Volledig scherm
Rood omcirkeld: De plek waar de bommen tot ontploffing kwamen in de nacht van 3 op 4 oktober 1941. 1) Rookpluimen van exploderende bommen 2) Branden in loodsen Koningshaven 3) Rijnhaven 4) Maashaven © The National Archives

Unieke foto toont bommen op Rotterdamse haven

Het zijn van grote hoogte gezien maar kleine rookpluimjes, die de exploderende bommen op de Wilhelminapier in Rotterdam veroorzaken. De explosieven, in de nacht van 3 op 4 oktober 1941 afgeworpen door een Wellington-bommenwerper van de Royal Air Force (RAF), beuken in op dit stukje haventerrein en richten een ravage aan.

Quote

Als zo'n bom alsnog ontploft, dan kan daarbij zoveel kracht vrijkomen, dat zo'n damwand uit de grond wordt geblazen. De heimachine wordt beschadigd, er kunnen gewonden vallen. Bovendien kunnen heipalen of waterlei­din­gen in de buurt geraakt worden.

Joost Martens, bommenexpert gemeente Rotterdam
Volledig scherm
1) Rook van exploderende bommen op Wilhelminakade 2) Brand in loodsen aan Koningshaven 3) Rijnhaven 4) Maashaven © The National Archives

Eén van de honderden aanvallen op Duitse doelen in de Maasstad tijdens WO II. Deze unieke foto uit The National Archives in Londen  - exclusief te zien op AD.nl - was precies een week geleden de aanleiding om de bouw van twee woontorens Boston & Seattle op de Wilhelminapier onmiddellijk te staken.

(Klik hier voor grote versie van de foto)

Experts constateerden namelijk mede na bestudering van deze foto dat er tijdens deze aanval weliswaar heel wat bommen ontploften, maar een aantal ook niet. De conclusie: maximaal drie 'blindgangers' liggen mogelijk nog in de bodem, en vormen een potentieel gevaar. De bouwvakkers waren juist bezig met het slaan van 15 meter lange, loodzware delen van een damwand.

Heimachine
Daarbij was de bijna 73 jaar geleden gebombardeerde locatie bijna bereikt. 'Als zo'n bom alsnog ontploft, dan kan daarbij zoveel kracht vrijkomen, dat zo'n damwand uit de grond wordt geblazen. De heimachine wordt beschadigd, er kunnen gewonden vallen. Bovendien kunnen heipalen of waterleidingen in de buurt geraakt worden,' zegt projectleider risicokaart explosieven Joost Martens van de gemeente Rotterdam.

Die ziet de luchtfoto's uit de archieven van de RAF en de Amerikaanse luchtmacht als een geschenk uit de hemel. Met deze opnames in de hand kan veel preciezer worden vastgesteld of er in een bepaald gebied blindgangers liggen. 'We kunnen aan de hand van rookpluimen of kraters exact zien hoeveel bommen er zijn ontploft, en hoeveel niet. Dat combineren we vervolgens met andere feiten. Zo weten we precies op welke bouwplekken we naar bommen moeten zoeken.'

Na het Duitse bombardement van 14 mei 1940 op het centrum werden door de geallieerde luchtmacht zo'n 268 aanvallen op Duitse doelen - voornamelijk haveninstallaties - in Rotterdam uitgevoerd. Gemiddeld één op de tien bommen ontplofte niet. Veel van die munitie ligt nu nog in de bodem verborgen en is bij bouwwerkzaamheden een potentieel gevaar.

'In Duitsland zijn er incidenten geweest waarbij zelfs doden zijn gevallen. Wij hebben tot dusver geluk gehad, wat vooral te maken heeft met alle procedures die we in acht nemen.'

In samenwerking met indebuurt Rotterdam