Volledig scherm
In de vierdelige serie Annie M.G. Schmidt portretteert kleinzoon Jonathan van Duijn zijn oma als de koningin van de kinderboeken, grondlegger van Nederlandse musicals en pionier van radio en televisie. © ANP Kippa

Kleinzoon maakt docu over Annie M.G. Schmidt: Voor mij was ze gewoon mijn oma

interviewAnnie M.G. Schmidt is zijn oma, toch wist Jonathan van Duijn (30) jarenlang vrij weinig over haar. Door het presenteren van een docuserie, vanaf vanavond op televisie, is daar verandering in gekomen.

Telkens wanneer Jonathan van Duijn vertelt wie zijn oma is, stuit hij op nogal heftige reacties. ,,Ik krijg altijd te horen: ‘Wooow! Echt?! Is Annie M.G. Schmidt jóuw oma?’ Ik vind dat nogal onprettig – iedereen gaat zich meteen anders gedragen.”

Annie M.G. Schmidt is met haar honderden liedjes, versjes, musicals en toneelstukken nou eenmaal een van de beroemdste schrijvers van Nederland, en haar werk is bijna onvermijdelijk tijdens de opvoeding.

,,Op de basisschool was het algemeen bekend, maar toen ik naar het Barlaeus in Amsterdam ging, ben ik er nooit zelf over begonnen. Nu vind ik het wel grappig om te vertellen, hoor. Ik geef mensen eerst even tijd om te freaken, en vraag daarna of we weer normaal kunnen doen.”

Volledig scherm
Jonathan van Duijn, kleinzoon van Annie M.G. Schmidt, presenteert een documentairereeks over zijn beroemde oma © AvroTros

Documentaireserie

Van Duijn was zeven jaar toen zijn oma overleed. Hoewel er de laatste jaren heel wat mooie dingen over Annie M.G. Schmidt zijn gemaakt – een dramaserie, een biografie, een musical – heeft hij zich nooit buitengewoon in haar verdiept. Dat veranderde toen hij door de AvroTros werd gevraagd om een vierdelige documentaireserie over haar te presenteren. ,,Ik heb best lang getwijfeld of ik het wilde doen; ik ben theatermaker en timmerman, heb helemaal geen ervaring met presenteren of televisie maken.”

Wat gaf de doorslag toch mee te doen?

,,Ik had me al heel lang voorgenomen me in mijn oma te verdiepen, en nu kreeg ik daar volop de kans voor. De biografie van Annejet van der Zijl had ik voor het maken van de serie nooit gelezen – ik voelde die noodzaak niet, was bezig met mijn eigen leven. Voor mij was Annie gewoon altijd mijn oma, zoals iedereen een oma heeft.”

Hoe herinnert u zich haar?

,,Als een oude vrouw, zittend op de bank, die sigaretten rookt en wijntjes drinkt. Ik herinner me ook het gigantische vergrootglas dat ze gebruikte om kruiswoordpuzzels mee te maken toen ze al bijna blind was. Ik ging elke zaterdag bij haar langs als de leesclub bij elkaar kwam; een groepje acteurs dat toneelstukken voorlas die ze graag nog eens wilde horen. Ze woonde op loopafstand van ons huis.”

,,Ik kende natuurlijk ook allerlei anekdotes. Dat ze zonder goedkeuring van haar man rijlessen nam, en in haar lesauto naast hem voor het stoplicht kwam te staan. En dat ze zodra hij overleed een rode sportauto kocht, om in Amsterdam rond te scheuren. Maar ik heb haar natuurlijk nooit écht leren kennen.”

Wat heb je over jouw familie geleerd?

,,Bijvoorbeeld hoe mijn opa en oma elkaar hebben ontmoet. Ik heb nooit geweten dat Annie op haar 36ste een contactadvertentie in De Groene Amsterdammer heeft geplaatst omdat alleen ‘miezerds’ in haar geïnteresseerd waren. En dat Dick van Duijn, een getrouwde chemicus uit Rotterdam, daarop reageerde.”

,,Maar wat voor mij vooral een echte ontdekking was: de jonge Annie. Ik kende alleen die oude diva van de tv-interviews, en vond het heel interessant om te zien hoe zij zich van bibliothecaresse in Zeeland tot gevierd schrijfster in Amsterdam heeft ontwikkeld. Door de serie heb ik een heel nieuwe dimensie van mijn oma leren kennen: die van een ambitieuze, hardwerkende vrouw, die zelfs aan het sterfbed van haar vader nog een versje schreef voor de krant.”

Docuserie Annie M.G. Schmidt, vanaf vanavond om 20.25 uur op NPO 2