Volledig scherm
© Dagbladunie

'Voor Bartlehiem wist ik al dat ik ging winnen'

ElfstedentochtAl twintig jaar is Henk Angenent (49) de laatste winnaar van de Elfstedentocht. AD Sportwereld ging met de ijskoning van 1997 terug naar het decor van die ene magische winterdag waaraan hij nu nog steeds herinnerd wordt. ,,Die dag heeft m'n leven gemaakt tot wat het nu is.''

Uitslag Elfstedentocht 1997

Mannen:
1. Henk Angenent 6.49.18
2. Erik Hulzebosch z.t.
3. Bert Verduin +0.01
4. Henk van Benthem +0.05
5. Arnold Stam +0.49
6. Ruud Borst +11.06
7. Hans Pieterse z.t.
8. Yep Kramer z.t.
9. Willem Poelstra +12.00
10. Fausto Marreiros z.t.

Vrouwen:
1. Klasina Seinstra 7.49.11
2. Gretha Smit +0.01
3. Boukje Bron +3.00
4. Jenita Smit z.t.
5. Jolanda Grimbergen +37.00

Volledig scherm
© anp

Of we koffie willen? Croissantje misschien? Roerei? Restaurant Éléve - bekroond met een Michelinster - is officieel nog dicht, om tien uur 's morgens. Maar alles kan als Henk Angenent even langs komt wippen in de zaak hoog boven het WTC Expo in Leeuwarden.

Zijn vriend Thom van der Heide runt de zaak, maar er is meer waarom deze plaats zo speciaal is voor de Elfstedentochtwinnaar. Elf etages lager staat Angenent twintig jaar terug op die gruwelijk koude 4de januari van 1997 's morgens in alle vroegte met nog 300 schaatsers in een kooi. Als vee, klaar voor een transport van 200 kilometer. Op schaatsen. Voor een kruisje, voor eeuwige roem en wat al niet meer.

,,Iedereen werd gek, wilde voorin die kooi staan, om hier als eerste weg te lopen'', haalt Angenent na de koffie beneden herinneringen op. De inwoner van Woubrugge - in 1997 al 29 jaar maar zonder Elfstedenervaring - weet amper wat hem te wachten staat. Van 1985 en 1986 kent hij alleen de verhalen. Dat er eerst ruim 1500 meter gelopen moet worden naar de Zwette, waar de schaatsen onder gebonden worden. ,,Niet dat ik daar vrees voor had, hoor. Ik liep destijds halve marathons in de zomer. Maar pas je niet op, dan loop je jezelf op zo'n stukje wel helemaal naar de kloten. Met schaatsen in je hand, 's morgens vroeg, in de vrieskou.''

Als de kooi exact om 5.30 uur open gaat, weet Angenent niet wat hij meemaakt. ,,Rechts een haag van mensen. Links een haag van mensen. In de Oldambtrit waren we ook eens uit een boerenschuur gestart, maar daar kluunde je zo het ijs op. Dit was wel effe wat anders.''

Pas als '150ste of zo' rent Angenent Leeuwarden in, om de een na de ander op te rapen. ,,Bij de eerste 50 liep ik het ijs op'', weet hij nog precies als hij nu, terug bij de startlocatie, over de Zwettehaven tuurt.

Volledig scherm
Henk Angenent wijst naar zijn eigen beeltenis op het Tegeltjesbruggetje over de Murk, het officiële monument voor de Elfstedentocht © AD Sportwereld

Lange banken

Quote

Op die brug stond een trein stil, vol met joelende mensen die uit de ramen hingen. Toen dacht ik: de wereld is gek geworden

Volledig scherm
© anp
Volledig scherm
Angenent bij het beroemde bruggetje van Bartlehiem © AD Sportwereld

Alleen een elektriciteitshuisje met daarop een graffiti-tekening van een schaatser herinnert er nog aan 1997. Ergens een meter of dertig verderop moeten destijds lange banken op het ijs hebben gestaan. ,,Ik plofte helemaal achteraan neer. Een tip van Dries van Wijhe. Die was in 1985 meteen op het eerste vrije plekje gaan zitten, maar werd vervolgens onder de voet gelopen. Ik reed na het strikken van m'n veters zo weg, als 13de.''

De donkere nacht in. ,,Onder het bruggetje door, buiten de haven zag je al geen flikker meer. Bleef je tussen de twee rietkragen dan kon je gelukkig nauwelijks fout rijden. Maar al die meren. Man, dat was me moeilijk.. Op de Fluessen zijn we zelfs zo'n 400 meter de verkeerde kant op gereden. Fausto Marreiros had zo'n mijnwerkerslampje op z'n kop en die lag opeens aan de andere kant van de wal. Henk van Benthem en ik hadden dat snel genoeg door. Zijn we terug gereden en kwamen we in de tweede groep, met Piet Kleine, Yep Kramer en Erik Hulzebosch. Achteraf ons geluk, want die groep maakte toen net de oversteek naar de kop van de wedstrijd.''

We rijden naar Sneek, waar Angenent meteen op de Waterpoort klimt. Zijn blik tuurt over het water van de Geeuw. Een passerende trein, verderop op de spoorbrug, opent een nieuw deurtje in zijn geheugen. ,,Toen wij hier nog in het pikkedonker de stad uit gleden, stond er op die brug een trein stil. Vol met joelende mensen die uit de ramen hingen. Toen dacht ik écht: de wereld is gek geworden. Blijf toch lekker in je nest liggen, man... Vanaf de Zwette zag je twintig kilometer lang niks. Hier in Sneek besefte ik pas goed hoeveel volk er op de been was.''

Angenent stempelt er als eerste en zet dan koers richting Sloten, Stavoren en Hindeloopen. Het nog verduisterde deel van de tocht waarvan hij zich weinig herinnert. Hij is geen topfavoriet. Vraagt zich af hoe lang hij zich zo goed blijft voelen. ,,Een wedstrijd over 200 kilometer had ik nog nooit uitgereden. Op de Weissensee stond ik in 1994 volledig geparkeerd. En in 1995 en 1996 vroor het in Nederland, dus toen kreeg je me echt met geen stok het land uit. Maar, man, ik voelde me toch sterk, die hele dag.''

Net na de klok van achten komt nabij Workum de zon op. Nederland geniet mee, want nu het licht wordt, cirkelt er op weg naar Bolsward, Harlingen en Franeker voortdurend een televisie-helikopter boven de twaalf schaatsers voorop. Waar heel Nederland naar het Friese schaatsspektakel kijkt, waant Angenent zich soms in niemandsland. ,,In de stadjes stonden de grachten stampvol. Maar op weg naar Franeker... Soms zag je een boer rillend naast z'n trekker staan. Verder kwam je geen hond tegen.''

Een gevoelstemperatuur van zo'n min-20 weerhoudt de mensen er niet van massaal samen te drommen bij de klassieke Elfstedenmonumenten. Zoals het houten bruggetje van Bartlehiem. Wereldberoemd zijn de daar geschoten beelden. ,,Maar eigenlijk stelt het zonder al dat volk geen zak voor, hè'', grinnikt Angenent, als hij nu over de verlaten oeververbinding wandelt. ,,Het beroemdste bruggetje van Friesland, zeggen ze. Nou... Bertje Verduin heeft me later wel eens verteld dat hij hier per se als eerste onder de brug vandaan wilde komen, omdat hier altijd de mooiste foto's genomen worden. Toen dacht ik wel van: waar was jij mee bezig, joh?''

Het zwaarste deel van de finale begint er voor Angenent en de tot zes man uitgedunde kopgroep (Verduin, Stam, Kleine, Hulzebosch, Van Benthem) met het retourtje Dokkum. In de stad waar Bonifatius het leven verloor, begint Angenent te geloven in winst. ,,Kapot was ik helemaal nog niet. Ik was alleen maar bezig met wat nog komen ging. Windje mee, terug naar Leeuwarden. Wist ik dat spul bij elkaar te houden, dan ging ik de sprint winnen. Soms heb je van die dagen, dan weet je dat gewoon.''

En de groep blijft bij elkaar, op weg naar de Bonkevaart. Finishdecor met een illustere klank dankzij het gouden keeltje van Anneke Douwma (Bonke-, Bonke-, Bonkefaert!). Zonder ijs blijkt het gewoon een suf slootje langs de N355. Links de stad, rechts een nieuwbouwwijk. Voor heldenverering moet je een paar kilometer terug zijn, bij de Tegeltjesbrug over de Murk.

,,Mooi, hè. Een finish in niemandsland'', merkt Angenent nu. ,,Maar daar had ik toen geen oog voor, hoor. Bert Verduin sprong hier eerst weg. Ik ging erop en erover en niemand kwam me nog voorbij. Voor Bartlehiem wist ik al dat ik ging winnen. Klinkt best wel arrogant, hè. Ach, ik had gewoon de supervorm. Ik was beresterk. Helemaal niet moe ook.''

Quote

Die week moest ik ook nog de Alphense kam­pi­oen­schap­pen schaatsen. Achteraf denk je: dat slaat echt nergens op

Gereedschap

Volledig scherm
© anp
Volledig scherm
Angenent bij de Bonkevaart © AD Sportwereld

Schitterend is het finishinterview met 's lands nieuwste sportheld, die aanvankelijk helemaal geen oog heeft voor de draaiende camera van Evert ten Napel. ,,Ik stond met m'n ijzers naast het ijs. Voor een schaatser je belangrijkste gereedschap, dus die moesten uit. Die week moest ik ook nog de Alphense kampioenschappen rijden. Achteraf denk je: dat slaat echt nergens op. En die schaatsen bleken uiteindelijk ook volledig naar de kloten. Maar ik was daar gewoon al weer bezig met de volgende race.''

Het besef dat hij op de Bonkevaart naast Elfstedenwinst ook eeuwige roem vergaart, daalt echter snel in. ,,Die avond aten we wat in Drachten, daar lagen al fotografen met een telelens in de bosjes. De volgende morgen reed ik naar huis, ging tanken in de Flevopolder en het eerste waar die vrouw achter de kassa om vroeg was een handtekening. Zo bizar.''

De anonieme spruitjeskweker zal hij daarna nooit meer zijn. ,,Ik zeg altijd dat ik een leven voor en na 4 januari 1997 heb. Die dag heeft m'n leven gemaakt tot wat het nu is. Zoveel impact heeft die tocht op m'n leven. En nog steeds. We zijn nu 20 jaar verder, maar wanneer komt-ie weer? Dat weet niemand. Dat maakt het allemaal heel uniek. Veel meer nog dan alleen een sportprestatie. En dat besef wordt steeds duidelijker.''

Hij heeft het nooit zelf opgezocht, de spotlights. Ze vonden hem altijd. Of zijn familie. Zo poseert zijn vrouw Sannah de winter na de tocht naakt in de Playboy. ,,In eerste instantie denk je bij zo'n verzoek: huh? Maar het is ook een eer. Ja toch?''

Doorgaans na de eerste nachtvorst gaat het weer stormen, qua aandacht. En niet alleen in huize Angenent. Ook bij die nummer twee van 1997, Erik Hulzebosch, die uitgroeit tot een veelgevraagd zanger. ,,Het is wel goed geweest, hoor, dat ik won en Erik tweede werd. Met een microfoon in m'n hand carnavalskrakers zingen, dat zou ik niet snel doen. Maar schnabbels heb ik ook wel gedaan, hoor. Lintjes, lezingen, reclames. Ik denk dat ik wel redelijk goed geboerd heb door die ene ochtend schaatsen in Friesland. Daar komt wel bij dat ik altijd ben blijven ondernemen. Eerst met de spruiten, tegenwoordig met springpaarden.''

Komt er weer een Tocht der Tochten, dan zal Angenent als een soort burgemeester van een enorm vip-dorp langs de Dokkumer Ee fungeren. ,,Het Fan Fryslân House. Een jaar terug heb ik dat met wat partners opgetuigd en er is al veel enthousiasme. Dus hij mag komen, wat mij betreft.''

En ooit klinkt weer It Giet Oan. Angenent weet het zeker. ,,Elk jaar komt-ie weer een jaar dichterbij. Dat blijf ik zeggen.''

Live Voetbal

home logo ScheveningenSCH
18:30
AjaxAJA
away logo
home logo ExcelsiorEXC
19:45
sc HeerenveenHEE
away logo
home logo FeyenoordFEY
20:45
ADO Den HaagADO
away logo