Volledig scherm
Govert de Geus (links) merkt dat de afstand helpt: ,,De contacten zijn direct diepgaand." © Frank de Roo

Samen leren over dementie

Samen gelukkig oud worden is een zware opgave als een van de partners dement is. Een cursus van een week helpt.

Quote

Ik had het gevoel: ik doe het niet zo best omdat er steeds fricties zijn. Maar dat heeft iedereen

Govert de Geus

,,Het is een paradijs hier.'' Govert de Geus (83 jaar) kijkt blij om zich heen, op een oude boerderij in Gouderak die is omgebouwd tot bed & breakfast. Op het eerste oog viert de Rotterdammer een weekje zon met een groep oude vrienden in de Krimpenerwaard. Maar als zijn vrouw na een kopje koffie radeloos op zoek is naar haar tas, is duidelijk dat dit geen onbezorgde vakantieweek tussen de koeien en schapen is.

De echtparen hebben elkaar ook pas een paar dagen geleden ontmoet. Een hechte band was er echter direct. Ze maken alle vier hetzelfde door: een van de partners heeft dementie, waardoor de gezamenlijke oude dag er opeens heel anders uitziet.

Als proef doen deze vier echtparen uit de Rotterdamse regio mee aan de cursus van vijf dagen van zorginstelling Laurens. Wetenschappelijk onderzoek moet uitwijzen of de mantelzorger na de cursus beter in staat is te leven met en te zorgen voor de partner met dementie.

'Perplex'

Rotterdammer Govert de Geus staat 'perplex' hoeveel hij leert van de workshops, die de mantelzorgers volgen. ,,Ik had het gevoel: ik doe het niet zo best. Ik ben geen goede echtgenoot, want er zijn zo vaak fricties thuis. Maar wat blijkt nu? Iedereen heeft fricties, kleine ruzietjes, irritaties. We doen het geen van allen goed. Het is echt een verademing om dat te ontdekken.'' Hij merkt hoe het helpt om op bed & breakfast De Appelgaard even weg te zijn van alles. ,,Daardoor zijn de contacten direct diepgaand.''

Betty Birkenhäger, specialist ouderengeneeskunde bij Laurens, ziet vaak hoe echtparen worstelen als een van de twee dementie heeft. ,,De partners hebben geen opleiding gehad om hier mee om te gaan. Terwijl het heel lastig kan zijn om met iemand met dementie te leven.''

De cursus helpt hierbij, is de overtuiging van Birkenhäger. Het doel is zo gezond en zelfstandig mogelijk samen oud worden. Terwijl hun partners genieten van het leven op de boerderij, spelletje spelen, beweegactiviteiten en geheugentraining krijgen, moeten de mantelzorgers hard werken. Veel professionals schuiven even aan in Gouderak voor een workshop.

De diëtist legt uit hoe de smaak verandert van iemand met dementie. Birkenhäger: ,,Ze kunnen opeens snoepen, of juist veel minder eten.''

Verdriet

Quote

Als iets mooi is, dan zeg ik dat vaker dan vroeger. Als het eten lekker is, dan zeg ik dat ook

Anton Roodsand

De fysiotherapeut vertelt hoe het lopen verandert, omdat er meer naar de grond wordt gekeken. De logopedist legt uit hoe de stellen elkaar beter kunnen begrijpen als er met korte zinnen en langzaam wordt gesproken. ,,Vraag ook niet twee dingen tegelijk. Als je spraakverwarring weet te voorkomen, kun je ook ruzie voorkomen.''

De psycholoog helpt de mantelzorgers om te gaan met hun verdriet en voor zichzelf te zorgen. ,,Het vreet energie om voor je partner met dementie te zorgen. Je relatie verandert. Je moet grenzen stellen, vertellen dat diegene niet meer auto mag rijden. Waar haal je weer energie uit om het vol te houden? Hoe voorkom je dat je geïsoleerd raakt?''

Anton Roodsand (75 jaar) uit Berkel en Rodenrijs vertelt eerlijk hoe opgelucht hij was, toen zijn vrouw de eerste keer naar de dagopvang ging. ,,Je zag haar langzaam veranderen. Eerst wist ze woorden niet meer. Nu ben ik de hele dag met haar bezig. Ik moet voor haar denken. Als het busje komt om haar op te halen, dan zet ik haar schoenen klaar.''

Met het doen van de was, het koken, het schoonmaken, heeft hij geen moeite. ,,Maar het zijn de kleine wrijvinkjes, de misverstandjes, die het moeilijk maken. Dat ze naar de dagopvang gaat, voelt voor mij echt als een bevrijding. Het geeft mij even lucht en tijd voor mijzelf.'' Daardoor lukt het ook positief te zijn. ,,Want ik weet dat zij dan ook positief is. Als iets mooi is, dan zeg ik dat vaker dan vroeger. Als het eten lekker is, dan zeg ik dat ook.''

Hulp vragen

De cursisten leren hoe zij hulp kunnen vragen. Birkenhäger: ,,Soms zeggen mensen stoer: Ik doe alles zelf. Maar vergeten voor zichzelf te zorgen. We hopen dat ze hier bewuster worden hoe zwaar ze het hebben en actie ondernemen. Als we mensen met dementie hebben, die met spoed opgenomen worden, zie je vaak dat de partner het opeens niet meer aan kan. Dat ze overspannen zijn geraakt. Dan denk ik: 'Ach, waren ze maar beter voorbereid geweest, dan had het zover niet hoeven te komen'.''

De Geus neemt uit Gouderak in elk geval tips mee, over hoe hij dingen anders kan doen. ,,Je kunt beter je been breken. Dan ziet iedereen dat er iets is, en weet je ook hoe je kunt helpen. Bij dementie is dat heel anders. Het is psychisch, het is emotioneel.''

In de verzekering

De cursus Beter Thuis met Dementie is ontwikkeld naar Australisch voorbeeld, waar een ouderenpsychiater er in 1985 al mee begon. Met goede resultaten. De mantelzorgers bleken minder psychische klachten te hebben, de partners met dementie minder gedragsproblemen. De partner met dementie ging later naar het verpleeghuis.

De cursussen voor mantelzorgers en hun partners met dementie vinden in Nederland plaats in het kader van een driejarig wetenschappelijk onderzoek, om te zien of de cursus hier dezelfde effecten heeft. De hoop is dat de cursus onder de verzekering kan vallen, waardoor deze op meer plaatsen in Nederland aangeboden wordt.

In totaal zijn 144 stellen nodig voor het onderzoek. De helft volgt de cursus, de andere helft vult slechts vragenlijsten in om te zien of de cursus verschil maakt. De laatste groep krijgt aan het einde van het onderzoek een uitje aangeboden.

Er zijn nog stellen nodig, waarbij bij een van de partners de diag­nose dementie is gesteld. Meer informatie op beterthuismetdementie.laurens.nl.

In samenwerking met indebuurt Rotterdam