Volledig scherm
Matthijs van Nieuwkerk © BNNVARA

Ombudsman: bij DWDD en M schuiven vaak ‘ongeschikte’ gasten aan

De gasten die vroeg op de avond in een talkshow van de publieke omroep zitten, zijn zeer geregeld ‘ongeschikt’ om over een onderwerp te praten. Dat blijkt uit onderzoek van Margo Smit,  ombudsman van de publieke omroep.

Smit voelde zich geroepen om te onderzoeken hoe het met gender en diversiteit in talkshows staat, omdat ze aan de borreltafel en bij de koffieautomaat regelmatig de vraag krijgt: wanneer doe je eens wat aan ‘altijd maar weer diezelfde gasten’ bij de talkshows op tv? 

Met een team bekeek Smit 456 uitzendingen van de vier grote talkshows, De Wereld Draait Door, M, Pauw en Jinek/Laat op één, tussen september 2017 en augustus 2018. ,,We voegden een – misschien gewaagde? – nieuwe categorie toe: geschiktheid”, schrijft Smit in het onderzoeksrapport. ,,Kon een gast (mee)praten over een specifiek onderwerp? Was dit de ideale, voor de hand liggende, terecht uitgenodigde of enig bruikbare gast? Of was een andere keuze mogelijk of zelfs beter geweest?”

Toevalligerwijs werd dat thema recent actueel, toen de acteurs van toneelgroep De Verleiders bij DWDD ‘ongehinderd een expertrol aannamen’ over data en digitale privacy, aldus Smit, wat zelfs op kritiek van de minister kon rekenen. De geschiktheid bepaalden Smit en haar team zelf. Ze keken er grof naar: ,,Iedereen snapt dat Peter R. de Vries wel een logische keus is als het over rechtbankdossiers gaat, maar niet over de haringtest, ook al houdt hij wellicht enorm van haring”.  

Quote

Iedereen snapt dat Peter R. de Vries wel een logische keus is als het over rechtbank­dos­siers gaat, maar niet over de haringtest

Margo Smit

Jinek kwam er op dat vlak het beste uit. In de steekproefweken bleek letterlijk elke gast een redelijk tot volledig logische link met het gespreksonderwerp te hebben. Bij Pauw is zo'n zeven procent van de gasten weinig tot niet geschikt om over een bepaald onderwerp mee te praten. De latenightshows nodigen dan ook vrij vaak experts uit om over een onderwerp te praten. 

De talkshows op de vooravond kiezen vaker voor een wat luchtigere invulling en dat is terug te zien in de geschiktheid van de gasten. Bij M wordt 28 procent van de gasten beoordeeld als ‘matig geschikt’ of ‘ongeschikt', bij DWDD is dat 21 procent. ,,Dat kan soms zijn doordat een tafel met cabaretiers praat over iets waar ze geen kennis van hebben, maar wel leuke grappen over kunnen maken. Leuke uitzending, maar in dit onderzoek bestempeld als ‘niet geschikt’”, schrijft Smit.

Vrouw aan tafel

Vrouwen waren volgens het onderzoek bijna altijd ondervertegenwoordigd in talkshows. Het percentage vrouwelijke gasten was het hoogst bij M (42,1 procent), gevolgd door Pauw (33,3 procent), Jinek (30,3 procent), DWDD (29,7 procent) en Laat op één (26,5 procent). Het is nog slechter gesteld met gasten met een niet-westerse achtergrond. DWDD  ‘scoort’ het best op diversiteit met 13,6 procent van de gasten, gevolgd door M (12,6 procent), Laat op één (8,4 procent), Pauw (8,2 procent) en Jinek (6,8 procent).

Dat er ‘een overschot’ aan witte mannen met machtsposities aanschuift, komt volgens Smit doordat er bij talkshows wordt gekozen voor een leidend nieuwsonderwerp met daarbij de meest betrokken gast. ,,Omdat die nog altijd een groot deel van het nieuws blijken te maken", concludeert de ombudsman. 

,,Als nieuws vooral vanuit bepaalde hoeken en personen gemaakt wordt, houdt eenzijdigheid zichzelf in stand. Dat is dan misschien niet verwijtbaar, en van onwil is, als je met de redacties praat, zeker geen sprake. Maar jammer is het wel, en programma’s kunnen er expliciet naar streven om diversere keuzes te maken. Om te beginnen wellicht qua onderwerpskeuze. Dan volgen de alternatieve gasten mogelijk ook.”

Veelplegers

En dan de vraag: wie schoof het vaakst aan? In totaal waren er in de onderzochte weken 292 personen te gast bij de vier talkshows. Zestien van deze gasten waren meer dan één keer te zien: samen waren zij 41 keer te gast in de steekproef. Niet Peter R. de Vries – die behoort niet eens tot de top tien – maar politiek verslaggever Xander van der Wulp van de NOS bleek redactiefavoriet. Tijdens de steekproef zat hij vier keer aan tafel, op de voet gevolgd door AD-columniste Angela de Jong die drie keer te zien was. 

En nog stelt Van der Wulp tegen de ombudsman dat hij ‘best regelmatig nee zegt’ als hij wordt gevraagd. ,,Er is ook het risico van een overdosis-Van-der-Wulp.”

  1. Bedrijf laat beslag leggen op te koop staande woning Patricia Paay
    update

    Bedrijf laat beslag leggen op te koop staande woning Patricia Paay

    Het Leiderdorpse bedrijf Osuro Holding heeft met goedkeuring van een rechter beslag laten leggen op de momenteel te koop staande woning van Patricia Paay (70) in het Brabantse Wernhout. De firma vordert een bedrag van ruim 100.000 euro van de voormalig zangeres en presentatrice, omdat ze een lening niet zou willen terugbetalen. Het pand, waar Paay woont met haar echtgenoot Robbert Hinfelaar, wordt aangeboden voor 275.000 euro.