Jan Kooijman presenteert het programma 'Hij is een Zij'.
Volledig scherm
Jan Kooijman presenteert het programma 'Hij is een Zij'. © ANP Kippa

Jan Kooijman: Het woord 'ombouwen' kan echt niet

InterviewJan Kooijman nam met zijn overstap naar KRO-NCRV 'Hij is een Zij' over van Arie Boomsma. Hij volgt een jaar lang jonge transgenders in hun dagelijks leven. ,,Personen als Trump zullen niet echt bijdragen aan het bespreekbaar maken van het onderwerp.''

Quote

Zeker in deze tijd is het belangrijk om vooroorde­len en stigma's weg te nemen

Jan Kooijman

Waarom wilde je 'Hij is een Zij' graag presenteren?
,,Ik vond het al een heel mooi programma toen ik het nog niet presenteerde. Ik heb dus gelijk ja gezegd toen ik de kans kreeg. Het is een luxe om een jaar lang mensen te volgen die je portretteert. Je kan zo op een hele natuurlijke en waarachtige manier hun verhaal vertellen. Verder vind ik het thema ontzettend mooi. Zeker in deze tijd is het belangrijk om vooroordelen en stigma's weg te nemen.''

Vanavond leren we onder meer Elise kennen. Een heftig verhaal.
,,Bijzonder vooral, want ze is er pas sinds kort achter waarom ze al zo lang ongelukkig was. Ze 27 jaar, gelovig en al op jonge leeftijd getrouwd. Elise is er sinds een jaar achter dat ze transgender is. Dat is ongelooflijk moeilijk. Zij en haar ex-vrouw zijn uit elkaar, maar hebben nog goed contact omwille van hun kinderen.'' 

Vanaf welk punt heb je haar gevolgd?
,,Aan het begin van haar transitie. Wij gaan met haar voor de eerste keer mee naar de apotheek waar ze vrouwelijke hormonen gaat ophalen. Verder gaan we ook in gesprek met, de ex-partner van Elise. Ze wilde haar kant van het verhaal vertellen. Voor haar is het een soort rouwproces. Ze was getrouwd met iemand, maar die persoon bestaat niet meer.''

Quote

Je moet de juiste toon kiezen en aftasten of iets kan of niet

Jan Kooijman

De meesten zijn er toch al jong achter dat ze zich anders voelen?
,,Nee, niet altijd. Genderdysforie is niet bij iedereen in de jeugd al te herkennen. Ze komen er allemaal in een andere fase van het leven achter, als de tijd rijp is. Dat komt ook terug in het programma. Naast Elise volgen we ook de 34-jarige Eveline. Met haar reizen we af naar Thailand waar ze een geslachtsveranderende-operatie zal ondergaan.'' 

Het moet bijzonder zijn om dat proces mee te maken.
,,Daar ben ik me op zo'n moment heel bewust van. Je moet de juiste toon kiezen en aftasten of iets kan of niet. Het voordeel aan dit programma is dat iedereen die meewerkt ook graag zijn of haar verhaal wil vertellen. Ze willen laten zien dat ze veel 'normaler' zijn dan sommige mensen denken.'' 

Merk je zelf dat geslachtsverandering meer bespreekbaar is?
,,Hij is een Zij helpt daar wel bij. Ik hoop dat mensen die hier doorheen gaan niet meer op straat worden aangegaapt of nageroepen, maar helaas gebeurt dat nog steeds. Personen als Trump zullen niet echt bijdragen aan het bespreekbaar maken. Hij versterkt juist de vooroordelen, net als bepaalde politici in Nederland. Ik geloof dat het mensen juist sterker maakt als ze een unieke of speciale eigenschap hebben.''

Jan Kooijman is binnenkort met onder meer Katja Schuurman in een nieuwe serie te zien.
Volledig scherm
Jan Kooijman is binnenkort met onder meer Katja Schuurman in een nieuwe serie te zien. © anp

Jullie volgen voor het eerst ook een agender.
,,Ja we volgen Mik die zich niet identificeert met mannen of vrouwen. Overigens is er nog best veel onduidelijkheid over terminologieën en opmerkingen die je wel of niet kunt maken. We willen mensen ook een beetje opvoeden. Het woord ombouwen kan bijvoorbeeld echt niet. Ik kan me voorstellen dat je je dan als een soort auto voelt die bij een garage staat.'' 

Jij stapte vorig jaar over van RTL naar KRO-NRCV. Zijn dat nou twee verschillende werelden?
,,Ja en nee. Nee, want overal wordt televisie gemaakt en ja, want het zijn twee totaal verschillende bedrijven die een totaal verschillende functie hebben. KRO-NCRV maakt maatschappelijk betrokken programma's over mensen die hun verhaal willen vertellen. Dat sluit aan bij de televisie die ik wil maken, dus ik voel me enorm op mijn plek. RTL is een commerciële zender en daar moet meer geld verdiend worden. Dus ligt de nadruk op entertainment en amusement. Dat is allemaal ook heel belangrijk, maar daar voel ik me momenteel minder bij thuis.'' 

Wat ga je nog meer doen bij KRO-NCRV?
,,Ik ben momenteel bezig met de opnames van Dance Around The World, dat vanaf eind augustus te zien is en uit 3Lab voortkomt. Ik heb het zelf ontwikkeld, samen met Ish Aït Hamou. We gaan in zes afleveringen naar verschillende landen om daar bijzondere verhalen te halen en daar de lokale dansstijl te leren. Aan het einde van elke afleveringen gaan we die dans uitvoeren met de bijbehorende klederdracht. Verder ben ik bezig met een satirisch programma waarin ik samen met Katja Schuurman en Stijn van Vliet op zoek ga naar omgangsvormen. In iedere aflevering wordt een bepaald thema aangesneden. Bijvoorbeeld, wat doe je als je je schoonvader voor het eerst ontmoet. Hoe begroet je elkaar? Geef je elkaar een hand of een omhelzing? Of wat ga je doen als je bij de sportschool bent, je getraind hebt en gaat douchen. Loop je dan met een handdoek naar de douche, of ben je helemaal naakt? Ondertussen worden bepaalde situaties nagespeeld in de vorm van sketches.'' 

Hij is een Zij, NPO 3, 21.25 uur