Volledig scherm
Victor Reinier en Angela Schijf als de rechercheurs Wolfs en Van Dongen in Flikken Maastricht. © Dinand van der Wal

Flikken Maastricht: zó houden de schrijvers ook seizoen 12 spannend

Hoe houd je een kijkcijferkanon als Flikken Maastricht – seizoen 12 start vanavond – succes- en suspensevol? Aan chemie tussen Victor Reinier en Angela Schijf nooit gebrek, de rest moet toch echt aan de schrijftafel gebeuren. Hoofdscenarist Jan Harm Dekker over de do’s-and-don’ts.

Samenwerken met de politie

Vrijwel alle scripts worden op realisme getoetst bij het politieapparaat. ,,Dat maakt Flikken anders dan een Baantjer of een Grijpstra en De Gier, waar ik ook voor schreef’’, aldus Jan Harm Dekker (56). Hij schoof halverwege het eerste seizoen in 2007 aan en staat aan het hoofd van een zeskoppige schrijversploeg. ,,Wij wilden een aflevering maken over een schietpartij op een school. Daar was de politie niet blij mee, omdat ze bang waren voor copycat-gedrag. ‘Maar áls je het doet, doe het dan goed.’ Wij spraken mensen die verantwoordelijk zijn voor het protocol dat werd opgesteld na de schietpartij in een winkelcentrum in Alphen aan den Rijn (2011). Het was de eerste keer, zo’n soort aanslag in Nederland. De dader uitschakelen werd prioriteit 1. Dat druist zeer tegen de natuur van agenten in, die zich normaliter concentreren op de slachtoffers. Dat nemen we dan mee in de serie.’’

De invloed van de politie op Flikken is best groot. Een idee voor een script over een pater die een armenkas plunderde en zich vervolgens overgaf aan hoeren en snoeren, werd afgekeurd. Het was geïnspireerd door een zaak die nog onder de rechter was en leek er daarom ‘te veel’ op. ,,Het was gek als we de afloop daarvan al ‘bepaalden’. Als we niet naar de politie luisteren, zetten we de goede verhoudingen op scherp. Ze helpen ons zo goed, ook met tips voor locaties en het afzetten van straten waar we filmen, dat ik het niet in mijn hoofd haal daartegenin te gaan.’’

Houd je aan ‘de bijbel’

In een zogeheten ‘scriptbijbel’ staan regels opgesteld, vooral om de continuïteit te bewaken. Je volgt het verhaal altijd door de ogen van de hoofdrolspelers bijvoorbeeld en ziet daarom de criminelen nooit in losstaande scènes. ,,Dat deden we bij Spangen (een andere politiereeks waar Dekker voor schreef, red.) wel. Je geeft kijkers dan een voorsprong in kennis, omdat ze al weten hoe de crimineel zal handelen. Het nadeel is wel dat agenten vervolgens wat dom kunnen overkomen.’’

Ook te allen tijde voorkomen: de zaak oplossen door een al te toevallige gebeurtenis, in scriptland ‘deus ex machina’ genoemd. De dader toevallig tegen het lijf lopen bijvoorbeeld. ,,Je moet de kijker wel de kans geven om mee te puzzelen.’’

Voor de personages bestaan minder strakke regels. ,,In de scriptbijbel staat wel dat Floris Wolfs (Victor Reinier) een gentleman is die altijd dure whisky drinkt. Maar die schetsen kunnen worden bijgeschaafd door de acteurs. Eva van Dongen was in de omschrijving oorspronkelijk een ‘meisje van de straat’, maar ze werd door Angela Schijf een vlotgebekte, intelligente vrouw.’’

Durf wetten te breken, maar niet te vaak

,,Ik ben er als schrijver wel eens bang voor, telkens grenzen opzoeken om het maar spannend te houden. Maar veilig in een formule blijven, zoals bij Baantjer waar De Cock altijd zijn ingeving bij Café Lowietje kreeg, is ook niet meer van deze tijd. Je moet tegenwoordig gaan voor lange verhaallijnen die meerdere afleveringen bestrijken. Bijvoorbeeld: die psychiater van Eva, deugt 'ie eigenlijk wel? En houd het dan ook spannend en verrassend voor jezelf door het antwoord nog niet vast te leggen.’’ Het vorige seizoen eindigde met een bloedstollende cliffhanger waarbij een vastgeketende Wolfs werd gedwongen te kiezen tussen het laten leven van Eva of haar dochter. ,,We gingen recent pas aan de slag met hoe dat een vervolg krijgt. Zo dwing je jezelf ook sneller tot vernieuwing.’’

En dan is er de ‘delayed fuck’ ofwel ‘de uitgestelde vrijpartij’. ,,Wij waren bang dat die spanningsboog zou verdwijnen, maar hebben op een zeker moment Floris en Eva toch maar met elkaar naar bed laten gaan. Eenmalig, zodat je de spanning naar een mogelijke tweede keer weer opnieuw kan opbouwen.

Blijf actueel en ga mee met de tijd

,,Ik betrap ook mezelf wel eens op het denken en schrijven in typische man-vrouwverhoudingen. Dat kan echt niet meer. Ik leer dan ook van andere series als bijvoorbeeld Penoza met Monic Hendrickx (als machtige drugsbarones, red.). In de spin-off Flikken Rotterdam huppelen de mannen nu vaker achter de vrouwen aan.’’

Quote

Als ik de krant opensla, dienen zich nog altijd tal van verhalen aan. Laatst nog: biologi­sche ouders die hun kinderen ontvoeren. Daar zit een aflevering in

Hoofdschrijver Jan Harm Dekker

In het kader van vernieuwing durft Flikken Maastricht de laatste jaren ook duister en gewelddadiger te zijn. ,,Belangrijk daarbij is: hoe breng je het in beeld? Er kijken ook gezinnen met kinderen. En breng nooit geweld om het geweld. Toch weet ik dat er mensen zijn die hierom niet meer kijken’’, vertelt Dekker. Durf die risico’s te nemen, anders wordt het misschien tijd om te stoppen.

Aan inspiratie voorlopig geen gebrek, meent de hoofdschrijver. ,,Als ik de krant opensla, dienen zich nog altijd tal van verhalen aan. Laatst nog: biologische ouders die hun kinderen ontvoeren. Daar zit een aflevering in.’’

Dat na twaalf seizoenen nog steeds gemiddeld een slordige twee miljoen kijkers smullen van de avonturen van Wolfs en Van Dongen, verrast Dekker ook een beetje. ,,Het zou mij niets verbazen als dat volgend jaar een keer terugloopt. Dat je hoort: ‘Dit kennen we nu wel’ of ‘die twee krijgen elkaar toch nooit’. Over dat laatste, we spelen toch regelmatig met die gedachte hoor.’’ Gniffelend: ,,Kijk maar gewoon naar het nieuwe seizoen…’’

Flikken Maastricht, vanavond 20.35 uur, NPO 1