Disney beschuldigd van misbruik Lion King-woorden ‘hakuna matata’

Meer dan 52.000 mensen hebben inmiddels een internationale petitie ondertekend waarin Disney wordt beschuldigd van het onterecht claimen van de woorden hakuna matata. De uitdrukking - vooral bekend geworden door de hitfilm The Lion King - betekent in de Afrikaanse taal Swahili ‘geen zorgen’. 

Disney verbiedt al sinds 2003 dat de slogan in Amerika door anderen wordt geprint op kleding of schoenen. Belachelijk, vindt menigeen. De petitie tegen de woorden die Disney 15 jaar geleden officieel als handelsmerk liet registreren, is waarschijnlijk begonnen omdat het bedrijf volgend jaar een zogenoemde life motion remake (computeranimaties in combinatie met echte acteurs, red.) van de oorspronkelijke film  De Leeuwenkoning uitbrengt.

Daarna wordt een opleving van de populaire uitdrukking ‘hakuna matata’ verwacht. Bedrijven in Afrika mogen, zo blijkt nu, geen kleding met daarop de twee beroemde woorden in de VS op de markt brengen. Firma's in Amerika mogen dat, mits ze toestemming van Disney krijgen, wel. 

Disney wordt nu beschuldigd van ‘kolonialisme en diefstal’ van de Afrikaanse uitdrukking. In de petitie wordt gesteld dat het bedrijf zich nooit woorden kan toe-eigenen die in een groot deel van Oost-Afrika bijna dagelijks worden gesproken. Swahili is de nationale taal van Kenia, Tanzania, Oeganda en de Democratische Republiek Congo.

Elton John

De uitdrukking  ‘hakuna matata’ werd in 1982 bekend door de Keniaanse band Them Mushrooms. Hun succesvolle single Jambo Bwana (vertaald: hallo meneer, red.) bevatte de twee woorden. Later dook de uitdrukking op in de film The Lion King (1994) die een hitmusical voortbracht en uitgroeide tot een van de meest waardevolle franchises van Disney. De film omvatte het nummer Hakuna Matata: geschreven door Elton John en Tim Rice.

Volgens Afrikaan Shelton Mpala, opsteller van de petitie, maakt Disney zich met het beschermen van ‘hakuna matata’ in de VS schuldig aan ‘onrechtmatig in bezit nemen van iets wat het bedrijf niet heeft bedacht’.  Zijn standpunt wordt gevolgd  door onder anderen de Keniaanse professor Kimani Njogu die al jaren strijdt voor de culturele en taalkundige rechten in zijn land. ,,Wat Disney doet in onethisch”, vertelde hij aan The Guardian.  

De uitdrukking is populair in heel Oost-Afrika waar artikelen met daarop de woorden met name aan toeristen worden verkocht. Njogu vindt het belachelijk dat Keniaanse bedrijven hun hakuna matata-spullen niet in Amerika mogen verkopen. Hij heeft Afrikaanse regeringen inmiddels opgeroepen Disney ter verantwoording op het matje te roepen. ,,Onze inheemse slagzinnen moeten worden beschermd. Het kan niet zo zijn dat een Amerikaans bedrijf geld verdient met wat van ons is en blijft." 

Njogu wil dat Afrikaanse landen op korte termijn hun populaire uitdrukkingen laten registreren. ,,Anders gaat het de volgende keer weer mis.” Disney heeft nog niet gereageerd op de petitie. 

Volledig scherm
Scène uit The Lion King © Disney