Volledig scherm
Logo Facebook. © AFP

'Gegevens miljoenen Facebook-gebruikers gestolen voor politieke reclame'

Een databedrijf heeft informatie van 50 miljoen Amerikaanse Facebook-gebruikers misbruikt om hen te bestoken met zeer gerichte advertenties, bijvoorbeeld in de aanloop de naar de presidentsverkiezingen van 2016 en het Brexit-referendum. Dat zegt een klokkenluider vandaag in The Guardian en The New York Times. Facebook heeft het bedrijf onlangs alle toegang tot het sociale platform ontzegd.

Volledig scherm
Donald Trump (links) en Steve Bannon. © REUTERS

Wat is er precies gebeurd? De informatie werd begin 2014 verzameld via een ogenschijnlijk onschuldige app die 'thisisyourdigitallife' heet. Via de app, die volgens Facebook 270.000 keer is gedownload, konden mensen een vergoeding krijgen om een soort persoonlijkheidstest te doen. Allemaal voor de wetenschap, zo leek het. Inloggen bij de app ging via Facebook. De app zou echter niet alleen de informatie van deelnemers hebben verzameld, maar ook van al hun vrienden. Zo had de app al snel gegevens over tientallen miljoenen Amerikanen.

De app was een initiatief van wetenschappelijk onderzoeker Aleksandr Kogan en zijn bedrijf Global Science Research. Kogan speelde de informatie weer door naar Cambridge Analytica, het bedrijf waarover alle ophef vandaag gaat. De organisatie was in 2016 namelijk betrokken bij de campagne van Donald Trump. De leiding van het bedrijf was op dat moment in handen van Trumps belangrijkste adviseur, Steve Bannon. En de financiering was afkomstig van miljardair Robert Mercer, die ook de Trump-campagne ondersteunde.

Trump betaalde Cambridge Analytica volgens persbureau Reuters 6,2 miljoen dollar om te helpen stemmers te bereiken. Dat zou het bedrijf met name hebben gedaan middels zeer gerichte advertenties op Facebook, hoewel medewerkers van Trump altijd hebben gezegd dat het bedrijf weinig voor de campagne heeft gedaan.

'Basis van bedrijf'
,,We hebben Facebook misbruikt om de profielen van miljoenen mensen te verzamelen’’, zegt klokkenluider Christopher Wylie, zelf betrokken bij de dataverzameling, tegen The Guardian. ,,We bouwden toepassingen om alles wat we over ze wisten te gebruiken en hun meest innerlijke gevoelens aan te spreken. Dat was de hele basis van het bedrijf.’’

Mag dit allemaal? Als het verhaal van de klokkenluider waar is, zou de gang van zaken in strijd zijn met de Facebook-regels. Volgens het bedrijf verzamelde de 'thisisyourdigitallife'-app weliswaar op legale wijze informatie, maar had het die gegevens niet mogen doorspelen naar andere bedrijven. Bovendien was het niet toegestaan om ook data van vrienden te verzamelen, schrijft The Guardian.

Wat heeft Facebook tegen het misbruik gedaan? In eerste instantie vrij weinig, zo lijkt het. De technologiereus ontdekte al in 2015 dat de app van onderzoeker Kogan gegevens had misbruikt. Facebook stelde zijn gebruikers daarvan volgens de Britse krant echter niet op de hoogte.

Het sociale netwerk schorste de bewuste app wel even en eiste van de maker én alle bedrijven die info hadden gekregen dat ze de data zouden vernietigen. Die bevestiging kwam er, maar afgelopen week vernam Facebook dat een deel van de data helemaal niet was gedeletet. Daarop schorste het bedrijf de betrokken bedrijven.

Volledig scherm
Voormalig UKIP-leider Nigel Farage. © AFP

Wat nu? Facebook zelf onderzoekt de zaak. ,,We stappen naar de rechter als er illegaal is gehandeld'', aldus het bedrijf. Ook de procureur-generaal van de staat Massachusetts start een onderzoek. ,,Bewoners verdienen direct antwoorden van Facebook en Cambridge Analytica'', twittert Maura Healey. 

De Engelse autoriteiten zijn ook een onderzoek gestart. Cambridge Analytica was namelijk niet alleen betrokken bij de Amerikaanse verkiezingen, maar ook bij Britse. Zo hielp het bedrijf bij de pro-Brexit-campagne van toenmalig politicus Nigel Farage en zijn UKIP-partij.

,,Het volk moet precies weten hoe informatie wordt gebruikt en gedeeld in moderne politieke campagnes en welke gevolgen dit kan hebben voor hun privacy'', aldus Elizabeth Denham van informatiewaakhond ICO tegenover persbureau AP. Ook de toezichthouder sluit een gang naar de rechter allerminst uit.