De opmars van binge-docu's: 'Mensen hunkeren naar diepgang’

VideoDertig jaar na zijn dood komt Netflix met de docureeks Conversations with a killer: the Ted Bundy tapes, over Amerika's beruchtste seriemoordenaar Ted Bundy. Na kaskrakers zoals Making a murderer, The Jinx en Wild Wild Country is dit de zoveelste onweerstaanbare documentaireserie. Non-fictie is populairder dan ooit.

Volgens journalist en programmamaker Sinan Can hebben we het succes van documentaireseries deels aan Netflix te danken. ,,De streamingdienst leert ons intensiever naar non-fictie kijken. Netflix is groot geworden met series en documentaires die je kunt bingen’’, stelt Can.

Volledig scherm
Still uit Netflixserie Conversations of a Killer: Ted Bundy Tapes © Netflix

Filmconsulent Suzanne van Voorst noemt het succes van de documentaireserie ‘een tegenreactie op sociale media’. ,,Informatie op sociale media is beperkt en oppervlakkig, we hunkeren daarom naar diepgang.’’ Filmmaker Beri Shalmashi beaamt dat: ,,Met de komst van fast video, zoals vlogs en andere youtubevideos, komt ook de behoefte aan hoogwaardige content terug. Een filmische documentaire biedt een intensievere kijkervaring dan pulp.”

Afgezien van de inhoud, speelt volgens Shalmashi het vermaakgehalte een rol. ,,Veel documentaireseries kijken als echte thrillers. Wild Wild Country van Netflix bijvoorbeeld, is door de snelle montage en dramatische muziek heel spannend. Een echt verhaal is meeslepender dan fictie.’’

Quote

Een documentai­re biedt een intensieve­re kijkerva­ring van hogere kwaliteit dan pulp

Filmmaker Beri Shalmashi

Populair zijn vooral de ‘binge-docu’s’, die zijn meer verhalend met een focus op beeldreserach, constateert Thomas Elsaesser, hoogleraar film- en televisiewetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam. ,,Door de komst van sociale media en reality-televisie zijn de grenzen tussen privé en publiek vrijwel helemaal verdwenen’’, stelt Elsaesser. ,,De hang naar documentaires is een uitbreiding van deze interesse in echte levens.’’

Lees door onder de foto. 

Volledig scherm
Making a Murderer. © Netflix

Buitenbeentje

,,In Nederland is de documentairecultuur ook heel levendig’’, zegt Van Voorst, die ook verbonden is aan het Film Fonds. ,,Filmmakers hoeven zich niet te beperken tot één lange documentaire, maar mogen vaker een hele reeks maken, omdat er een publiek voor is.’’  Van Voorst merkt dat non-fictie het in de filmtheaters ook steeds beter doet. ,,Ooit gingen mensen vooral voor speelfilms naar de bioscoop, maar de laatste jaren zien wij een stijging van het bezoek aan non-fictieproducties.’’

Shalmashi signaleert die trend in eigen land ook. ,,Vijftien jaar geleden was non-fictie een buitenbeentje, bijvoorbeeld op de filmacademie. Maar nu is er bij de NPO zoveel ruimte voor documentaires.’’ NPO heeft sinds vijf jaar het documentaire-merk 2Doc. Eind vorig jaar kondigde de omroep aan anderssoortige documentaires te gaan maken. Onder andere documentaireseries om te bingen

Voor Can, een bekend gezicht in documentaireland, is het een druk jaar. Vanavond is de laatste aflevering van zijn reeks over Saoedi Arabië te zien, later dit jaar komen De klas van Elias en De Hofstadgroep uit.

De docureeks over Ted Bundy laat nog nooit eerder vertoond archiefmateriaal zien en geluidsopnames horen uit de periode waarin de seriemoordenaar wachtte op zijn doodstraf.