Volledig scherm
© Hekwerk

'Mijn moeder werd gespaard dankzij Duitse bureaucratie'

Debby Petter (59) maakt deze dagen een bijzondere reis langs plaatsen in Nederland waar de Tweede Wereldoorlog destijds diepe sporen trok. Op locatie in onder meer Vught, Westerbork en Amsterdam vertelt zij in het theaterprogramma Ik ben er nog het beklemmende verhaal van haar joodse moeder tijdens de Duitse bezetting.

Volledig scherm
Debyy en haar moeder. © Hekwerk
Quote

Plekken met zo'n aangrijpen­de geschiede­nis voegen veel aan mijn programma toe. Dat valt nu in een indrukwek­ken­de context. Je voelt wat er is gebeurd en er gebeurt onvermijde­lijk ook iets met jou.

Debby Petter

Schrijfster en kleinkunstenares Debby Petter vertelt op 2 en 3 mei in de Hollandsche Schouwburg in Amsterdam - de plek waar in 1942 en 1943 joden werden verzameld - het verhaal van haar moeder Hélène Egger, die 74 jaar eerder op exact dezelfde plek wachtte op haar deportatie.

,,Eigenlijk,'' zegt Petter, ,,dankt ze haar leven aan de typisch Duitse zin voor bureaucratie. De joden uit de Amsterdamse Rivierenbuurt waren aan de beurt om op transport naar kamp Westerbork te gaan - niet de joden uit Amsterdam-Zuid, waar mijn moeder bij haar grootouders woonde. Een SS'er droeg haar daarom over aan haar opa.'' De moeder van Petter, 86 inmiddels, overleefde de oorlog door onder te duiken. Haar vader en twee broers van 19 en 17 werden op transport gesteld en vermoord in de vernietigingskampen Sobibor en Auschwitz.

Tournee
De reis die Debby Petter deze dagen van herdenking en bezinning maakt langs veelal sinistere ijkpunten die de Duitse bezetting van Nederland markeren, is een bijzondere tournee. Het boek dat zij over haar moeder schreef, Ik ben er nog uit 2009, leidde 2 jaar later tot een succesvolle solotheatervoorstelling onder regie van schrijver Thomas Verbogt.

Daarin vertelt de oud-presentatrice van het NOS Journaal over het verleden van haar moeder vanuit drie perspectieven: de vrouw die haar moeder nu is, het meisje dat haar moeder tijdens de oorlog was en uit haar gezichtspunt - de dochter die in haar jeugd met zo veel onbeantwoorde vragen worstelde over het trauma van haar moeder. 
 
Ze heeft het programma inmiddels ruim honderd keer in theaters gespeeld en zoekt de komende dagen locaties op als het Nationaal Monument Kamp Vught, Herinneringscentrum Kamp Westerbork, Oorlogsmuseum Overloon en het Nationaal Holocaust Museum in Amsterdam. Ingeleid door journalist Frits Barend speelt ze de voorstelling letterlijk tegen het beladen decor uit de recente vaderlandse geschiedenis.

Zinloosheid        
Debby Petter: ,,Het is een zeer bijzondere ervaring. Ik heb de voorstelling ook in het Anne Frank Huis gespeeld en op de Duitse begraafplaats in Ysselsteyn in Limburg. Op die laatste plek dringt de totale zinloosheid van oorlog tot je door. Er liggen ruim 31.000 Duitse soldaten begraven. Gesneuvelde jongens die nog een leven voor zich hadden.''

Ook van het bezoek aan Kamp Vught was ze onder de indruk. ,,We bezochten uiteraard vooraf de locaties. In Vught waren dat bijvoorbeeld Barak 1b en het kindermonument ter nagedachtenis aan de 1666 kinderen die naar naar de kampen zijn weggevoerd. En de kampgevangenis, bijgenaamd 'de bunker', waarin 74 vrouwen in een ruimte van 9 vierkante meter werd geperst. Tien gevangenen bleken de volgende dag overleden.

Context
,,Plekken met zo'n aangrijpende geschiedenis voegen veel aan mijn programma toe. Dat valt nu in een indrukwekkende context. Je voelt wat er is gebeurd en er gebeurt onvermijdelijk ook iets met jou.''
Opvallend is dat het publiek dat haar productie bezoekt 'uiterst gevarieerd is'. Petter: ,,Ik zie ouderen, maar ook twintigers en stellen met kinderen. Ik weet nog dat ik op mijn 17de weleens verzuchtte: 'Kan het nou eens afgelopen zijn met die ellendige oorlog...?' Maar ik merk nu dat de Tweede Wereldoorlog de laatste jaren op grote en brede schaal wordt herdacht.''

Met Terts Brinkhoff, de geestelijk vader van spektakels als De Parade en Boulevard of Broken Dreams, heeft ze iemand in de arm genomen die de buitenvoorstellingen een bijzondere theatrale wending geeft.
,,Het klinkt misschien wat oneerbiedig, maar ik vind dat er ook een zekere luchtigheid in dit project moet zitten. Het was een prachtig gezicht toen alle bezoekers achter een accordeonspeler langs de graven op begraafplaats Ysselsteyn liepen, die op dat moment ook nog werd verlicht. Dat zijn intense momenten.''

Voor informatie over Ik ben er nog van Debby Petter: kijk op www.ntk.nl.