Volledig scherm
© ANP/Roy Beusker/PR

Biografische musicals de theaterhit van 2015

Het afgelopen jaar stonden er meer biografische musicals dan ooit op de theateragenda. Waarom spreken juist de waargebeurde verhalen zo aan? ,,Het publiek smult van verhalen over de helden van vroeger.''

NABESTAANDEN MOGEN MEEDENKEN

Nabestaanden worden vaak betrokken bij biografische musicals. Producent­ Inge Bos: ,,Zij kunnen veruit het meest getrouwe beeld geven van de persoon. In het geval van Chez Brood is de input van de familie Brood en biograaf Bart Chabot van onschatbare waarde geweest.’’
Voor Amandla! Mandela voerde Bos’ team gesprekken met vrienden en familieleden van de ex- president. Ook de chief van zijn geboortedorp is bij de musical betrokken.
Nabestaanden kunnen vaak meepraten over het script, maar hebben geen vetorecht volgens Albert Verlinde. ,,Het gaat immers niet alleen om de herinnering die de familie heeft aan de persoon, maar ook om de herinneringen van duizenden mensen.’’

Volledig scherm
Xander de Vledder als Willem Ruis © ANP
Volledig scherm
Tony Neef kruipt in de huid van Wim Sonneveld © Roy Beusker

Soldaat van Oranje verwelkomde dit jaar de 1,8 miljoenste bezoeker in de theaterhangar in Valkenburg, en is de langst lopende voorstelling ooit. De musical Sonneveld werd vorig jaar wegens succes verlengd. In totaal werden meer dan 200 voorstellingen gespeeld, wat veel is voor een kleinschalige productie. En Ik zie jou, een nummer afkomstig uit de musical Het meisje met het rode haar, bereikte eind augustus binnen een dag een top-10-notering in iTunes. Op alle fronten stonden biografische musicals dit jaar in de belangstelling. En het waren er ook nog eens veel: Long, Sonneveld, Ruis, Dorus, Soldaat van Oranje, Het meisje met het rode haar.

Waarom namen de biografische musicals zo'n vlucht? ,,Er zijn tal van personen die ons nog vers in het geheugen liggen, en van wie het verhaal het vertellen waard is,'' zegt musical­expert en theatermaker Maurice Wijnen. ,,Waargebeurde verhalen vinden we, net als in Hollywood, enorm interessant. Zeker als het gaat over mensen die de Nederlandse cultuur hebben gevormd,'' vult theaterproducent Inge Bos (onder meer verantwoordelijk voor de musical Amandla! Mandela) aan. ,,Het publiek wil hun successen opnieuw beleven en tegelijk iets zien van het privéleven van deze personen, die grote inspiratiebronnen zijn.''

Verslingerd
Theaterproducent Albert Verlinde bracht biografische verhalen van onder meer Edith Piaf en André Hazes op de planken. ,,Ik ben ronduit verslingerd geraakt aan het genre,'' zegt hij. ,,En ik niet alleen: het publiek smult van de verhalen over helden van vroeger. Iconen als Wim Sonneveld en Willem Ruis zijn amper meer te zien of te horen,'' constateert Verlinde. ,,De musical is in dat gat gesprongen.''

Een andere verklaring voor het succes: de acteurs weten levensechte vertolkingen te geven van hun personages. Frits Sissing, presentator van radioprogramma Musical Moods: ,,Veel toeschouwers hebben de artiesten gezien toen die nog leefden.'' Dat veel mensen nog een helder beeld hebben van de hoofdpersonen, kan een valkuil zijn, denkt Sissing. Want de vertolking moet wel precies kloppen. ,,Het zit in heel kleine dingen: de manier van praten, een speciaal loopje, een gek woordje. Dat luistert nauw.''

Maar het te ver doorvoeren is ook niet de bedoeling, zegt Maurice Wijnen. ,,Het moet geen imitatieshow worden,'' vindt hij. ,,Het beste is een goede balans tussen lijken op het personage en het eigen talent en karakter van de acteur. Dat werkte bijzonder goed bij Martijn Fischer, die André Hazes vertolkte, en recent bij Paul Groot die nu als Robert Long in het theater staat.''

Volledig scherm
Paul Groot als Robert Long. © Roy Beusker
Volledig scherm
Roos van Erkel als het meisje met het rode haar. © Joris van Bennekom

Diana
Wijnen bedacht zelf de musical over prinses Diana. ,,Actrice Vera Mann koos er toen bewust voor haar niet af te beelden als slachtoffer. Ze gaf Diana pit. Het was toen 3 jaar na haar dood en het publiek kende haar nog helemaal niet zo. De keuze van de actrice pakte toch geweldig uit, vooral omdat Vera haar op deze manier nog geloofwaardiger neer kon zetten.''

Acteur Tony Neef speelde in theaterseizoen 2014/2015 Wim Sonneveld, en dat vond hij een behoorlijke uitdaging. ,,Ik zag Alex Klaassen in Toon. Hij leek niet op Hermans, hij wás het gewoon. Hij wist zijn manier van doen perfect neer te zetten. Dat wilde ik ook.'' Een voorbeeld? De choreograaf vertelde Neef dat Sonneveld altijd kaarsrecht op het podium stond. ,,Dus dat deed ik sindsdien ook. Om te oefenen stofzuigde ik zelfs met een rechte rug,'' zegt de acteur.
In andere scènes nam hij meer vrijheid. ,,Velen weten hoe Wim Sonneveld op het podium stond. Maar hoe was hij thuis? Daarin heb ik mezelf wat meer vrijheden gepermitteerd. Bij alles dacht ik: hoe zou Wim reageren? Maar ook: hoe zou ík reageren?'' Het pakte goed uit. ,,Zijn broer zei me: 'Je hebt Wim weer tot leven gebracht'. Dat raakte me enorm.''

Nauwkeurig beeld
Actrice Roos van Erkel bekeek de speelfilm en zag documentaires over verzetstrijder Hannie Schaft voor haar rol in Het meisje met het rode haar. ,,Er was zoveel materiaal beschikbaar. Daardoor heb ik een nauwkeurig beeld kunnen vormen van wie Hannie Schaft was.''
Toch gebruikte ze niet alle feitjes die ze opdiepte. ,,Hannie was altijd met een kam in de weer. En voor ze een aanslag pleegde, poederde ze haar gezicht. Dat heb ik bewust niet gebruikt. Ik kom meisjesachtig over en was bang dat het er dan te dik bovenop zou liggen. Als acteur heb je die vrijheid, zolang het het verhaal dient.''

Ook voor 2016 staat er weer een aantal biografische musicals op stapel. Onder meer een voorstelling over Nelson Mandela. Albert Verlinde: ,,Er zijn nog zoveel mensen met een bijzonder verhaal. Voorlopig zijn we dus nog niet uitgekeken op dit genre.''

U bepaalt welke musical van het afgelopen seizoen de beste is. U kunt tot en met donderdag via AD.nl/musical­awards stemmen op een van de 23 genomineerden voor de AD Publieksprijs voor Beste Musical. Iedere duizendste stemmer krijgt twee gratis kaartjes voor een musical naar keuze.