Oud-schaatsster Paulien van Deutekom (37) overleden aan kanker

Doorzettingsvermogen was het grootste talent van schaatsster Paulien van Deutekom. Maar tegen de agressieve kanker in haar sterke lijf was geen kruid gewassen. De voormalig wereldkampioene allround, die gisteravond overleed, mocht slechts 37 jaar worden.

Volledig scherm
Paulien van Deutekom. © ANP Kippa

Door Rik Spekenbrink

De vrouw die altijd voor iedereen klaarstond, had nu zelf hulp nodig. Het was de zondagochtend van het WK allround in Berlijn, 2008. Paulien van Deutekom, na één dag tweede achter Ireen Wüst, had een hardnekkige braam op haar schaats en kreeg die er maar niet af geslepen. Wanhopig klopte ze aan bij Wüst: ‘Buuf, kun je me helpen’. Wüst repareerde het ijzer van haar concurrente. Een paar uur later werd Van Deutekom wereldkampioene.

Als vriendschap boven rivaliteit gaat, moet die wel bijzonder zijn. Van Deutekom, gisteren na een ziekbed van een half jaar op 37-jarige leeftijd overleden aan kanker, was één van de beste vriendinnen van Wüst. Hun gezamenlijke lachsalvo galmde vaak door stadions en hotels. Het geluid, een keer stiekem opgenomen door Van Deutekom, diende een tijdje als wekker voor beiden. ‘De Deut’ was sowieso geliefd in de kleedkamer, benaderbaar voor iedereen. Ze was niet het type van de sterallures. Integendeel.

Wüst (1986) en Van Deutekom (1981) waren een paar jaar ploeggenotes bij TVM. De ‘zelfmoordzusjes’ werden ze genoemd, omdat er geen rem op ze zat. Trainen, trainen, trainen. De overtraindheid bij Van Deutekom, in de zomer van 2008, was net zo goed een gevolg van haar ijzeren discipline als die wereldtitel een paar maanden daarvoor.

Van Deutekom, opgegroeid in Gouda, was geen natuurtalent. Ze schaatste jarenlang in de anonimiteit van het Gewest Zuid-Holland. Onder Wim Nieuwenhuizen werd ze ‘Spartaans getraind’. Vervolgens stapte ze over naar succestrainer Wim den Elsen. Haar plaatsing voor de Olympische Spelen van 2006, als gewestelijk rijdster, was bijzonder. Ze werd in Turijn dertiende op de 1500 meter.

Volledig scherm
Paulien van Deutekom in 2008 in Berlijn, toen ze wereldkampioen werd. © REUTERS

Uiteindelijk kreeg ze een stagecontract bij TVM, in eerste instantie vooral als trainingsmaatje voor Wüst en Renate Groenewold. In haar beste seizoen 2007/2008 stapte Van Deutekom uit hun schaduw. Met een ereronde in een oldtimer, naast medekampioen en ploeggenoot Sven Kramer, vierde ze haar sportieve hoogtepunt. Niemand had een wereldkampioene in haar gezien, coach Gerard Kemkers evenmin, bekende hij. Maar Van Deutekom bleek een laatbloeier. Haar werklust en haar turbodijen brachten haar het goud in Berlijn.

Palmares Paulien van Deutekom
• Wereldkampioene allround 2008
• Wereldkampioene ploegachtervolging WK afstanden 2008, zilver op 1500 en 3000 meter dat jaar
• Zilver ploegachtervolging WK afstanden 2007
• Zilver EK allround 2008
• Vier keer Nederlands kampioen afstanden (1000 en 1500 meter, 2008 en 2009).

Volledig scherm
Paulien van Deutekom in 2008. © REUTERS

Na die periode van overtraindheid kwam ze nooit meer op haar oude niveau. Ze gooide het nog over een andere boeg door te gaan werken met coach Jac Orie. Maar de resultaten bleven uit. Na een aantal zware jaren stopte ze in maart 2012 abrupt, na een mislukte 1500 meter bij een wereldbekerwedstrijd in Thialf. Het was mooi geweest, zei ze. ‘Het was een helse, maar oh zo mooie tocht’.

Na haar carrière maakte Van Deutekom haar studie pedagogiek af. Ze was een tijdje schaatsanalyticus bij de NOS en ging werken als coach topsport bij de gemeente Amsterdam. Met haar man Kay kreeg ze in 2017 een dochter, Lynne. In maart  2018 was Van Deutekom bij het WK allround in het olympisch stadion, met tal van andere oud-kampioenen. Ze genoot, had geen idee welk onheil haar te wachten stond.

In de zomer was er het slechte nieuws. In de schaatswereld was het bekend, maar de wens om de privacy van Van Deutekom en haar gezin te beschermen en respecteren werd nageleefd. Van Deutekom bleef strijdvaardig en hoopvol tot het laatste moment. Geheel volgens haar schaatsmotto ‘nooit opgeven, altijd doorgaan’. Maar de strijd bleek oneerlijk.

Lees ook: De Deut had altijd een glimlach rond haar lippen

Volledig scherm
Paulien van Deutekom © ANP
Volledig scherm
Paulien van Deutekom in 2009. © ANP