Zingend hologram Hatsune Miku komt naar Nederland

De Japanse zangeres Hatsune Miku (16) is in korte tijd uitgegroeid tot een wereldwijde popsensatie. Het kleurrijke fenomeen heeft miljoenen volgers op social media, stond in het voorprogramma van superster Lady Gaga, werkte samen met Pharrell Williams, werd stevig aan de tand gevoeld door talkshowhost David Letterman en prijst in het land van de rijzende zon als topmodel de exclusiefste automerken aan. Over een paar dagen komt het idool op een harde schijf naar Nederland. Want ze is geen mens van vlees en bloed, maar een digitaal 3D-hologram met kunstmatige piepstem.

Volledig scherm
© YouTube
Japanse tieners zijn idolaat van hologram Hatsune en kleden zich zoals zij.
Volledig scherm
Japanse tieners zijn idolaat van hologram Hatsune en kleden zich zoals zij. © Twitter
Quote

Omdat ze digitaal is, kan haar tempo worden opge­schoefd tot extreem veel beats per minuut. Hetzelfde geldt voor haar danspassen. Het is bij Miku gewoon een kwestie van haar schuifje hoger zetten

Matijs de Jong

De megaconcerten die Hatsune Miku geeft in de grootste concertzalen en arena's van Japan zijn meestal in een mum van tijd uitverkocht. Jaarlijks vergapen honderdduizenden uitzinnige fans zich tijdens spektakelshows aan haar guitige danspasjes, designjurkje van Louis Vuitton, blauwgroene lokken maar bovenal haar unieke stemgeluid.

,,Typisch Japans om helemaal uit je dak te gaan bij alleen een perfect geprojecteerd hologram inclusief synthetische vocalen'', schetst bestuurslid Matijs de Jong (48) van J-Pop: een stichting die de Japanse popcultuur in Nederland promoot. ,,In ons land zijn we misschien te nuchter om massaal een zingende 'avatar' met een repertoire van minstens 100.000 nummers te adoreren. Alhoewel: de twee concerten die 'zij' op 4 en 5 juni geeft in de Amsterdamse Stopera zijn stijf uitverkocht''.

Opera
Computervamp Hatsune zingt er The End: een opera van de Japanse componist Keijchiro Shibuya. Nu al is duidelijk dat Miku probleemloos de hoge 'C' zal halen en desnoods wat sneller kan zingen als dat nodig mocht zijn. ,,Omdat ze digitaal is, kan haar tempo worden opgeschoefd tot extreem veel beats per minuut. Hetzelfde geldt voor haar bewegingen. Het is bij Miku gewoon een kwestie van haar schuifje hoger zetten'', lacht De Jong. ,,Maar als de stroom uitvalt, is ze dood''.

Het zingende technologiewondertje, waarvan in Japan en veel andere Aziatische landen jaarlijks voor tientallen miljoenen euro's aan merchandising over de toonbank vliegt, heet officieel een 'vocaloid': een kunstmatige zangstem. De naam van de nepvocaliste, Hatsume Miku, betekent uit het Japans vertaald: 'eerste geluid van de toekomst'. Ze werd in 2007 ontwikkeld door het Japanse bedrijf Crypton Future Media met hulp van spraaksynthesesoftware van Yamaha. De stem van de Japanse actrice-zangeres Saki Fujita werd gebruikt als basis. De meest uiteenlopende klanken werden opgenomen, gedigitaliseerd en vervolgens ondergebracht in software die tegen betaling door componisten en musici was te downloaden. Twee jaar later verscheen ook een computerspel van fabrikant Sega met daarin een vocaloid-stem. Spelers moesten daarin op de maat van de muziek pianotoetsen aanslaan, waarna getekende poppetjes meezongen en bewogen op de melodie. De game werd een regelrechte hit.

Slimme zet
Omdat de best natuurlijk klinkende robotstem enorm populair bleek, bedacht Crypton er in 2013 een officieel beeld bij. Dat werd dus de fictieve Hatsune Miku: een lieftallig Manga-meisje dat voor eeuwig 16 jaar blijft. Dat bleek een gouden greep, want haar roem is inmiddels supergroot. En al helemaal, omdat de ooit dure stemsamples inmiddels door iedereen gratis te gebruiken zijn. ,,Een slimme zet van de makers. Ze wordt nu massaal gebruikt. Schattige Hatsune is gehoorzaam, zingt volstrekt foutloos Japans, tegenwoordig ook keurig Engels en hoeft tussen de maten door nooit adem te halen. Op YouTube zijn ontelbare liedjes van haar te horen. Het merendeel is matig, maar er zitten ook hits met enige potentie bij. Hoe dan ook: Japan en de rest van de wereld smult ervan''.

Volledig scherm
© YouTube
Quote

Lukt het Hatsune niet in Nederland, dan kan ze altijd per harde schijf of internet naar andere uithoeken van de wereld reizen om daar een digitale voet aan de grond te krijgen

Matijs de Jong
Volledig scherm
© YouTube

Manga
Waarom Japanners zo idolaat zijn van vocaloids als Hatsune? Daarover hoeft Matijs de Jong van J-Pop niet lang na te denken. ,,Japan is vanuit cultuur-historisch oogpunt een robotvriendelijk land. Dat heeft mede te maken met de adoratie voor striptekenaar-tekenfilmanimator Asamu Tezuka (1928-1989) die een geheel eigen tekenstijl introduceerde. Zijn strip Astro Boy is nog altijd zeer geliefd. Hetzelfde geldt voor andere figuurtjes die hij bedacht. Hij is zó beroemd dat de Japanse overheid hem zelfs tot de oppergod van de Manga-stijl heeft verklaard. Zijn werk is van grote invloed geweest op het denken in Japan. Japanners zijn door Tezuka welhaast verslaafd geraakt aan technologie en helemaal maf van robots en ander vernuft met menselijke trekjes. Het eclatante succes Hatsune Miku past in die ontwikkeling''.

Multimediaevents
In Japan zijn de concerten van Miku maar ook andere vocaloids flitsende multimediaevents. ,,Meestal speelt een live-band op het podium met daarvoor het zingende en dansende 3D-hologram inclusief hypermoderne lichteffecten, lasershows, rook en vuurwerk. Je weet echt niet wat je ziet en ze krijgt staande ovaties''. De Jong verwacht niet dat een Ziggo Dome, Arena of Ahoy op korte termijn vol zullen stromen voor Hatsune en haar digitale collega's uit Japan. Toch twijfelt hij. ,,Na de dood van Michael Jackson heeft een hologram van de King op Pop eens ergens opgetreden. En Snoop Dogg en Dr. Dre hebben fraai gerapt met een dode 2Pac. Daarna bleef het op 'hologramgebied' wat stil. Waarschijnlijk, omdat westerse landen toch meer voor echt gaan. Maar de smaak verschuift. In het World Forum in Den Haag wordt van 12 tot en met 14 juni het Japans georiënteerde festival Anime 2015 gehouden met films, strips, eten en andere moderniteiten uit Japan. Daar komen naar schatting 50.000 mensen op af die 2 miljoen euro uitgeven waarvan een paar ton aan vocaloid-merchandising. Heus, de poppetjes en gadgets van bijvoorbeeld Hatsune zijn niet aan te slepen''.  Of Hatsune zelf ook komt? ,,Dat is niet de planning''.

Nee, benadrukt De Jong, er komen zeker niet alleen Japanners naar het voormalige congresgebouw in de hofstad. ,,Ook veel Nederlanders zijn verzot op de Japanse cultuur. Dus, wie weet, gaat Hatsune Miku ook in Holland een gouden toekomst tegemoet. Lukt dat niet, dan kan ze altijd nog per harde schijf of via internet naar andere uithoeken van de wereld reizen om daar een digitale voet aan de grond te krijgen''.