemen hebben en er geen gezond leven op nahouden, komen die ziektes veel voor.”

Arm of niet, ook in Crooswijk staat de tijd niet stil. Er komt binnenkort een geneesmiddelautomaat voor medicijnen. Het enige wat je nodig hebt, is een code. Die toets je in, en dan verschijnt jouw doosje medicatie uit het loket. “Een soort snackloket, maar dan voor medicijnen,” lacht van Soest. 24 uur per dag en 7 dagen per week toegankelijk.”

Hoe anders is dat aan het begin van de twintigste eeuw. Dat is de tijd dat er nog gewoon pillen worden gedraaid met de hand. De tijd dat balletjes van zoethoutwortel en glycerine, met het medicijn erin verwerkt, ter plekke worden bereid en verstrekt. De tijd ook dat zogenaamde kookhulpen in de keuken hoestdrank brouwen in enorme pannen. ,,Je was toen een bereidende apotheek. Klanten kwamen met een recept van de huisarts. Het medicijn werd voor hun ogen gemaakt.”

Quote

De regelgeving was al strikter geworden, maar je maakte nog wel poeders, zetpillen, drankjes en allerlei crèmes

Carlien van Soest

Zelfs begin jaren negentig, als de net afgestudeerde Van Soest, die Farmacie studeerde aan de universiteit van Utrecht, haar eerste stappen in de apotheek zet, vindt er nog bereiding plaats.  ,,De regelgeving was al strikter geworden, maar je maakte nog wel poeders, zetpillen, drankjes en allerlei crèmes. Met een vijzel en een stamper. Puur handwerk.”

Vandaag de dag is de apotheker geen bereider meer, maar een zorgverlener, stelt Van Soest: ,,Wij verstrekken de informatie, controleren de dosering en checken of bepaalde medicijnen samen kunnen. Daarnaast proberen we bijpassende producten te verkopen, want als apotheker ben je ook ondernemer. Dat betekent een proactieve rol achter de toonbank, maar ook contact houden met de wijk, zodat het aantal patiënten voor de apotheek op peil blijft. Als die daalt, is er reden om op het hoofdkantoor te stellen: ‘daar kan wel 1 fulltimer uit.’”

Om sanering van het apothekerspersoneel te voorkomen en om de beste zorgondersteuning te kunnen bieden aan patiënten, onderhoudt Van Soest goed contact met de huisartsen in de wijk. Op één voorwaarde, besluit ze met een knipoog: ,,Zolang zij maar tegen hun patiënten zeggen: voor medicijnen moet je bij die apotheek aan de Crooswijkseweg zijn.”